Το πακέτο διαπραγμάτευσης για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ 2028-2034) έδωσε στη δημοσιότητα η Κυπριακή Προεδρία το απόγευμα της Πέμπτης. Πρόκειται για ένα, όπως αναφέρεται από την Προεδρία, «ώριμο και αναθεωρημένο» διαπραγματευτικό πλαίσιο, το οποίο περιέχει συγκεκριμένους αριθμούς και όχι εύρος στους τέσσερις πυλώνες. Επιπλέον, η Προεδρία προωθεί τις εργασίες για τη νομοθεσία που αφορά τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια (NRPP), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF), καθώς και το πρόγραμμα Global Europe. Το κείμενο αποτυπώνει για πρώτη φορά σε ενιαίο κείμενο συγκεκριμένα δημοσιονομικά μεγέθη και επιχειρεί να λειτουργήσει ως βάση σύγκλισης για τη συνέχεια των πολιτικών διαπραγματεύσεων, χωρίς να αποτελεί τελικό αποτέλεσμα.
Το συνολικό πακέτο, το σχέδιο του οποίου βασίζεται στο προσχέδιο που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025, είναι περίπου 2% χαμηλότερο σε σχέση με την αρχική πρόταση, δηλαδή είναι μειωμένο κατά περίπου 32,8 δισ. ευρώ. Σε όρους μεγέθους, αντιστοιχεί περίπου στο 1,23% του ΑΕΠ της ΕΕ, ή στο 1,13% αν δεν συνυπολογιστεί η αποπληρωμή του χρέους από το NextGenerationEU. Η προσαρμογή κατανέμεται σε όλες τις κατηγορίες δαπανών, χωρίς ωστόσο να ακολουθεί αυστηρά οριζόντια λογική, καθώς λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές πολιτικές και θεσμικές ιδιαιτερότητες κάθε τομέα.
Στον πρώτο πυλώνα που περιλαμβάνει και τις πολιτικές Συνοχής, τη γεωργία και την αλιεία (Κοινή Αγροτική Πολιτική και Κοινή Αλιευτική Πολιτική), η αρχική πρόταση της Επιτροπής είχε ήδη επιφέρει πραγματικές μειώσεις σε σχέση με το προηγούμενο πολυετές πλαίσιο, με ιδιαίτερα έντονη τη μείωση στην αλιευτική πολιτική, η οποία έφτανε περίπου το 70% στη δεσμευμένη χρηματοδότηση. Στο νέο διαπραγματευτικό πακέτο προβλέπεται ενίσχυση του σχετικού κονδυλίου στα 2 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, ωστόσο ακόμη και με αυτή την αύξηση το επίπεδο παραμένει περίπου 38,5% χαμηλότερο σε σχέση με το ισχύον ΠΔΠ.
Παράλληλα, στο πεδίο της συνοχής τίθεται και το ζήτημα των κρατών μελών με Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα κάτω από το 90% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, καθώς στην αρχική αρχιτεκτονική δεν καλυπτόταν επαρκώς το επενδυτικό τους κενό σε τομείς όπως οι μεταφορές και το περιβάλλον, γεγονός που έχει οδηγήσει σε συζητήσεις για στοχευμένη ενίσχυση. Στην ΚΑΠ έχουν ήδη ενσωματωθεί προσαρμογές που αυξάνουν την ευελιξία διαχείρισης των πόρων, μεταξύ άλλων μέσω της δυνατότητας μεταφοράς κονδυλίων από τα αποθεματικά ευελιξίας προς αγροτικές παρεμβάσεις, ώστε να αντιμετωπιστούν πρακτικές ανάγκες εφαρμογής.
Για τις κατηγορίες που αφορούν την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα, την ασφάλεια, την έρευνα και την εξωτερική δράση, προβλέπεται συνολική προσαρμογή της τάξης του 3,9% σε καθεμία. Οι τομείς αυτοί είχαν ήδη ενισχυθεί σημαντικά στην αρχική πρόταση της Κομισιόν και η σημερινή προσαρμογή αποτυπώνεται περισσότερο ως συγκράτηση της αύξησης παρά ως πραγματική μείωση. Παρά τις αλλαγές, τα επίπεδα χρηματοδότησης παραμένουν σαφώς υψηλότερα σε σχέση με την τρέχουσα προγραμματική περίοδο, διατηρώντας τη στρατηγική έμφαση της Ένωσης σε νέες προτεραιότητες όπως η ευρωπαϊκή άμυνα, η τεχνολογική ανάπτυξη και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Σημειώνεται ότι δεν επηρεάζονται συγκεκριμένα κονδύλια που αφορούν υπερπόντιες περιοχές ή θεσμικές υποχρεώσεις όπως το πρόγραμμα Euratom, ενώ στην τέταρτη κατηγορία δαπανών η προσαρμογή περιορίζεται στο 0,5%, αντανακλώντας το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο.
Σε επίπεδο αρχιτεκτονικής, το νέο πλαίσιο που φέρνει στο τραπέζι η Κυπριακή Προεδρία, διατηρεί τον κεντρικό ρόλο των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων - NRPP, τα οποία αποτελούν τον βασικό μηχανισμό εθνικών κατανομών και στηρίζουν πολιτικές όπως η συνοχή και η γεωργία, ενώ παράλληλα ενισχύεται η λογική της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και της εταιρικής σχέσης με μεγαλύτερη συμμετοχή των περιφερειών.
Επιπλέον το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας συγκεντρώνει ανταγωνιστικά προγράμματα χωρίς προκαθορισμένες εθνικές κατανομές και στοχεύει σε τομείς όπως η έρευνα και καινοτομία, η άμυνα και το διάστημα, η καθαρή τεχνολογία, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η υγεία, με τις διαπραγματεύσεις όπως σημειώνεται να έχουν φτάσει σε ώριμο τεχνικό στάδιο.
Σημαντική πρόοδος αφορά και το πρόγραμμα Global Europe, το οποίο αναδιαμορφώνει το σύστημα εξωτερικής χρηματοδότησης της ΕΕ, το οποίο συνδυάζει την αναπτυξιακή συνεργασία με τις γεωστρατηγικές προτεραιότητες της Ένωσης. Στόχος είναι να ενισχυθεί η αξιοπιστία της ΕΕ ως διεθνούς εταίρου, διατηρώντας παράλληλα την προβλεψιμότητα και τη σταθερότητα της αναπτυξιακής βοήθειας.
Επισημαίνεται ότι, το διαπραγματευτικό πλαίσιο δεν αποτελεί κατάληξη αλλά ένα κρίσιμο ενδιάμεσο στάδιο, το οποίο επιχειρεί να διαμορφώσει μια ρεαλιστική βάση σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών. Η φιλοδοξία είναι να δημιουργηθούν οι πολιτικές προϋποθέσεις για συμφωνία μέσα στο 2026, ώστε να δοθεί επαρκής χρόνος στα κράτη μέλη να προετοιμάσουν τα εθνικά τους προγράμματα για την περίοδο μετά το 2027.
Πηγή: ΚΥΠΕ
