Χωρίς συναισθηματισμούς και με τη μεγάλη εικόνα στο επίκεντρο, στη σκιά της θύελλας που προκάλεσε η έκθεση για το βιβλίο «Κράτος Μαφία», η οποία στην ουσία καταγράφει μια αλυσίδα γεγονότων με εκπροσώπους όλων των εξουσιών να φέρονται να εμπλέκονται στη διάπραξη σοβαρών αδικημάτων που σχετίζονται με τη διαφθορά, για ακόμη μία φορά η δημόσια συζήτηση καταλήγει στην ηγεσία της Νομικής Υπηρεσίας.
Και όχι τυχαία. Αφενός, επειδή ο Γενικός και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας προέρχονται από την Κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη, ο οποίος βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρημάτων της έκθεσης για το «Κράτος Μαφία», με τον πρώτο μάλιστα να διατηρεί στενές φιλικές σχέσεις με τον τέως Πρόεδρο.
Αφετέρου -και κυρίως- λόγω της προϊστορίας και των δειγμάτων γραφής της ηγεσίας της Νομικής Υπηρεσίας, τα οποία -δικαίως ή αδίκως- αμφισβήτησαν όχι μόνο τα ίδια τα πρόσωπα, αλλά και τον θεσμό, συμπαρασύροντας αναπόφευκτα και άλλους λειτουργούς της Νομικής Υπηρεσίας.
Παρά το γεγονός ότι το πόρισμα, το οποίο σημειώνεται ότι δεν δόθηκε στη δημοσιότητα στο σύνολό του (σ.σ. 3000 σελίδες), αγγίζει το τελευταίο προπύργιο της Δικαιοσύνης, τα Δικαστήρια, εμπλέκοντας Δικαστή σε ζητήματα διαφθοράς και στημένων αποφάσεων, η επόμενη ημέρα των ανακοινώσεων της Αρχής κατά της Διαφθοράς επικεντρώνεται στους περαιτέρω χειρισμούς και στη Νομική Υπηρεσία.
Αρχικά, στην «ομόφωνη απόφαση» για εξαίρεση του Γιώργου Σαββίδη και του Σάββα Αγγελίδη από τις νέες ανακρίσεις και ακολούθως, στην εξαίρεση του συνόλου των λειτουργών της Νομικής Υπηρεσίας από οποιονδήποτε χειρισμό.
Όχι επειδή δεν υπάρχουν αμερόληπτοι και καταρτισμένοι δικηγόροι στην Εισαγγελία, αλλά κυρίως λόγω της αμφισβήτησης που οι ίδιοι, Γιώργος Σαββίδης και Σάββας Αγγελίδης, έχτισαν γύρω από τον θεσμό τα τελευταία χρόνια.
Μια αμφισβήτηση που, για μια σειρά από λόγους, οδήγησε σημαντική μερίδα της κοινής γνώμης όχι μόνο να μην εμπιστεύεται τις αποφάσεις και τις προθέσεις τους, αλλά και να διακρίνει εξαρτήσεις οι οποίες -κατά την αντίληψή της- δεν διασφαλίζουν την ανεξαρτησία της έρευνας.
Ο Γιώργος Σαββίδης και ο Σάββας Αγγελίδης, από υπουργοί της Κυβέρνησης Αναστασιάδη, διορίστηκαν από τον τέως Πρόεδρο στις θέσεις του Γενικού και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα.
Κατά τον ουσιώδη χρόνο, άπαντες -αν και εξέφρασαν επιφυλάξεις- συμφώνησαν ότι έπρεπε να δοθεί χρόνος στους δύο, ώστε να κριθούν από τις πράξεις τους και όχι από το γεγονός ότι διετέλεσαν υπουργοί του Νίκου Αναστασιάδη, αφού κάτι τέτοιο θα ήταν άδικο.
Από τη focus στο μαύρο βαν και τα πορίσματα
Ωστόσο, το πρώτο μέτωπο δεν άργησε να ανοίξει, βάζοντας το πρώτο λιθαράκι στην αμφισβήτηση που κορυφώθηκε στην πορεία των χρόνων. Μια αμφισβήτηση που τροφοδοτήθηκε από σειρά αποφάσεων και χειρισμών της ηγεσίας της Νομικής Υπηρεσίας, οι οποίοι όχι μόνο προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις, αλλά και καλύφτηκαν από σκιές, ερωτήματα και αμφιβολίες.
Η αρχή έγινε με την υπόθεση Focus, η οποία σήμερα βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρημάτων για το «Κράτος Μαφία», με τους ανεξάρτητους ερευνητές να εντοπίζουν ακόμη και πιθανή διάπραξη κακουργημάτων που σχετίζονται με ξέπλυμα χρήματος.
Οι επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας αποφάσισαν να μην ασκήσουν έφεση κατά της αθωωτικής απόφασης του Κακουργιοδικείου, η οποία κατέγραφε, μεταξύ άλλων, λανθασμένους χειρισμούς.
Η απόφαση των επικεφαλής της Εισαγγελίας, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και τις πρώτες σοβαρές ρωγμές στην εμπιστοσύνη των πολιτών. Αφενός επειδή ο Σάββας Αγγελίδης είχε διατελέσει δικηγόρος του κατηγορουμένου πριν από τον διορισμό του στη θέση του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα και αφετέρου επειδή καλλιεργήθηκε η αντίληψη ότι υπήρξε παρέμβαση από τον Νίκο Αναστασιάδη.
Έξι χρόνια αργότερα, το πόρισμα για το «Κράτος Μαφία» καταγράφει, μεταξύ άλλων, παρέμβαση του τέως Προέδρου προς τον τότε Γενικό Εισαγγελέα, Κώστα Κληρίδη, με σκοπό τη διακοπή των ανακρίσεων.
Στην πορεία των χρόνων, στο κάδρο μπήκαν και άλλες αποφάσεις ή χειρισμοί της ηγεσίας της Νομικής Υπηρεσίας, που συνέβαλαν στο να ραγίσει το γυαλί της εμπιστοσύνης, με αποτέλεσμα ο θεσμός να βρεθεί, δικαίως ή αδίκως, υπό τη σκιά αμφισβητήσεων.
Μια σειρά από πορίσματα που κατέγραφαν ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες κατέληξαν στα συρτάρια, παρά τις εισηγήσεις ανεξάρτητων ανακριτών και χωρίς να δοθούν πειστικές εξηγήσεις. Ανάμεσά τους, η υπόθεση της δολοφονίας του εθνοφρουρού Θανάση Νικολάου, η υπόθεση που αφορούσε τον Διοικητή της ΥΚΑΝ Μιχάλη Κατσουνωτό, το ορφανό θανατηφόρο του 2012, η αυτοχειρία του 14χρονου Στυλιανού και άλλες.
Από την άλλη, είναι τα πορίσματα και οι έρευνες που τελούν υπό την εποπτεία της Εισαγγελίας και οι οποίες κινήθηκαν ή συνεχίζουν να κινούνται με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς. Όπως για παράδειγμα, η υπόθεση του πρώην Επιτρόπου Εθελοντισμού Γιαννάκη Γιαννάκη, το σκάνδαλο με τους ΤΑΚΑΤΑ, το Videogate, το πόρισμα για την Τριμίκλινη αλλά και το πόρισμα της Αρχής που αφορά τον Μαρίνο Σιζόπουλο.
Στην εξίσωση προστίθενται και οι υποθέσεις των διαβατηρίων που κατέρρευσαν ενώπιον της Δικαιοσύνης, με τελευταία εκείνη που αφορούσε το Αλ Τζαζίρα, με το Κακουργιοδικείο να κατσαδιάζει Αστυνομία και Νομική Υπηρεσία για τους χειρισμούς.
Μια υπόθεση για την οποία λειτουργοί της Νομικής Υπηρεσίας επιχείρησαν να δώσουν απαντήσεις μέσω δημοσιογραφικής διάσκεψης, παρότι τα πυρά στρέφονταν προς την ίδια την ηγεσία της Υπηρεσίας.
Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης και υποθέσεις που σχετίζονται με το οργανωμένο έγκλημα, ενώ ένα ακόμη μεγάλο κεφάλαιο, το οποίο εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις, είναι η υπόθεση του μαύρου βαν.
Μια υπόθεση που έκλεισε, αλλά προκάλεσε τέτοιους κραδασμούς στη Νομική Υπηρεσία, ώστε ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας, ο οποίος έχει την ευθύνη των ποινικών υποθέσεων, να βρεθεί στο επίκεντρο της αμφισβήτησης όσο κανείς άλλος για τους χειρισμούς του και τις αναστολές διώξεων. Και αυτό διότι, μέχρι και σήμερα, οι αποκαλύψεις στην Ελλάδα, καθώς και οι δηλώσεις Ντίλιαν για συμφωνίες με Κυβερνήσεις διαφόρων χωρών, εξακολουθούν να προκαλούν τριγμούς και στην Κύπρο.
Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί και ο αριθμός καταγγελιών που υποβλήθηκαν σε βάρος του Σάββα Αγγελίδη ενώπιον της Αρχής κατά της Διαφθοράς. Καταγγελίες οι οποίες, τουλάχιστον με βάση των όσων είδαν το φως της δημοσιότητας, σχετίζονται με αναστολές ποινικών διώξεων ή ποινών σε πελάτες και μη του Σάββα Αγγελίδη, με την υπόθεση του μαύρου βαν, με τις φορολογικές του δηλώσεις, καθώς και με άλλη υπόθεση που αφορά την περίοδο κατά την οποία διετέλεσε υπουργός Άμυνας.
Πέραν των πιο πάνω, υπάρχει και η απόφαση-καταπέλτης του ΕΔΑΔ, το οποίο έστρεψε τα πυρά του τόσο κατά της Νομικής Υπηρεσίας όσο και προσωπικά κατά του Σάββα Αγγελίδη, σε σχέση με την απόφαση να μην ασκηθεί δίωξη σε πολιτικό πρόσωπο για υπόθεση βιασμού.
Μια απόφαση που θεωρήθηκε κόλαφος για την Κύπρο, δεδομένων των αναφορών και της γλώσσας που χρησιμοποίησε το Δικαστήριο, σημειώνοντας μεταξύ άλλων ότι «ο Βοηθός Εισαγγελέας την εξέθεσε σε δευτερογενή θυματοποίηση μέσω σεξιστικών στερεοτύπων».
Βέβαια, σε όλα αυτά δεν λειτούργησαν προς όφελος της Νομικής Υπηρεσίας ούτε οι διαρροές περί απειλών ούτε οι πληροφορίες περί παραιτήσεων που αποτράπηκαν την ύστατη στιγμή με παρέμβαση του Προέδρου, αντιθέτως, τόσο η κοινή γνώμη όσο και πολιτικά κόμματα ερμήνευσαν τα γεγονότα αυτά με αρνητικό τρόπο, ενισχύοντας περαιτέρω το κλίμα δυσπιστίας.
Το σήμερα...
Λαμβάνοντας υπόψη όλα όσα προηγήθηκαν, με κάθε ευκαιρία η ηγεσία της Νομικής Υπηρεσίας τίθεται υπό αμφισβήτηση και ένα σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης εμφανίζεται, δικαιολογημένα ή μη, δύσπιστο απέναντι στις προθέσεις της, βλέποντας γκρίζα σημεία ακόμη και εκεί όπου ενδεχομένως να μην υπάρχουν.
Κάτι που αποτυπώνεται ακόμη και στις περιπτώσεις εμπλοκής άλλων δικηγόρων της Δημοκρατίας, όπου σε χρόνο ρεκόρ, στο παρασκήνιο διακινούνται πληροφορίες, σενάρια και πιθανές διασυνδέσεις, όχι μόνο από πρόσωπα εκτός της Νομικής Υπηρεσίας αλλά και από λειτουργούς της, οι οποίοι εμφανίζονται ενοχλημένοι με την κατάσταση.
Πρόσωπα που σε συζητήσεις, αντιλαμβάνονται ότι συμπαρασύρονται από ένα γενικευμένο κλίμα αμφισβήτησης, χωρίς να έχουν οποιαδήποτε ανάμειξη στα γεγονότα που το προκάλεσαν, κάτι που δικαιολογημένα τους προκαλεί ενόχληση.
Βλέποντας τη μεγάλη εικόνα, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί στην πορεία των έξι χρόνων, η συζήτηση σε κάθε περίπτωση αρχίζει και τελειώνει στην ηγεσία της Νομικής Υπηρεσίας. Οι θεσμοί γενικότερα διανύουν μια μακρά περίοδο κρίσης και έχουν δεχθεί σοβαρά πλήγματα, όχι μόνο η Νομική Υπηρεσία αλλά γενικότερα. Εντούτοις, με κάθε ευκαιρία, στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται η Νομική Υπηρεσία, με την κατάσταση να περιγράφεται από πολλούς ως εξαιρετικά δύσκολα αναστρέψιμη.
Και δυστυχώς, η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς γενικότερα, αλλά και προς τη Νομική Υπηρεσία ειδικότερα, η οποία σε ένα κράτος δικαίου δεν θα έπρεπε να αμφισβητείται για κανέναν λόγο, δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσα από επικοινωνιακές προσεγγίσεις και διακηρύξεις. Επιτυγχάνεται μόνο μέσα από πράξεις, αποφάσεις και χειρισμούς που έχουν ως γνώμονα όχι την προστασία οποιωνδήποτε προσώπων, αλλά την προστασία του ίδιου του θεσμού.
Ακόμη και αν σήμερα ληφθούν από τη Νομική Υπηρεσία αποφάσεις που θα πείθουν την κοινή γνώμη, δικαίως ή αδίκως, οι επικεφαλής της θα συνεχίσουν να βρίσκονται υπό αμφισβήτηση, με το κύμα δυσπιστίας να συμπαρασύρει δυστυχώς ολόκληρο τον θεσμό.
Δυστυχώς, η κατάσταση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο, ώστε το κράτος να αναγκάζεται να ξοδεύει εκατομμύρια ευρώ για ανεξάρτητες ποινικές έρευνες, προκειμένου να διασφαλίζεται η εμπιστοσύνη των πολιτών στη διαδικασία απονομής της Δικαιοσύνης. Το γεγονός αυτό από μόνο του καταδεικνύει τη σοβαρότητα του προβλήματος.
«Ουαί κι αλίμονο» αν σε κάθε σοβαρή υπόθεση, πρέπει να εξαιρούνται οι ίδιοι οι θεσμοί που αποτελούν τα σημαντικότερα γρανάζια της αλυσίδας της Δικαιοσύνης, προκειμένου να αποδοθεί Δικαιοσύνη. Τότε το πρόβλημα παύει να αφορά μόνο πρόσωπα, αποφάσεις ή χειρισμούς, αλλά αφορά την ίδια τη λειτουργία του κράτους δικαίου.
