Δεκαπεντασέλιδο υπόμνημα κατέθεσε στην σύσκεψη Αρχηγών που πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι της Τρίτης στην Βουλή το Κίνημα ΑΛΜΑ, το οποίο εκφράζει την άποψη του επικαλούμενο άρθρα του Νόμου και κανονισμούς ως προς τους λόγους που δικαιούται να λάβει Προεδρία Κοινοβουλευτικής Επιτροπής.
Στο υπόμνημα το Κίνημα παραπέμπει και στην πρακτική άλλων χωρών, ενώ αναφέρει «στη δημόσια συζήτηση, η διαφαινόμενη πλειοψηφική στάση παρουσιάζεται ως «τέλος στις εξαιρέσεις» που εφαρμόζονταν τα προηγούμενα χρόνια υπέρ μικρότερων κομμάτων όπως η ΕΔΕΚ και οι Οικολόγοι, οι οποίοι, μαζί με τη ΔΗΠΑ, προέδρευαν στην προηγούμενη Βουλή των επιτροπών Άμυνας, Μεταφορών και Περιβάλλοντος».
Όπως σημειώνει, «χαρακτηριστικά, η ΕΔΕΚ διατήρησε την Προεδρία της Επιτροπής Άμυνας ακόμη και όταν είχε παύσει να διαθέτει επτά βουλευτές, επειδή ως αναφέρθηκε υπήρξε «καλή συνεννόηση» με τις άλλες πολιτικές ομάδες. Η ίδια η ορολογία «εξαιρέσεις», «συνεννόηση», «παραχωρήσεις» προδίδει τη λογική: ότι η προεδρία μικρότερου κόμματος αντιμετωπιζόταν ως χάρη ή πολιτική συνεννόηση, εφαρμοζόμενη ή εγκαταλειπόμενη ανάλογα με τις εκάστοτε ισορροπίες όχι ως αμετάκλητη αρχή. Έχει, παράλληλα, ακουστεί ότι, αντί προεδρίας μόνιμης επιτροπής, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια ad hoc ή ειδική επιτροπή ως δήθεν αντιστάθμισμα προς το ΑΛΜΑ».
Παράλληλα επισημαίνει, «η θέση μας απέναντι και στα δύο είναι μία και ενιαία, δεν επιζητούμε τη χάρη κανενός. Ζητούμε την εφαρμογή της συνταγματικής αρχής της δέουσας εκπροσώπησης του «Άρθρου 73 του Συντάγματος» και τον σεβασμό των διεθνών και ευρωπαϊκών προτύπων που διέπουν τα δικαιώματα της κοινοβουλευτικής μειοψηφίας, όπως ήδη τεκμηριώθηκαν ανωτέρω. Η διάκριση μεταξύ χάρης και κανόνα δεν είναι ρητορική· είναι ο πυρήνας του αιτήματός μας».
Την ίδια ώρα σημειώνει ότι «ακόμη και αν σε προηγούμενες Βουλές μικρότερα κόμματα ανέλαβαν προεδρίες επιτροπών κατόπιν πολιτικών συμφωνιών, ή κατά παραχώρηση της εκάστοτε πλειοψηφίας, η σημερινή αξίωση του ΑΛΜΑτος δεν θεμελιώνεται σε τέτοιου είδους εύνοια. Θεμελιώνεται στη συνταγματική αρχή της δέουσας εκπροσώπησης, στην ανάγκη δίκαιης πρόσβασης της αντιπολίτευσης σε θέσεις ευθύνης με αντικειμενικά και προκαθορισμένα κριτήρια, και στα ευρωπαϊκά πρότυπα που απορρίπτουν τον πλήρη μηδενισμό της αντιπολίτευσης».
Όπως επισημαίνει στο υπόμνημα, «εδώ απαιτείται νομική ακρίβεια, διότι από αυτήν εξαρτάται η αντοχή του επιχειρήματος έναντι εξωτερικής κριτικής. Οι προσωρινές, ad hoc και ειδικές κοινοβουλευτικές επιτροπές προβλέπονται ρητά τόσο στο Σύνταγμα όσο και στον Κανονισμό. Κατά το «Άρθρο 73(3) του Συντάγματος», η Επιτροπή Επιλογής καταρτίζει «τας μονίμους κοινοβουλευτικάς επιτροπάς ως και οιασδήποτε άλλας προσωρινάς, συνιστωμένας δι’ ωρισμένον σκοπόν ή ειδικάς κοινοβουλευτικάς επιτροπάς», ενώ το «Άρθρο 73(4)» επεκτείνει τη δέουσα εκπροσώπηση και σε αυτές. Ο δε «Κανονισμός, Άρθρο 2(1)» ορίζει ότι η «Επιτροπή» «περιλαμβάνει οιασδήποτε προσωρινάς, ad hoc ή άλλας ειδικάς Κοινοβουλευτικάς Επιτροπάς», ενώ ο «Κανονισμός 37(1Α)» ρυθμίζει τους όρους 13 εντολής και τον χρόνο λειτουργίας τους. Συνεπώς, οι επιτροπές αυτές αποτελούν θεσμικό εργαλείο της Βουλής όχι εξωθεσμική κατασκευή».
Όπως υποστηρίζει, «η υποσχετική «θα σας παραχωρήσουμε μια ad hoc επιτροπή» δεν είναι απλώς πολιτικά χαριστική· δεν αποτελεί καθαρή και ασφαλή κανονιστική διέξοδο: το ΑΛΜΑ δεν θα μπορούσε να προεδρεύσει ούτε αυτής, εκτός αν τροποποιηθεί ο ίδιος ο Κανονισμός 37(1) ή αν υιοθετηθεί αντίθετη ερμηνεία, η οποία όμως θα είναι νομικά αμφισβητήσιμη. Η διατύπωση «κατά την ορθότερη ερμηνεία» είναι συνειδητή: η αντίθετη πλευρά θα μπορούσε να επιχειρήσει μια τεχνητή διάκριση μεταξύ μονίμων και μη μονίμων επιτροπών, πλην όμως, με βάση το ίδιο το κείμενο του ορισμού του Κανονισμού 2(1), η δική μας ερμηνεία είναι ισχυρή. Και αυτό ακριβώς αποδεικνύει το κρισιμότερο: το ζήτημα δεν είναι η απουσία παράπλευρων λύσεων, αλλά ο ίδιος ο δομικός κανόνας αποκλεισμού».
Παράλληλα επισημαίνει «δεν ζητούμε την επινόηση παράπλευρων λύσεων,· ζητούμε τη μεταβολή του ίδιου του κανόνα που μας αποκλείει. Η θεσμικά καθαρή λύση δεν είναι να επινοούνται ad hoc αντισταθμίσματα, είναι να διορθωθεί ο κανόνας. Αν η Βουλή κρίνει ότι νέα θεματικά πεδία απαιτούν νέες επιτροπές -όπως έχει ακουστεί έχει κάθε συνταγματική ευχέρεια να τις δημιουργήσει, στο πλαίσιο της ρυθμιστικής της αυτονομίας και διά της Επιτροπής Επιλογής, είτε ως μόνιμες είτε ως προσωρινές ή ειδικές. Όμως κάθε τέτοια επιτροπή θα παραμένει κοινοβουλευτική επιτροπή, δεσμευόμενη από το «Άρθρο 73 του Συντάγματος», τον Κανονισμό και τα ευρωπαϊκά πρότυπα»
Σημειώνει την ίδια ώρα ότι «δεν θα είναι ούτε προσωπική χάρη, ούτε πολιτικό χατίρι, ούτε θεσμικό αντάλλαγμα. Συγκεκριμένα, και σε συνέχεια του διπλού αιτήματος της Κατακλείδας, το ΑΛΜΑ ζητεί:
1. αντικειμενική, προκαθορισμένη και αναλογική κατανομή των προεδριών όλων των κοινοβουλευτικών επιτροπών·
2. τροποποίηση ή κατάργηση της επιφύλαξης του «Κανονισμού 37(1)», ώστε να μην αποκλείονται εκ των προτέρων από κάθε προεδρία κόμματα με εκλεγμένη κοινοβουλευτική παρουσία·
3. υπαγωγή κάθε νέας μόνιμης, προσωρινής, ad hoc ή ειδικής επιτροπής στις ίδιες αρχές δέουσας εκπροσώπησης, αναλογικότητας και θεσμικής διαφάνειας. Έτσι, η θέση μας στο ζήτημα αυτό συμπυκνώνεται: το ΑΛΜΑ δεν ζητεί χάρη, δεν ζητεί επινόηση και δεν ζητεί παράκαμψη. Ζητεί κανόνα».
Όπως σημειώνει επίσης «η θέση του είναι διπλή και ενιαία και αφορά πρώτο αναλογική κατανομή των προεδριών με αντικειμενική, προκαθορισμένη μέθοδο, με διεθνώς αναγνωρισμένο παράδειγμα τη μέθοδο D’Hondt, όπως εφαρμόζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία 15 (ουδέποτε ως νομική υποχρέωση της Βουλής, αλλά ως απόδειξη ότι υφίσταται δίκαιη και δοκιμασμένη λύση), στο πλαίσιο της οποίας στο ΑΛΜΑ αναλογεί ακριβώς μία προεδρία, είτε οι επιτροπές παραμείνουν 16 είτε καταστούν 14. Με ιδιαίτερη αναφορά στην Επιτροπή Ελέγχου, την οποία το «Ψήφισμα 1601(2008), §2.3.1» κατονομάζει ρητά ως επιτροπή που, κατά το ευρωπαϊκό πρότυπο, πρέπει να προεδρεύεται από την αντιπολίτευση, κατ’ εφαρμογήν της πανευρωπαϊκής αρχής ότι οι επιτροπές ελέγχου δεν προεδρεύονται από τους ελεγχόμενους».
Το ΑΛΜΑ επισημαίνει ακόμα ότι η «θέσπιση αντιβάρων στις εξουσίες του Προέδρου, όποιος και αν τις κατέχει: εισαγωγή στον Κανονισμό μηχανισμού αντίστοιχου του «§62(2) GO-BT», δικαίωμα ομάδας ή καθορισμένου ποσοστού βουλευτών να επιβάλλει, μετά την πάροδο ορισμένου διαστήματος, λογοδοσία της επιτροπής ενώπιον της Ολομέλειας και υποχρεωτική εγγραφή στην ημερήσια διάταξη, καθώς και προθεσμιών έναρξης συζήτησης των παραπεμπομένων σχεδίων νόμου. Η σχετική πρόταση τροποποίησης μπορεί να κατατεθεί από οποιονδήποτε βουλευτή («Κανονισμός 79») και εγκρίνεται με απλή πλειοψηφία του όλου αριθμού («Κανονισμός 82»). Το δεύτερο σκέλος μάς επιτρέπει να ομιλούμε όχι ως θιγόμενοι, αλλά ως μεταρρυθμιστές, και θέτει στην αντίπερα όχθη ένα ερώτημα δυσβάστακτο: ποιος θα υπερασπιστεί δημόσια το δικαίωμα «στο συρτάρι»;»
Καταληκτικά επισημαίνει «δυσβάστακτο παραμένει και το κεντρικό μας ερώτημα, το οποίο ουδείς έχει μέχρι στιγμής απαντήσει: «Ποια συνταγματική διάταξη μετατρέπει το όριο αναγνώρισης ομάδας του Άρθρου 73(12) σε όριο ολικού αποκλεισμού από κάθε προεδρία; Γιατί 8 βουλευτές λαμβάνουν δύο ή τρεις προεδρίες, ενώ 4 βουλευτές λαμβάνουν μηδέν;» Διότι, εν τέλει, αυτό είναι το διακύβευμα: το κόμμα με 17 έδρες λαμβάνει 5 προεδρίες το κόμμα με 4 έδρες λαμβάνει μηδέν. Όχι λιγότερες, μηδέν. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι προεδρίες επιτροπών, είτε κατανέμονται αναλογικά, είτε συνοδεύονται από εγγυήσεις υπέρ της αντιπολίτευσης στις επιτροπές ελέγχου,· και οι εξουσίες των προέδρων περιβάλλονται από υποχρεώσεις, προθεσμίες και δικαιώματα της μειοψηφίας».
Τέλος αναφέρει «η Κύπρος κινείται αντίθετα και προς τις δύο κατευθύνσεις. Δεν ζητούμε εξαίρεση από κανόνα. Ζητούμε κανόνα, αντικειμενική, προκαθορισμένη κατανομή και θεσμικά αντίβαρα για όλους. Και δεν αποκλειόμαστε από τη Βουλή, αποκλειόμαστε από κάθε προεδρία και κάθε θέση ηγετικής ευθύνης στις κοινοβουλευτικές επιτροπές. Αυτό δεν είναι αναλογικότητα. Είναι θεσμικός μηδενισμός».
Αυτούσιο το υπόμνημα το ΑΛΜΑ:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
