Η άκρως επιτυχημένη προσπάθεια που καταβλήθηκε για εθελούσιες επιστροφές Σύρων στη χώρα τους, μετά την ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ, το Δεκέμβριο του 2024, στη βάση του πιλοτικού προγράμματος που εφάρμοσε το Υφυπουργείο Μετανάστευσης, ήταν αυτή που έδωσε το έναυσμα για ανανέωση του προγράμματος, με αυξημένα κίνητρα, ώστε να προσελκυθούν επιπλέον πρόσωπα για να αποχωρήσουν από την Κύπρο.
Κατά τη διάρκεια λειτουργίας του πιλοτικού προγράμματος, είχαν διαπιστωθεί κάποια σημεία που έχριζαν βελτίωσης, όπως για παράδειγμα ορισμένες καθυστερήσεις που παρατηρήθηκαν στην υλοποίηση των επιστροφών, λόγω των διαδικασιών που ακολουθούνταν και οδήγησαν το Υφυπουργείο να εκσυγχρονίσει τη διαδικασία και σε συνδυασμό με την παραχώρηση οικονομικών, αλλά και εργασιακών κινήτρων. Μέσα από την προσπάθεια που καταβάλλεται, επιχειρεί να ανοίξει το δρόμο και σε άλλα πρόσωπα που ενδεχομένως να ενδιαφέρονταν, αλλά να παρουσιάζονταν διστακτικά, ως προς το ενδεχόμενο εθελούσιας επιστροφής.
Ανάμεσα στα προβλήματα που ανέκυψαν, ήταν εξάλλου ότι αρκετοί, παρότι ενδιαφέρονταν για να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, ανησυχούσαν για τις πρακτικές και οικονομικές δυσκολίες που θα αντιμετώπιζαν, κάτι που θα καλύπτεται πλέον από τα χρήματα που θα τους παραχωρούνται, από ευρωπαϊκά κονδύλια και τα οποία θα είναι ένα σεβαστό ποσό, για να κάνουν μια νέα αρχή στην πατρίδα τους.
Επίσης, σημαντικό κίνητρο αποτελεί και η απόφαση για παραμονή ενός ενήλικου μέλους της οικογένειας στην Κύπρο, νοουμένου ότι θα έχει νόμιμη πρόσβαση στην αγορά εργασίας και ως εκ τούτου θα υπάρχει ένα σταθερό εισόδημα για την οικογένεια, ενδεχομένως έως ότου το άλλο μέλος της οικογένειας να εξεύρει εργασία στην πατρίδα του. Εξάλλου, το γεγονός ότι το πρόσωπο που θα επιλεγεί να παραμείνει στην Κύπρο με ειδική άδεια διαμονής για δύο χρόνια, μέχρι 31 Αυγούστου 2028, δίνει τον ανάλογο χρόνο στο πρόσωπο που θα αποχωρήσει ώστε να αρχίσει να χτίζει τη ζωή της οικογένειάς του στη Συρία.
Σημειώνεται πάντως, πως η ενέργεια του Υφυπουργείου να παραχωρήσει οικονομικό κίνητρο και για κάθε τέκνο που θα επιστρέψει, λειτουργεί υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας, αφού ενδεχομένως οι δικαιούχοι να σκεφτούν σοβαρά τη μετεγκατάσταση με τον ένα γονέα που θα μεταβεί στην Συρία, ώστε να λάβει ποσό των 1.500 ευρώ που προβλέπεται για κάθε παιδί.
Παράλληλα, το επιπλέον κίνητρο των 1000 ευρώ για τις οικογένειες που κατέχουν καθεστώς διεθνούς προστασίας και όχι απλώς εκκρεμούσα αίτηση ασύλου, δίνει την δυνατότητα σε ανθρώπους που η διαμονής τους είναι διασφαλισμένη να αποποιηθούν του δικαιώματος και να επιστρέψουν στη χώρα τους.
Δεδομένου ότι στο πιλοτικό πρόγραμμα συμμετείχαν συνολικά 900 άτομα, διαπιστώθηκε ότι υπάρχει το ανάλογο ενδιαφέρον, το οποίο με βάση τα νέα μέτρα ευελπιστούν ότι θα αυξηθεί και ο αριθμός των συνολικά πέντε χιλιάδων που αποχώρησαν μέχρι σήμερα.
Σημειώνεται πως μέχρι σήμερα έχουν απορριφθεί 1.500 αιτήσεων, ενώ η διαδικασία συνεχίζεται με εντατικούς ρυθμούς, ενώ δόθηκαν οδηγίες για να επαναρχίσει η εξέταση αιτήσεων ασύλου με βάση τα νέα δεδομένα. Παράλληλα, ορισμένοι από τους απορριφθέντες αιτούντες άσυλο προσέφυγαν στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας, ωστόσο οι πρώτες προσφυγές απορρίφθηκαν, αφού κρίθηκαν νόμιμες και ορθές οι αποφάσεις της Υπηρεσίας Ασύλου.
Τη δεδομένη στιγμή εκκρεμούν λιγότερες από 14.000 αιτήσεις ασύλου συνολικά, εκ των οποίων λιγότερες από 10.000 αφορούν Σύριους. Κατά την τοποθέτησή του, ο υφυπουργός Μετανάστευσης φρόντισε να στείλει μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση ότι «για όσους δεν έχουν πλέον δικαίωμα παραμονής ή ενδεχομένως δεν θα έχουν τέτοιο δικαίωμα σύντομα και θα πρέπει να επιστρέψουν, η εθελούσια, επιδοτούμενη και αξιοπρεπής επιστροφή που προσφέρουμε είναι η καλύτερη επιλογή».
Στο μεταξύ, όφελος δεν έχουν μόνο οι Σύριοι που αποχωρούν από την Κύπρο, αλλά και το κράτος, καθότι στο νέο σχέδιο λήφθηκε υπόψιν ότι με την πρόνοια για παραμονή ενός ενήλικου μέλους της οικογένειας στη χώρα με ειδική άδεια διαμονής και ελεύθερη πρόσβαση στην αγορά εργασίας, δημιουργείται νόμιμο και ελεγχόμενο πλαίσιο απασχόλησης, που συμβάλλει στην αντιμετώπιση αναγκών σε εργατικό δυναμικό και παράλληλα στην αποτροπή αδήλωτης και παράνομης εργασίας.
Η διαδικασία που θα ακολουθείται:
-Υποβολή αίτηση και απαραίτητοι έλεγχοι
-Εάν γίνει αποδεκτή η αίτηση θα αποσύρεται το αίτημα διεθνούς προστασίας ή η ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας
-Επιστροφή μελών οικογενειών στην πατρίδα τους
-Παραχώρηση ειδικής άδειας σε μέλη οικογένειας που θα παραμείνει στην Κύπρο
Σε περίπτωση ωστόσο, που το πρόσωπο που θα παραμείνει στην Κύπρο διαπιστωθεί ότι παραβιάζει τους όρους, όπως παράνομη εργασία ή παράνομη εργοδότηση, τότε η απόφαση θα μπορεί να ανακληθεί.
Σημειώνεται ότι ουσιαστικά το νέο σχέδιο έχει τέσσερις στόχους. «Πρώτον, με δεδομένο το γεγονός ότι απορρίπτονται αιτήσεις ασύλου και ανακαλείται το άσυλο πολλών Σύρων, δίνει τη δυνατότητα σε οικογένειες Σύρων που το επιθυμούν επιστρέψουν στη χώρα τους με οργανωμένο, εθελοντικό, ασφαλή και αξιοπρεπή τρόπο».
Επίσης, παρέχει τη δυνατότητα για νόμιμη και ελεγχόμενη προσωρινή παραμονή και εργασία για ένα ενήλικο μέλος της οικογένειας, ώστε να μπορεί να στηρίξει οικονομικά την οικογένειά του που θα βρίσκεται στη Συρία.
Τρίτον, «συμβάλλει στην καλύτερη διαχείριση των εκκρεμουσών αιτήσεων και στη μείωση της πίεσης στο σύστημα ασύλου» και «τέταρτον, συμβάλλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας σε κρίσιμους τομείς που το έχουν ανάγκη».
