Οι παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες και η στάση της ΕΕ απέναντι στην Κίνα αναμένεται να κυριαρχήσουν στο δείπνο της Πέμπτης στην πρώτη μέρα της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες σε μια ατζέντα που περιλαμβάνει στο διήμερο 18-19 Ιουνίου επίσης την Ουκρανία και τη διεύρυνση της ΕΕ, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 και τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στη σύνοδο που αναμένεται να υιοθετήσει κοινά συμπεράσματα στο επίπεδο των 27 κρατών μελών της Ένωσης μετά από δύο έτη, ενώ θα συμμετάσχουν για πρώτη φορά οι νέοι πρωθυπουργοί Ουγγαρίας, Πέτερ Μαγιάρ μετά την αποχώρηση του Βίκτορ και Λετονίας, Άντρις Κούλμπεργκς. Εξάλλου, επιστρέφουν στο τραπέζι παλιοί γνώριμοι του τραπεζιού των 27, οι πρωθυπουργοί της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεβ και Σλοβενίας, Γιάνεσζ Ζάνσα.
Οι εργασίες αρχίζουν το απόγευμα της Πέμπτης 18:00 τοπική ώρα, με την καθιερωμένη συζήτηση με την Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, αλλά και με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος θα προχωρήσει σε απολογισμό της Κυπριακής Προεδρίας ενώπιον των ομολόγων του, πριν οι ηγέτες υποδεχθούν τον Πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι για τη συζήτηση περί Ουκρανίας. Στο δείπνο της θα επικεντρωθούν στην ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και τις παγκόσμιες οικονομικές προκλήσεις. Η Παρασκευή ξεκινά το πρωί στις 10:00 τοπική ώρα με πρώτη συζήτηση για το νέο ΠΔΠ, ενώ το μεσημεριανό γεύμα θα αφιερωθεί στη Μέση Ανατολή και σε άλλα εκκρεμή θέματα.
Όσον αφορά το δείπνο της Πέμπτης, Ευρωπαιος αξιωματούχος που ενημέρωσε τον Τύπο, εξήγησε ότι το θέμα δεν αφορά αποκλειστικά την Κίνα, αλλά τις παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες συνολικά και τις επιπτώσεις τους στην ευρωπαϊκή οικονομία, με τους τρεις μεγάλους οικονομικούς πόλους -ΕΕ, ΗΠΑ και Κίνα- να συμβάλλουν, σε διαφορετικό βαθμό, σε αυτές. Στις ΗΠΑ εντοπίζεται σημαντικό δημοσιονομικό έλλειμμα, στην ΕΕ υπάρχει ανάγκη μεγαλύτερων επενδύσεων -στόχος στον οποίο αποσκοπούν τόσο η Ένωση Κεφαλαιαγορών όσο και το νέο ΠΔΠ-, ενώ για την Κίνα ο αξιωματούχος έκανε λόγο για διογκούμενη αντίληψη ότι τα εμπορικά πλεονάσματα που καταγράφουν πλέον όλα τα κράτη μέλη απέναντί της έχουν καταστεί μη βιώσιμα. Επιπλέον, καθώς και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες αποτελούν ιστορικά μία από τις πηγές τέτοιων ανισορροπιών, αυτές αναμένεται να αποτελέσουν ένα από τα στοιχεία της συζήτησης, μαζί με τη δημοσιονομική πολιτική και ζητήματα οικονομικού μοντέλου και μεταρρυθμίσεων.
Κατά τον αξιωματούχο, η συζήτηση αναμένεται να κινηθεί σε τέσσερις άξονες: διαμόρφωση κοινής εκτίμησης της κατάστασης, οικοδόμηση ενότητας μεταξύ των κρατών μελών, εξέταση των εργαλείων που διαθέτει ή πρέπει να αναπτύξει η Ένωση, και κατεύθυνση προς την Κομισιόν για την αξιοποίησή τους. Σε κάθε περίπτωση η συζήτηση δεν θα αποτυπωθεί σε συγκεκριμένα συμπεράσματα ή αποφάσεις αλλά σκοπός είναι να υπάρξει πολιτική καθοδήγηση των ηγετών προς την Κομισιόν ώστε να έρθει προτάσεις που θα αντιμετωπίζουν κατάσταση. Επισημαίνεται ότι η Σύνοδος Κορυφής πραγματοποιείται της Σύνοδο της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας, όπου το θέμα κυριάρχησε στην ατζέντα των ηγετών των επτά μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πλευρά αποκλείει το ενδεχόμενο η ατζέντα να διαμορφώνεται βάσει επιθυμιών της αμερικανικής πλευράς.
Διευκρίνιζεται ακόμη ότι όσα εργαλεία αναπτυχθούν δεν στοχοποιούν συγκεκριμένη χώρα αλλά πρακτικές, τομείς ή ανισορροπίες, με τη διαφοροποίηση των εμπορικών εταίρων να αναφέρεται ως μέσο που ήδη αξιοποιείται. Πριν τη σύνοδο αναμένεται σχετική παρουσίαση από την Πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, η αλλαγή στάσης απέναντι στην Κίνα δεν είναι νέα τάση, καθώς έχουν προηγηθεί ήδη μέτρα όπως οι δασμοί στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα πριν περίπου δύο χρόνια και το Πακέτο Οικονομικής Ασφάλειας, με τις ίδιες πηγές να σημειώνουν πλέον αυξανόμενη σύγκλιση απόψεων μεταξύ των κρατών μελών για το μέγεθος του προβλήματος.
Σχετικά με την Ουκρανία, η σύνοδος αναμένεται να αποτελέσει ορόσημο ευρωπαϊκής ενότητας, μετά το άνοιγμα αυτή την εβδομάδα του πρώτου θεματικού cluster στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις Ουκρανίας και Μολδαβίας. Παράλληλα, η ΕΕ προχώρησε σε πρόσθετα μέτρα κατά του «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας μετά το 20ό πακέτο κυρώσεων και προετοιμάζει το 21ο πακέτο, ενώ η εκταμίευση της πρώτης δόσης του πακέτου των 90 δισ. ευρώ για τις χρηματοδοτικές ανάγκες του Κιέβου το 2026-2027 αναμένεται σύντομα. Στο πεδίο της μάχης, κατά τον Ευρωπαίο αξιωματούχο, η Ρωσία αποτυγχάνει να πετύχει τους στρατιωτικούς της στόχους αλλά κλιμακώνει τις επιθέσεις της, με στόχο της ΕΕ να παραμένει η επίτευξη δίκαιης και διαρκούς ειρήνης.
Στο Μαυροβούνιο, που θεωρείται «πρωτοπόρο» στη διεύρυνση, έκλεισαν αυτή την εβδομάδα δύο ακόμη κεφάλαια, φτάνοντας σχεδόν τα μισά του συνόλου των διαπραγματευτικών κεφαλαίων, εξέλιξη που συνδέεται με τη δυναμική που έχει δημιουργηθεί και από πρόσφατη σύνοδο της ΕΕ στο Τίβατ για τα Δυτικά Βαλκάνια. Αρκετά κράτη μέλη έχουν καταθέσει προτάσεις για επιτάχυνση της διεύρυνσης, μεταξύ άλλων για ενδιάμεσα βήματα ένταξης, και αναμένεται συζήτηση επί της αρχής, χωρίς ωστόσο αποφάσεις, καθώς η εις βάθος εξέταση του θέματος μετατίθεται για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου.
Όσον αφορά το νέο ΠΔΠ, η Κυπριακή Προεδρία έχει καταθέσει ένα διαπραγματευτικό πλαίσιο με συγκεκριμένα αριθμητικά στοιχεία, γνωστό και ως Nego box. Ωστόσο οι θέσεις των κρατών μελών δεν συγκλίνουν ακόμη πλήρως, με τον στόχο επίτευξης συμφωνίας μέχρι το πέρας του 2026 να αποσυνδέεται από τους εκλογικούς κύκλους Γαλλίας και Πολωνίας, καθώς το νέο ΠΔΠ πρέπει να είναι λειτουργικό και όχι μόνο συμφωνημένο από την 1η Ιανουαρίου 2028, γεγονός που απαιτεί όλο το 2027 για τη νομοθετική προσαρμογή και την προετοιμασία των εθνικών διοικήσεων, εξαιτίας της βαθιάς μεταρρύθμισης της αρχιτεκτονικής του.
Θετική εξέλιξη ενόψει της συνόδου αποτελεί η προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων για την αρχιτεκτονική του προϋπολογισμού (εθνικά-περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης-NRPP, Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας-ECF, Global Europe), ενώ εκκρεμούν ακόμη ζητήματα όπως τα ποσοστά συγχρηματοδότησης, η προχρηματοδότηση και η σύνδεση μεταρρυθμίσεων με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις της Κομισιόν - Country Specific Recommendations.
Κεντρικό σημείο της συζήτησης την Παρασκευή θα αποτελέσει η εξίσωση εξόδων-πόρων, με έμφαση στην επιτάχυνση της εργασίας για νέους ίδιους πόρους, όπου η Κομισιόν έχει ήδη προχωρήσει σε τεχνική ανάλυση προτάσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τυχερά παιχνίδια, ψηφιακό τέλος και κρυπτονομίσματα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ορισμένα κράτη μέλη αντιτίθενται ιδιαίτερα σε ίδιο πόρο συνδεδεμένο με το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) που ευρίσκεται στο μπουκέτο προτάσεων της Κομισιόν, καθώς θεωρούν ότι τα έσοδά του πρέπει να παραμείνουν στους εθνικούς προϋπολογισμούς για τη χρηματοδότηση της κλιματικής μετάβασης.
Σε κάθε περίπτωση αυτό είναι ένα θέμα που θα διαχειριστεί η Ιρλανδική Προεδρία, η οποία αναμένεται να συνεχίσει τη διαπραγμάτευση και να προσαρμόσει το πλαίσιο και να παρουσιάσει νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο τον ερχόμενο Οκτώβριο.
Στο γεύμα της Παρασκευής, οι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με αφορμή τη ανακοίνωση συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Όπως σημείωσε ο αξιωματούχος, προτεραιότητα της ΕΕ είναι η ειρηνική επίλυση των εκκρεμών ζητημάτων, με σταθερή θέση ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και πρέπει να σταματήσει τις αποσταθεροποιητικές δραστηριότητές του, συμπεριλαμβανομένου του βαλλιστικού προγράμματός του, με την Ένωση να δηλώνει έτοιμη να συμβάλει στην εφαρμογή της συμφωνίας. Σχετικά με ενδεχόμενη άρση κυρώσεων, ο αξιωματούχος έκρινε πρόωρο να συζητηθούν λεπτομέρειες.
Οι ηγέτες θα κάνουν επίσης απολογισμό της κατάστασης στη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τον Λίβανο και των προσπαθειών της ΕΕ για στήριξη της εκεχειρίας. Αναφορικά με τις σχέσεις ΕΕ-Ισραήλ, η επιδεινούμενη κατάσταση στη Δυτική Όχθη αναμένεται να βρεθεί στο τραπέζι, χωρίς όμως να είναι σαφές αν θα υπάρξει σύγκλιση θέσεων για μέτρα όπως κυρώσεις σε εξτρεμιστές υπουργούς του Ισραήλ ή περιορισμοί στο εμπόριο αγαθών από εποικισμούς, καθώς η σχετική συζήτηση στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της προηγούμενης ημέρας δεν είχε καταλήξει σε ομοφωνία.
Στην ατζέντα παραμένουν, χωρίς να είναι σίγουρο αν θα ανοίξουν σε ουσιαστική συζήτηση, η άμυνα και η ασφάλεια -με έμφαση στην εφαρμογή της ατζέντας ετοιμότητας άμυνας, η εμβάθυνση της οποίας μετατίθεται για τον Οκτώβριο- η μετανάστευση με την επτασέλιδη επιστολή της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, την Τετάρτη να θεωρείται από τα κράτη μέλη ως μια σημαντική συνεισφορά μέρους της Κομισιόν, και για πρώτη φορά, οι παράνομες ναρκωτικές ουσίες, θέμα που ο αξιωματούχος παρομοίασε με τη στέγαση, ως ζήτημα με άμεσο αντίκτυπο στην υγεία και την ασφάλεια των πολιτών.
Πηγή: ΚΥΠΕ
