Τις δύο στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις παράκτιες περιοχές και τα νησιά, με έμφαση στη βελτίωση της συνδεσιμότητας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας, και την ευημερία των κατοίκων τους, παρουσίασαν την Παρασκευή, οι αρμόδιοι Επίτροποι Ραφαέλε Φίτο και Κώστας Καδής, στη Διάσκεψη Υψηλού Επιπέδου «Ενισχύοντας τα νησιά και τις παράκτιες κοινότητες της ΕΕ», στην Πάφο.
Οι Στρατηγικές για τα Νησιά και τις Παράκτιες Κοινότητες αναγνωρίζουν ότι τα νησιά δεν βρίσκονται στο περιθώριο της ευρωπαϊκής πορείας, αλλά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής ταυτότητας, της ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας, της ασφάλειας και της εδαφικής συνοχής της ΕΕ, είπε ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, προλογίζοντας τις δύο «ιδιαίτερα σημαντικές» στρατηγικές.
Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει τις πολιτικές και τις επενδύσεις της επόμενης επταετίας, είπε ο κ. Κεραυνός, «οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι οι ανάγκες των νησιών και των παράκτιων κοινοτήτων θα ληφθούν υπόψη με συστηματικό και αποτελεσματικό τρόπο».
Ο Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Καδής σημείωσε ότι αυτό που καθιστά τις παράκτιες κοινότητες τόσο σημαντικές είναι τα 95 εκατομμύρια ανθρώπων που ζουν γύρω από τις ακτές της Ευρώπης, τα 22 παράκτια κράτη-μέλη και τα συνολικά 70.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και η στήριξη που παρέχουν οι κοινότητες αυτές σε σημαντικούς τομείς της γαλάζιας οικονομίας, όπως το θαλάσσιο εμπόριο, ο τουρισμός, η αλιεία, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η γαλάζια βιοικονομία και η ασφάλεια της Ευρώπης.
Μέσα από τους τομείς αυτούς, περίπου 265 δισ. ευρώ προστίθενται ετησίως στην οικονομία της ΕΕ και υποστηρίζονται εκατομμύρια θέσεις εργασίας, είπε.
Ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Κομισιόν και Επίτροπος Περιφερειακής Πολιτικής της ΕΕ, Ραφαέλε Φίτο, στην δική του παρουσίαση, ανέφερε ότι περισσότεροι από 17 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε πάνω από 4.000 κατοικημένα νησιά σε όλη την ΕΕ, σημειώνοντας ότι, τρία από τα κράτη μέλη της ΕΕ, είναι τα ίδια νησιά. Τα νησιά, είπε, συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης, στη θαλάσσια διάσταση, στην περιβαλλοντική ποικιλομορφία, στην πολιτιστική κληρονομιά, καθώς και στην ασφάλεια και την ανθεκτικότητα και είναι τόποι καινοτομίας, επιχειρηματικότητας, ισχυρής τοπικής ταυτότητας και μοναδικών φυσικών πόρων.
Κεραυνός: «Το πραγματικό ζητούμενο είναι η μετάβαση από το όραμα στην πράξη»
Οι δύο Στρατηγικές, είπε ο κ. Κεραυνός την ομιλία του, αποτελούν η καθεμιά ξεχωριστά ένα πλήρες και συνεκτικό πλαίσιο αναγνώρισης των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα νησιά και οι παράκτιες κοινότητες, όπως το μικρό μέγεθος της αγοράς, η εξάρτηση από τις μεταφορές και το αυξημένο κόστος συνδεσιμότητας.
Παράλληλα, αποτελούν και ένα πλαίσιο προώθησης πρακτικών πολιτικών και μέτρων, για την αντιμετώπιση των μειονεκτημάτων που προκύπτουν από τη γεωγραφική τους ιδιαιτερότητα, το οποίο μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της Ένωσης, πρόσθεσε.
Σημειώνοντας ότι, η αναγνώριση της νησιωτικής διάστασης αποτέλεσε ένα από τα βασικά θέματα συζήτησης της Άτυπης Συνόδου των Υπουργών για την Πολιτική Συνοχής, που πραγματοποιήθηκε στις 4-5 Ιουνίου στη Λευκωσία, ο κ. Κεραυνός ανέφερε ότι ένα θέμα, που συζητήθηκε, «και το οποίο συνδέεται άμεσα με τις δύο Στρατηγικές, ήταν το «the Right to Stay», δηλαδή το δικαίωμα των ανθρώπων να ζουν και να δημιουργούν στο τόπο όπου γεννήθηκαν και όχι να τον εγκαταλείπουν από ανάγκη».
Τα νησιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι παράκτιες κοινότητες, είπε, αποτελούν περιοχές με απαράμιλλη φυσική ομορφιά, σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες αλλά και καθοριστικό γεωπολιτικό ρόλο για την Ευρώπη. «Οι παράκτιες κοινότητες αποτελούν παράλληλα πυλώνες της γαλάζιας οικονομίας και της θαλάσσιας συνδεσιμότητας, ενώ επηρεάζονται άμεσα από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τις προκλήσεις προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος», πρόσθεσε.
Θα πρέπει να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε οι κάτοικοι των περιοχών αυτών να μπορούν να παραμείνουν στον τόπο τους και να οικοδομούν το μέλλον τους και το μέλλον της Ευρώπης, με ευημερία και ασφάλεια, είπε ο κ. Κεραυνός.
Η δυνατότητα των πολιτών να παραμένουν, να ευημερούν και να αναπτύσσονται στα νησιά και τις παράκτιες κοινότητες, προϋποθέτει ίσες ευκαιρίες για πρόσβαση σε υποδομές, υπηρεσίες και συνδεσιμότητα, σημείωσε. Προϋποθέτει επίσης τοπικές κοινωνίες που δημιουργούν ποιοτικές θέσεις εργασίας και αξιοποιούν τα πλεονεκτήματα κάθε περιοχής, είπε, σημειώνοντας ότι, η διασφάλιση αυτού του δικαιώματος συνδέεται άμεσα με την ανθεκτικότητα, την οικονομική ανάπτυξη και τη διατήρηση της πολιτιστικής και κοινωνικής ταυτότητας των περιοχών αυτών.
Για την Κύπρο, ωστόσο, είπε ο κ. Κεραυνός, η συζήτηση για το δικαίωμα στην παραμονή έχει μια επιπρόσθετη διάσταση. Σημείωσε ότι η Κύπρος είναι ένα κράτος μέλος της της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2004, αλλά, «παρ’ όλα αυτά, οι πολίτες της δεν μπορούν να ζήσουν και να εργαστούν στον τόπο που γεννήθηκαν, λόγω της συνεχιζόμενης τουρκικής κατοχής». «Αυτό μας υπενθυμίζει ότι το δικαίωμα στην παραμονή δεν αφορά μόνο την οικονομική ανάπτυξη ή την κοινωνική συνοχή. Αφορά επίσης την ελευθερία, την ασφάλεια την αξιοπρέπεια και το θεμελιώδες δικαίωμα των ανθρώπων να παραμένουν στον τόπο τους», είπε.
Οι Στρατηγικές για τα Νησιά και τις Παράκτιες Κοινότητες αναγνωρίζουν ότι τα νησιά δεν βρίσκονται στο περιθώριο της ευρωπαϊκής πορείας, είπε, αλλά «αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής ταυτότητας, της ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας, της ασφάλειας και της εδαφικής συνοχής της Ένωσής μας».
Το πραγματικό ζητούμενο είπε ο κ. Κεραυνός, είναι η μετάβαση από το όραμα στην πράξη. «Από τη διαπίστωση των προβλημάτων στην υλοποίηση συγκεκριμένων λύσεων. Από τις γενικές πολιτικές στις στοχευμένες παρεμβάσεις που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής», είπε τέλος.
Φίτο: Καθοριστικής σημασίας η αντιμετώπιση της νησιωτικότητας
Παρουσιάζοντας τη Στρατηγική της ΕΕ για τα Νησιά, ο Επίτροπος Φίτο ανέφερε ότι τα νησιά αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές προκλήσεις που συνδέονται με τη νησιωτικότητα, όπως η απόσταση από τις αγορές της ηπειρωτικής χώρας, η εξάρτηση από τις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές, το υψηλότερο κόστος μεταφορών και οι περιορισμένες οικονομίες κλίμακας.
Επισήμανε επίσης ότι σε πολλούς νησιωτικούς δήμους το κόστος των μεταφορών, οι τιμές της στέγασης και το κόστος παροχής δημόσιων υπηρεσιών είναι σημαντικά υψηλότερα σε σύγκριση με τις ηπειρωτικές περιοχές.
Όπως ανέφερε, η Στρατηγική βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: την οικονομική ανάπτυξη και τη συνδεσιμότητα, την ενέργεια, το κλίμα και το περιβάλλον, τους ανθρώπους και τις δημογραφικές προκλήσεις, καθώς και την ασφάλεια και την ετοιμότητα αντιμετώπισης κρίσεων, με τη διακυβέρνηση να λειτουργεί ως οριζόντιος άξονας που διατρέχει όλους τους πυλώνες.
Αναφερόμενος στο «κόστος της νησιωτικότητας», ο κ. Φίτο δήλωσε ότι αυτό έχει «πραγματικές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες» και ότι η αντιμετώπισή του είναι καθοριστικής σημασίας για την αξιοποίηση του πλήρους οικονομικού και κοινωνικού δυναμικού των νησιών.
«Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή υιοθέτησε τη Στρατηγική για τα Νησιά της ΕΕ», είπε, προσθέτοντας ότι σκοπός της είναι να δημιουργήσει ένα συντονισμένο πλαίσιο που θα καθοδηγεί τη δράση της ΕΕ και θα στηρίζει τα κράτη μέλη στον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες τους.
Ο Επίτροπος σημείωσε ότι η επεξεργασία των εδαφικών στρατηγικών αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης και φιλόδοξης προσπάθειας για τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής της συνοχής.
«Όλοι γνωρίζουμε ότι η διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος δεν αποτελεί επιλογή. Πρέπει να εκσυγχρονίσουμε την πολιτική συνοχής ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις νέες προκλήσεις και προτεραιότητες», δήλωσε, προσθέτοντας ότι, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αναθεώρησης της πολιτικής συνοχής, 25 κράτη μέλη ανακατεύθυναν περισσότερα από 34 δισ. ευρώ, περίπου το 10% των πόρων της πολιτικής συνοχής, προς την ανταγωνιστικότητα, την οικονομικά προσιτή στέγαση, την ενέργεια, την ανθεκτικότητα των υδάτων και την άμυνα.
Παράλληλα, η ενδιάμεση αναθεώρηση διοχέτευσε περισσότερα από 1,5 δισ. ευρώ για τη στήριξη στρατηγικών προτεραιοτήτων στις νησιωτικές περιοχές, είπε, επισημαίνοντας ότι «η δουλειά δεν έχει ολοκληρωθεί» και ότι οι κυβερνήσεις και οι περιφέρειες μπορούν να συνεχίσουν τον αναπρογραμματισμό των διαθέσιμων πόρων.
«Η επόμενη ευκαιρία για να εκσυγχρονίσουμε τη δομή των ευρωπαϊκών πόρων και να βελτιώσουμε τις δαπάνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ)», ανέφερε.
Σημείωσε ακόμη ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το νέο ΠΔΠ αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό της πολιτικής συνοχής, εισάγοντας μεγαλύτερη ευελιξία και απλούστευση, κάτι που, όπως είπε, αποτυπώνεται στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης.
Ο Επίτροπος ανέφερε ότι η Στρατηγική για τα Νησιά, καθώς και οι άλλες τέσσερις συμπληρωματικές εδαφικές στρατηγικές, αποτελούν σημαντική βάση για την προετοιμασία των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης.
Ο κ. Φίτο ανέφερε επίσης ότι η Στρατηγική εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο εδαφικών στρατηγικών, μαζί με τις πρωτοβουλίες για τις πόλεις, τις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές, τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες και την επικείμενη Στρατηγική για το Δικαίωμα στην Παραμονή (Right to Stay). Όλες μαζί, όπως είπε, αντανακλούν μια χωρικά προσανατολισμένη προσέγγιση της πολιτικής συνοχής, αναγνωρίζοντας ότι κάθε περιοχή έχει τις δικές της ιδιαίτερες ανάγκες και απαιτεί στοχευμένες λύσεις.
Συνδέοντας τη νέα πρωτοβουλία με τον συνεχιζόμενο εκσυγχρονισμό της πολιτικής συνοχής και την προετοιμασία του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, ο Επίτροπος ανέφερε ότι τα μελλοντικά Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης θα βασιστούν στις εδαφικές αυτές στρατηγικές, με πλήρη σεβασμό στο συνταγματικό πλαίσιο κάθε κράτους μέλους.
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο κ. Φίτο χαρακτήρισε τη Στρατηγική «σημείο εκκίνησης και όχι τελικό προορισμό», καλώντας τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τις εθνικές κυβερνήσεις, καθώς και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές να συνεργαστούν, ώστε το όραμα να μετατραπεί σε συγκεκριμένες δράσεις για τα ευρωπαϊκά νησιά.
Καδής: «Ενιαίο και συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής για βελτίωση υλοποίησης σχετικών ευρωπαϊκών πολιτικών»
Παρουσιάζοντας την «πρώτη στρατηγική της ΕΕ αφιερωμένη στις παράκτιες κοινότητες», ο Καδής δήλωσε ότι το νησί της Κύπρου και η παράκτια κοινότητα της Πάφου αποτελούν «ένα ιδανικό σκηνικό για την παρουσίαση του πρόσφατα υιοθετημένου πακέτου πολιτικής της ΕΕ αφιερωμένου στα νησιά και τις παράκτιες κοινότητες».
Σημείωσε ότι η στρατηγική για τις παράκτιες κοινότητες της ΕΕ συνδυάζει τις υπάρχουσες και τις μελλοντικές δράσεις της Επιτροπής που αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες των παράκτιων περιοχών της Ευρώπης.
Αναφερόμενος στην σημασία της Στρατηγικής, ο κ. Καδής σημείωσε ότι η ΕΕ στηρίζει ήδη τις παράκτιες κοινότητες μέσω τομεακών πολιτικών και πλειάδας εργαλείων περιφερειακής πολιτικής και σχεδιασμού.
Ωστόσο, συνέχισε, οι πολιτικές αυτές είναι συχνά κατακερματισμένες και διασκορπισμένες σε διαφορετικά πλαίσια. «Αυτό καθιστά δυσκολότερη για τα κράτη-μέλη την ανάπτυξη συνεκτικών εθνικών προσεγγίσεων για τις παράκτιες κοινότητες», πρόσθεσε σημειώνοντας ότι αυτή την αδυναμία έρχεται να καλύψει η Στρατηγική. Με 13 στοχευμένες δράσεις (flagship actions), είπε, η Στρατηγική παρέχει ένα ενιαίο και συνεκτικό πλαίσιο πολιτικής για τη βελτίωση της υλοποίησης των σχετικών ευρωπαϊκών πολιτικών και διασφαλίζει ότι οι ανάγκες των παράκτιων κοινοτήτων αντανακλώνται καλύτερα στις πρωτοβουλίες της ΕΕ.
Επίσης, λειτουργεί παράλληλα και υποστηρικτικά σε σχέση με τις συμπληρωματικές στρατηγικές για τα νησιά και τις εξόχως απόκεντρες περιοχές, είπε.
Η Στρατηγική, ανέφερε ο κ. Καδής, βασίζεται σε τρεις πυλώνες: ευημερία, ανθεκτικότητα και κατοικισιμότητα (liveability) των παράκτιων κοινοτήτων.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του Επιτρόπου, ο πρώτος πυλώνας επικεντρώνεται στην ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης των παράκτιων περιοχών μέσω της διαφοροποίησης της γαλάζιας οικονομίας και της δημιουργίας νέων ευκαιριών απασχόλησης. Η Στρατηγική προβλέπει μέτρα για την αξιοποίηση θαλάσσιων δεδομένων, την ανάπτυξη της γαλάζιας βιοοικονομίας, την πιστοποίηση δράσεων «μπλε άνθρακα» (blue carbon credits), και την προώθηση καινοτόμων τεχνολογιών και συνεργασιών που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των παράκτιων κοινοτήτων.
Ο δεύτερος πυλώνας στοχεύει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των παράκτιων περιοχών απέναντι στην κλιματική αλλαγή και τις περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις. Προβλέπει επενδύσεις για έργα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, μέτρα προστασίας και αποκατάστασης των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, καθώς και αξιοποίηση προηγμένων ψηφιακών εργαλείων για την πρόγνωση και διαχείριση ακραίων φαινομένων.
Ο τρίτος πυλώνας εστιάζει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις παράκτιες περιοχές, ώστε να παραμείνουν ελκυστικοί τόποι διαβίωσης και εργασίας. Η Στρατηγική προωθεί επενδύσεις στην εκπαίδευση, τις δεξιότητες και την απασχόληση των νέων, ενισχύει την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, συνδεσιμότητα και οικονομικά προσιτή στέγαση, ενώ αξιοποιεί και πρωτοβουλίες όπως το Νέο Ευρωπαϊκό Μπάουχαους για τη βελτίωση του δομημένου περιβάλλοντος και της κοινωνικής συνοχής.
Η εφαρμογή της Στρατηγικής, είπε ο κ. Καδής, βασίζεται στην καλύτερη αξιοποίηση κι ευθυγράμμιση των χρηματοδοτικών και επενδυτικών μέσων, προγραμμάτων και φορέων υλοποίησης της ΕΕ, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, οι εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες και τα πολυμερή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Σε αυτό το πλαίσιο, είπε, οι προτεραιότητες της Στρατηγικής αναμένεται ότι θα αντικατοπτρίζονται και στα επόμενα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ, επισημαίνοντας ότι η επιτυχία του εγχειρήματος προϋποθέτει στενό συντονισμό σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Πιθανά οφέλη της Στρατηγικής για την Κύπρο
Ο κ. Καδής έδωσε παραδείγματα για το πως θα μπορούσε η Κύπρος να επωφεληθεί από τη στρατηγική.
Ανέφερε ότι ερευνητικοί φορείς της Κύπρου, όπως τα Κέντρα Αριστείας Cyprus Marine and Maritime Institute, Ερατοσθένης και ΚΟΙΟΣ, καθώς και το Ωκεανογραφικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Κύπρου, μπορούν να συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία Παρατήρησης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Ocean Eye.
Ένα δεύτερο παράδειγμα, είπε, είναι η στήριξη της περαιτέρω ανάπτυξης του αλιευτικού τουρισμού, η οποία μπορεί να προσφέρει συμπληρωματικό εισόδημα για τους αλιείς μικρής κλίμακας και παράλληλα να εμπλουτίσει το τουριστικό προϊόν, στηρίζοντας τις παράκτιες κοινότητες.
Η Κύπρος, είπε, μπορεί να επωφεληθεί από την ανάπτυξη μεθοδολογίας πιστοποίησης δράσεων μπλε άνθρακα.
Πηγή: ΚΥΠΕ
