Σύμφωνα με το CNNi, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η διατύπωση και η σειρά των διατάξεων είναι καθοριστικής σημασίας: Κάθε λέξη θα αναλυθεί και θα συζητηθεί, κάθε σύνδεση μεταξύ ενός στοιχείου και ενός άλλου θα εξεταστεί με λεπτομέρεια.
Για παράδειγμα, η διαδικασία των 60 ημερών που προβλέπεται στο Μνημόνιο θα οριστεί ως παράταση της εκεχειρίας που διαρκεί εβδομάδες ή ως οριστικό τέλος των εχθροπραξιών;
Ακόμη και αν το Μνημόνιο είναι μόνο μια σελίδα που καλύπτει συνοπτικά περίπου δώδεκα σημεία, όπως υποδηλώνουν πολλές αναφορές, δεν είναι τόσο απλό.
«Πρέπει να βρούμε μια διπλωματική λύση που να είναι πολύ σαφής όσον αφορά τα θέματα για τα οποία είναι διατεθειμένοι να διαπραγματευτούν και το εύρος των παραχωρήσεων που είναι διατεθειμένοι να κάνουν εκ των προτέρων, ώστε να αξίζει τον κόπο», δήλωσε την Τρίτη ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο.
Η αλληλουχία μιας διαδικασίας που πρόκειται να εξελιχθεί σε διάστημα δύο μηνών είναι κρίσιμη.
Πού βρισκόμαστε τώρα
Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέληξαν σε μια προσωρινή συμφωνία για τη μετατροπή της υφιστάμενης εκεχειρίας σε μια πιο μακροπρόθεσμη λύση, όπως δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι την Πέμπτη.
Ωστόσο, την Παρασκευή, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διατύπωσε μια σειρά απαιτήσεων σχετικά με το Στενό του Ορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το ξεπάγωμα των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται στο εξωτερικό, οι οποίες δεν έγιναν δεκτές με ενθουσιασμό στην Τεχεράνη.
Οι ισχυρισμοί του Τραμπ, σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ήταν «ένα μείγμα αλήθειας και ψεύδους» και μια προσπάθεια να προβάλλει μια «τεχνητή νίκη», ανέφερε το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars.
«Τα “πρέπει” που θέτουν οι Αμερικανοί είναι στην πραγματικότητα αιτήματα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι.
Φαίνεται λοιπόν ότι το μνημόνιο κατανόησης παραμένει, στην καλύτερη περίπτωση, ένα έργο σε εξέλιξη.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, δήλωσε το Σάββατο στη Σιγκαπούρη ότι είχε μιλήσει με τον Τραμπ, ο οποίος «ήθελε να επαναλάβω πόσο υπομονετικός είναι στο να διασφαλίσει ότι, με την Αμερική να αναλαμβάνει αυτό το είδος ιστορικής προσπάθειας, οποιαδήποτε συμφωνία θα είναι καλή, θα είναι εξαιρετική, και είναι υπομονετικός στην επιδίωξη αυτού του στόχου».
Το άνοιγμα του Ορμούζ ένα κρίσιμο πρώτο βήμα
Και οι δύο πλευρές θεωρούν τη συμφωνία για τη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ ως ένα πρώτο βήμα, μετά από τρεις μήνες παράλυσης στη ζωτικής σημασίας αυτή θαλάσσια οδό, η οποία προκάλεσε απότομη αύξηση στις τιμές του αργού πετρελαίου και άλλων εμπορευμάτων.
«Το Στενό του Ορμούζ πρέπει να ανοίξει αμέσως, χωρίς διόδια, για απεριόριστη ναυτιλιακή κίνηση, και προς τις δύο κατευθύνσεις», δήλωσε ο Τραμπ την Παρασκευή, αναθέτοντας στο Ιράν την ευθύνη για την αποναρκοθέτηση της θαλάσσιας οδού.
Ταυτόχρονα, ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ θα αρθεί, δήλωσε ο Τραμπ.
Το Ιράν θα επιτρέψει τη ναυτιλία μέσω του στενού να επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα σε διάστημα 30 ημερών, σύμφωνα με ορισμένες αναφορές του Μνημονίου Συνεργασίας. Πηγές του ναυτιλιακού κλάδου αναφέρουν ότι ο κλάδος θα επιθυμεί μια περίοδο σταθερής ηρεμίας πριν στείλει πλοία μέσω του στενού.
Ο Τραμπ έχει επιμείνει στην ελεύθερη, ανεμπόδιστη ναυσιπλοΐα· το Ιράν συνεχίζει να επιμένει ότι έχει το δικαίωμα να διαχειρίζεται την κυκλοφορία μέσω της διεθνούς θαλάσσιας οδού, σε συνεργασία με το Ομάν. Η εξεύρεση της κατάλληλης διατύπωσης για να επιτευχθεί αυτή η ισορροπία θα είναι δύσκολη.
Το Ιράν επιδιώκει «την έξυπνη διαχείριση του Στενού του Ορμούζ», σύμφωνα με τον Εμπραχίμ Αζίζι, επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, σε συνέντευξη την Παρασκευή.
«Τα μέτρα ελέγχου και οι ρυθμίσεις του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ είναι μόνιμης φύσης και σίγουρα όχι προσωρινά», δήλωσε ο Αζίζι.
Ο Τραμπ προειδοποίησε το Ομάν – παραδοσιακό σύμμαχο της Δύσης – να μην προχωρήσει σε οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν.
«Το Ομάν θα συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι, αλλιώς θα αναγκαστούμε να τους ανατινάξουμε», δήλωσε κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου την Πέμπτη. «Το καταλαβαίνουν αυτό. Θα είναι εντάξει».
Κρίσιμο θα είναι επίσης το πώς θα συντονιστεί η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας με το αίτημα της Τεχεράνης για άμεσο τερματισμό του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το Κεντρικό Στρατηγείο των ΗΠΑ, έως τις 29 Μαΐου, 115 εμπορικά πλοία έχουν ανακατευθυνθεί για να διασφαλιστεί ότι κανένα εμπορικό πλοίο δεν εισέρχεται ή εξέρχεται από ιρανικά λιμάνια.
«Συνεχίζοντας τον ναυτικό αποκλεισμό και θέτοντας υπερβολικές απαιτήσεις στις διαπραγματεύσεις, απέδειξε για άλλη μια φορά ότι δεν έχει διάθεση για διαπραγμάτευση και επιδιώκει άλλους στόχους», δήλωσε το Σάββατο ο Μοχσέν Ρεζάι, σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ισχυρίζονται ότι το μνημόνιο θα απαιτεί την απόσυρση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή του Ιράν παράλληλα με το τέλος του αποκλεισμού, και ότι «τα στρατιωτικά πλοία δεν περιλαμβάνονται σε αυτή τη δέσμευση» για την επαναλειτουργία του στενού.
Ο Τραμπ δεν έκανε καμία αναφορά σε απόσυρση στις δηλώσεις του την Παρασκευή.
Το ζήτημα των πυρηνικών
Μόνο με την υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας θα αρχίσει να μετράει η 60ήμερη περίοδος διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της τύχης των αποθεμάτων του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο. Αυτό ήταν το κύριο θέμα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων που μεσολάβησε το Ομάν πέρυσι και τον Φεβρουάριο.
Το ουράνιο είναι ένα βασικό πυρηνικό καύσιμο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας, εάν εμπλουτιστεί σε υψηλά επίπεδα. Το Ιράν εκτιμάται ότι διαθέτει περισσότερα από 440 κιλά (970 λίβρες) υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Ο Τραμπ επανέλαβε την πιο κόκκινη από τις κόκκινες γραμμές του την Παρασκευή.
«Το Ιράν πρέπει να συμφωνήσει ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο», ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Συνέχισε λέγοντας ότι τα αποθέματα του Ιράν, τα οποία πιθανότατα έχουν θαφτεί μετά τις αμερικανικές επιθέσεις τον περασμένο Ιούνιο, θα ανασυρθούν στο πλαίσιο μιας κοινής αμερικανο-ιρανικής επιχείρησης και θα καταστραφούν – μια δήλωση που απορρίφθηκε αμέσως από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν θα ήθελε το ουράνιο να σταλεί στη Ρωσία ή την Κίνα. Η Ρωσία έχει προσφερθεί επανειλημμένα να το παραλάβει.
Δεν είναι σαφές πώς ή αν τα εκτεταμένα αποθέματα του Ιράν σε λιγότερο εμπλουτισμένο ουράνιο θα αποτελέσουν μέρος των διαπραγματεύσεων.
Ο Αζίζι, ο ανώτερος βουλευτής, δήλωσε την Παρασκευή ότι «το Ιράν δεν προτίθεται να μεταφέρει το εμπλουτισμένο ουράνιό του σε τρίτη χώρα».
Το αρχικό μνημόνιο δεν αναμένεται να καλύπτει λεπτομερώς το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν. Ο Τραμπ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι θα ήταν αποδεκτή η αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου για 20 χρόνια. Σύμφωνα με πηγές, το Ιράν φαίνεται να έχει προσφέρει μια πολύ μικρότερη χρονική περίοδο αναστολής.
Τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν
Άνθρωποι διασχίζουν μια διασταύρωση στο κέντρο της Τεχεράνης μπροστά από μια πινακίδα που απεικονίζει ένα πορτρέτο του εκλιπόντος Ιρανού προέδρου Εμπραχίμ Ράισι, ο οποίος σκοτώθηκε σε συντριβή ελικοπτέρου το 2024.
Η οικονομία του Ιράν βρισκόταν σε βαθιά κρίση πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, ενώ η ανεργία έχει εκτοξευθεί στα ύψη από τότε.
Σε γραπτό μήνυμα που φέρεται να προέρχεται από τον Χαμενεΐ, την Πέμπτη, καλούσε το κοινοβούλιο «να δώσει προτεραιότητα στην ανασυγκρότηση, την οικονομική σταθερότητα και την αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν από τον πόλεμο».
Το Ιράν απαιτεί την άμεση αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων που τηρούνται σε τράπεζες του εξωτερικού. Ωστόσο, ένας ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε στο CNN την περασμένη εβδομάδα ότι η αποδέσμευση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων θα πραγματοποιηθεί μόνο όταν ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ.
Σε μια προφανή αναφορά σε αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι «δεν θα ανταλλαγούν χρήματα, μέχρι νεωτέρας».
Εάν η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον συμφωνήσουν στο μνημόνιο, θα μπορούσαν να αποδεσμευτούν ιρανικά περιουσιακά στοιχεία αξίας 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ανέφερε την Τρίτη το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim. Το μισό από το ποσό αυτό θα μπορούσε να αποδεσμευτεί όταν ανακοινωθεί για πρώτη φορά η συμφωνία, πρόσθεσε το πρακτορείο ειδήσεων.
Έχουν επίσης γίνει συζητήσεις σχετικά με ένα επενδυτικό ταμείο για το Ιράν, το οποίο θα παρέχει δισεκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση μόλις επιτευχθεί τελική συμφωνία. Οι ΗΠΑ δεν θα επενδύσουν στο ταμείο, και το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων θα προέλθει από χώρες του Κόλπου.
Ιρανοί αξιωματούχοι εκτίμησαν τον περασμένο μήνα ότι οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ προκάλεσαν ζημιές αξίας 270 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι κυρώσεις
Αξιωματούχοι στην Ουάσιγκτον χρησιμοποιούν το σύνθημα «όχι σκόνη, όχι δολάρια» για να συνδέσουν την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου με τις οικονομικές απαιτήσεις της Τεχεράνης.
Όπως και με τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν, οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη χώρα θα αρθεί μόνο όταν το Στενό του Ορμούζ ανοίξει και λειτουργήσει ξανά κανονικά, δήλωσε αξιωματούχος των ΗΠΑ στο CNN.
Η οικονομία του Ιράν πλήττεται από μια τεράστια σειρά διεθνών κυρώσεων, οι περισσότερες από τις οποίες επιβλήθηκαν από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Δεν αναμένεται να αρθεί αμέσως, αλλά συνδέεται με το πυρηνικό ζήτημα.
«Οι λεπτομέρειες πρέπει να διαπραγματευτούν μετά την οριστικοποίηση του μνημονίου», σύμφωνα με τον Baghaei.
Το Ιράν εκτιμά ότι η άρση των κυρώσεων μόνο στις πωλήσεις πετρελαίου θα μπορούσε να αποφέρει έσοδα σχεδόν 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κυβέρνηση σε διάστημα 60 ημερών, ανέφερε το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars.
Ο Λίβανος
Δεν είναι επίσης σαφές πώς ή αν η σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν μαχητικής ομάδας Χεζμπολάχ στο Λίβανο θα αντιμετωπιστεί σε οποιοδήποτε μνημόνιο. Την περασμένη εβδομάδα, Ιρανοί αξιωματούχοι τόνισαν ότι το μνημόνιο κατανόησης θα ισχύει για το «τέλος του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Τις τελευταίες ημέρες, οι ισραηλινές δυνάμεις επέκτειναν την εισβολή τους βαθύτερα στο νότιο Λίβανο και διέταξαν νέες εκκενώσεις, ενώ η Χεζμπολάχ συνέχισε να εκτοξεύει drones και ρουκέτες προς το Ισραήλ και προκάλεσε απώλειες στις ισραηλινές δυνάμεις εντός του Λιβάνου.
Η εκεχειρία που συμφωνήθηκε κατόπιν πίεσης της Ουάσιγκτον στα μέσα Απριλίου επιβιώνει μόνο κατ’ όνομα, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ έχει εντείνει την υποστήριξή της προς την ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου ότι υποστηρίζει την επιθυμία της χώρας να «διατηρήσει την ελευθερία δράσης έναντι απειλών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», όπως ανέφερε ισραηλινός αξιωματούχος στο CNNi.
Και τέλος: Εμπιστοσύνη και επαλήθευση
Οι διαπραγματεύσεις επισκιάζονται από τη συνεχιζόμενη έλλειψη εμπιστοσύνης και από τις δύο πλευρές. Οι ιρανοί αξιωματούχοι δεν κουράζονται να επαναλαμβάνουν ότι η χώρα δέχτηκε δύο φορές επίθεση από τις ΗΠΑ τον τελευταίο χρόνο, ενώ οι διαπραγματεύσεις ήταν σε εξέλιξη.
«Δεν εμπιστευόμαστε τις εγγυήσεις ή τα λόγια – μόνο οι πράξεις μετράνε. Δεν θα αναλάβουμε καμία δράση πριν ενεργήσει η άλλη πλευρά», δήλωσε την Παρασκευή ο επικεφαλής των ιρανικών διαπραγματευτών, Μοχάμαντ Μπαγκέρι Γκαλιμπάφ.
Πηγή:Cnn.gr
