Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ενδέχεται να δώσει στη δημοσιότητα το περιεχόμενο της προκαταρκτικής συμφωνίας με το Ιράν πριν από την επίσημη υπογραφή της την Παρασκευή στη Γενεύη, σύμφωνα με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς.
Όπως ανέφερε ο Βανς σε συνεντεύξεις του σε αμερικανικά δίκτυα, το μνημόνιο κατανόησης (MOU) μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης είναι ένα σύντομο και γενικό πλαίσιο συμφωνίας, περίπου μιάμισης σελίδας, με τις τεχνικές λεπτομέρειες να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης το επόμενο διάστημα.
Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε κατά τη διάρκεια της Συνόδου G7 ότι «η συμφωνία έχει ήδη υπογραφεί», διευκρινίζοντας πως το έγγραφο έχει εγκριθεί ηλεκτρονικά από τον ίδιο, τον αντιπρόεδρο Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ.
Επιστροφή των πυρηνικών επιθεωρητών και έλεγχος του ουρανίου
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η επανέναρξη των επιθεωρήσεων στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ο Βανς υποστήριξε ότι η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) θα επιστρέψει «οπωσδήποτε» στο Ιράν, ενώ η υπηρεσία και οι ΗΠΑ θα συμβάλουν στην καταστροφή των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας.
«Ένα από τα βασικά μέρη της συμφωνίας είναι ότι η IAEA και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βοηθήσουν το Ιράν να καταστρέψει το άκρως εμπλουτισμένο απόθεμα ουρανίου», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός αντιπρόεδρος.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Τεχεράνη θα πρέπει να παράσχει επαληθεύσιμες εγγυήσεις πως δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, ενώ δεσμεύεται επίσης για «περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα», συμπεριλαμβανομένης της διακοπής χρηματοδότησης ένοπλων οργανώσεων στην περιοχή.
Άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και οικονομικά κίνητρα
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι το Στενό του Ορμούζ αναμένεται να επαναλειτουργήσει πλήρως την Παρασκευή, ημέρα κατά την οποία θα πραγματοποιηθεί και η επίσημη τελετή υπογραφής στη Γενεύη.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες, ώστε οι δύο πλευρές να διαπραγματευθούν ένα πιο ολοκληρωμένο και μόνιμο πλαίσιο συνεργασίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει από την Ουάσιγκτον, το μνημόνιο περιλαμβάνει τη δυνατότητα άρσης ορισμένων κυρώσεων, αποδέσμευσης παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και τη δημιουργία ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν, υπό την προϋπόθεση ότι η Τεχεράνη θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της.
Ο Βανς διευκρίνισε ότι τα κεφάλαια αυτά δεν θα προέλθουν από τις ΗΠΑ αλλά από χώρες του Κόλπου, ενώ τόνισε ότι «το Ιράν δεν θα λάβει ούτε ένα δολάριο εάν δεν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του».
Σκεπτικισμός στους Ρεπουμπλικάνους και πιέσεις για διαφάνεια
Παρά τις θετικές δηλώσεις του Λευκού Οίκου, αρκετοί Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές εμφανίζονται επιφυλακτικοί, ζητώντας να δουν το πλήρες κείμενο της συμφωνίας πριν εκφράσουν άποψη.
Ο ηγέτης της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Γερουσία, Τζον Θουν, δήλωσε ότι υπάρχουν ακόμη πολλά αναπάντητα ερωτήματα, κυρίως σε ό,τι αφορά τον μηχανισμό επιτήρησης και επιβολής της συμφωνίας.
Ανάλογες επιφυλάξεις εξέφρασε και ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο οποίος ζήτησε την εξέταση του κειμένου από το Κογκρέσο πριν από οποιαδήποτε οριστική εφαρμογή.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση Τραμπ δέχεται πιέσεις τόσο από σκληροπυρηνικούς Ρεπουμπλικανούς όσο και από Δημοκρατικούς, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η νέα συμφωνία ενδέχεται να είναι λιγότερο αυστηρή από εκείνη του 2015, από την οποία οι ΗΠΑ είχαν αποχωρήσει κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ.
Επιφυλακτικότητα από την Τεχεράνη
Η ιρανική πλευρά επιβεβαίωσε την παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και χαρακτήρισε τη συμφωνία βήμα αποκλιμάκωσης της κρίσης. Ωστόσο, το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας τόνισε ότι εξακολουθεί να υπάρχει «βαθιά δυσπιστία» απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι η συμφωνία αποτελεί απλώς ένα πρώτο βήμα για τη μείωση των εντάσεων.
Η επίσημη υπογραφή του μνημονίου αναμένεται την Παρασκευή στη Γενεύη, ενώ οι τεχνικές διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, τις κυρώσεις και την εφαρμογή των δεσμεύσεων αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα.
Πηγή: Iefimerida
