Τις αλλαγές που προωθεί το Υπουργείο Παιδείας, όσον αφορά στην ειδική εκπαίδευση, παρουσίασε η υπουργός Παιδείας, Αθηνά Μιχαηλίδου, κατά τη διάρκεια ημερίδας για την υλοποίηση δράσεων για την αναβάθμιση και τον παιδαγωγικό εκσυγχρονισμό της Ειδικής Εκπαίδευσης, που πραγματοποιήθηκε στο Προεδρικό. Με βάση τα όσα προωθούνται ενισχύεται ο ρόλος των γονέων, αφού τους δίνεται η επιλογή να έχουν άποψη για το πού θα φοιτήσουν τα παιδιά τους, ενώ υπάρχει και στήριξη των εκπαιδευτικών με επιμορφώσης και δημιουργία μίας τράπεζας διαφοροποιημένου υλικού, από την οποία θα μπορούν να αντλήσουν υλικό.
Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στην παρουσία του Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Φορέα για την Ειδική Αγωγή και Συμπερίληψη, João Costa, ο οποίος είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει και με την Πάολα Φραντζή, την υπεύθυνη για τους ανήλικους για ειδική αγωγή της ΚΥΣΟΑ.
Η υπουργός Παιδείας, Αθηνά Μιχαηλίδου, κατά τη διάρκεια της παρουσίασής της θέλησε να θυμίσει τις ενέργειες που γίνονται, σημειώνοντας πως η Κύπρος είναι μία από τις χώρες που παλεύουν για να περάσουν σε ένα πιο συμπεριληπτικό εκπαιδευτικό σύστημα. «Ο στόχος μας εδώ είναι ο εκσυγχρονισμός. Ήδη αργήσαμε, 27 χρόνια είμαστε στην ίδια νομοθεσία και αυτό από μόνο του είναι αρκετό να μας αναγκάσει να κάνουμε αλλαγές. Πρέπει να κάνουμε υπομονή, να κάνουμε μικρά βήματα και σωστά, επειδή δυστυχώς δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα από τη μία μέρα στην άλλη. Χρειάζεται πολύ προσεκτικός σχεδιασμός».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: ΒΙΝΤΕΟ: Ενημερώθηκε για τα προγράμματα ειδικής εκπαίδευσης του Γυμνασίου Πλατύ ο Κόστα-«Παράδειγμα για τα άλλα σχολεία»
Η υπουργός Παιδείας, συνεχίζοντας, επεσήμανε ότι «θέλουμε να αντιμετωπίζουμε τις ανάγκες όλων των παιδιών και των οικογενειών τους ισότιμα, όμως θέλουμε να μεταβούμε σε ένα συμπεριληπτικό σχολείο για όλους και εδώ δεν μιλούμε μόνο για τα παιδιά με αναπηρίες, αλλά για όλα τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Προχωρούμε σταδιακά και οργανωμένα, από διαχωριστικές πρακτικές, τις οποίες βιώνουμε όλοι στα σχολεία, τις βιώσαμε και τη δική μου εποχή, πριν από πολλά χρόνια και τις βιώνουμε και στο σχολείο του σήμερα, από αποσπασματικές παρεμβάσεις που έχουμε πάρα πολλές, επειδή έγιναν πολλές προσπάθειες, σε μία πιο ολιστική στήριξη του παιδιού. Το κάθε παιδί μπαίνει στο σχολείο στην προσχολική, που κατεβάζουμε το όριο στα 3 έτη και μπορεί να πάει στα 22 πια. Εμείς θέλουμε να το αντιμετωπίζουμε ενιαία, ανεξάρτητα από τις δομές που έχουμε στο σύστημα. Κι αυτό μέχρι σήμερα δεν τα έχουμε καταφέρει».
Στη συνέχεια, η Αθηνά Μιχαηλίδου σημείωσε πως κανένα παιδί δεν μπορεί να προχωρήσει από ένα στατικό μοντέλο και πρέπει να γίνει μετάβαση σε ένα ευέλικτο και εξατομικευμένο μοντέλο στήριξης. «Ήδη εδώ και τρία χρόνια δουλεύουμε συστηματικά και εδώ μιλούν τα δεδομένα, για το τι έχει γίνει, που δεν είναι βεβαίως αρκετό. Φαίνεται μία ξεκάθαρη αύξηση και στους εκπαιδευτικούς και στους συνοδούς και στα ίδια τα παιδιά που ζητούν βοήθεια. Έχουμε δώσει πάρα πολλή στήριξη. Επενδύουμε στην εκπαίδευση και πρέπει να κάνουμε ανακατανομή πόρων, για να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα για το κάθε παιδί ξεχωριστά. Το πρόβλημα για μας δεν είναι η επένδυση, το πρόβλημα είναι τα αποτελέσματα, όπως συμβαίνει στο ευρύτερο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Άρα, χρειάζονται αποφάσεις, δομημένα ρυθμιστικά πλαίσια, που σημαίνουν και νομοθεσίες, που να μας επιτρέπουν να δουλέψουμε με συμπεριληπτική μεθοδολογία και να έχουμε αποτελέσματα».
Στην παρουσίασή της, η υπουργός Παιδείας υπέδειξε πως οι πόροι έχουν σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, επειδή υπάρχει επένδυση στην ειδική εκπαίδευση. Με βάση την παρουσίαση του Υπουργείου Παιδείας, για την τρέχουσα σχολική χρονιά οι ειδικοί εκπαιδευτικοί ανήλθαν στους 1,395, οι σχολικοί συνοδοί ανήλθαν στους 1,407 στη Δημοτική Εκπαίδευση και 420 στη Μέση Εκπαίδευση, ενώ όσον αφορά στους εκπαιδευτικούς Μέσης Εκπαίδευσης, που εργάζονται σε προγράμματα ειδικής εκπαίδευσης ανέρχονται στους 497.
Όσον αφορά στις δαπάνες για την ειδική εκπαίδευση το 2021 ανήλθαν στα 12,277 εκατομμύρια ευρώ, το 2022 στα 14,638 εκατομμύρια ευρώ, το 2023 στα 15,322 εκατομμύρια ευρώ, το 2024 στα 16,162 εκατομμύρια ευρώ, το 2025 στα 18,885 εκατομμύρια ευρώ και το 2026 μέχρι στιγμής ανήλθαν στα 21,582 εκατομμύρια ευρώ.
Όσον αφορά στη στήριξη των παιδιών με αυξημένες ανάγκες, το Υπουργείο Παιδείας προέβη σε ενίσχυση δομών ειδικής εκπαίδευσης, επέκταση θεσμού θερινών ειδικών σχολείων, συνέχιση της λειτουργίας ομάδων αξιολόγησης-επαναξιολόγησης, ενίσχυση της κατ’ οίκον εκπαίδευσης, αύξηση της εκπαιδευτικής στήριξης στο παιδοογκολογικό τμήμα και παράταση φοίτησης μέχρι το 22ο έτος. Όσον αφορά στις επιμορφωτικές δράσεις, η υπουργός Παιδείας ανέφερε πως εντατικοποιήθηκε η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στη διαφοροποίηση διδασκαλίας και αξιολόγησης, επιμορφώθηκαν οι σχολικοί βοηθοί/συνοδοί, υπήρξε συνεργασία με πανεπιστήμια και ειδικούς, υπήρξε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας της Ελλάδας για επιμόρφωση εκπαιδευτικών και αξιοποίηση διαφοροποιημένου ψηφιακού υλικού και υπήρξε σχεδιασμός τράπεζας διαφοροποιημένου εκπαιδευτικού υλικού.
«Επενδύουμε στους εκπαιδευτικούς μας, χρειάζονται στήριξη. Δεν είναι ειδικοί σε όλα οι εκπαιδευτικοί μας. Δεν μπορούν να είναι ειδικοί για την κάθε εξειδικευμένη περίπτωση που έχουμε στην τάξη. Άρα, θέλουν στήριξη με τις επιμορφώσεις, τις οποίες εντατικοποιούμε, συνεργαζόμαστε με εξωτερικούς φορείς, έχουμε τράπεζα διαφοροποιημένου υλικού, που είναι αίτημα για πολλά χρόνια, επειδή θέλουν υλικό για να μπορούν να διδάξουν. Το ενισχύουμε φέτος και με ανοικτή πρόσκληση που θα απευθύνουμε πρόσφατα, από υλικό από δικούς μας εκπαιδευτικούς. Υπάρχουν θαύματα στα σχολεία που πάω και δεν τα βλέπουν το φως της δημοσιότητας».
Η υπουργός Παιδείας επεσήμανε πως αυτό που χρειάζεται είναι ένα πλαίσιο που να υποχρεώνει όλους να δουλέψουν καλύτερα για μία συμπεριληπτική εκπαίδευση. Σημείωσε πως έχουν ετοιμαστεί τροποποιήσεις και θα κληθούν όλοι να δώσουν τις θέσεις τους, επειδή θα τεθεί προς δημόσια διαβούλευση. Οι βασικές τροποποιήσεις που προωθούνται για τη μετάβαση προς τη συμπεριληπτική εκπαίδευση είναι:
- Ορολογία - καλλιέργεια κουλτούρας
- Ρόλος και συμμετοχή γονέων
- Βελτίωση λειτουργίας Επαρχιακών Επιτροπών
- Διαφοροποίηση διδασκαλίας και αξιολόγησης
- Απολυτήριο για όλα τα παιδιά
- Πρόγραμμα Ενισχυμένης Στήριξης - εξατομικευμένη στήριξη
- Ειδικά Σχολεία
- Σχολικοί βοηθοί/συνοδοί
«Το πρόγραμμα της ενισχυμένης στήριξης-εξατομικευμένη στήριξη, είναι η καρδιά της αλλαγής μας. Εξατομικεύουμε τα προγράμματα, τα προσαρμόζουμε με ευελιξία στις ανάγκες του κάθε παιδιού. Κάποιος που θα μας ακούσει απ’ έξω θα ρωτήσει ‘μα δεν το κάναμε αυτό τόσο καιρό;’. Δεν μπορούσαμε να το κάνουμε. Θα έχουμε εξατομίκευση στη βάση των αναγκών του κάθε παιδιού».
Η συσχέτιση των αλλαγών με τους δέκα πυλώνες του Φορέα
Η Αθηνά Μιχαηλίδου, κατά τη διάρκεια της παρουσίασής της, αναφέρθηκε στη συσχέτιση των αλλαγών που προωθούνται, με τους δέκα πυλώνες του Φορέα, τονίζοντας πως όλα συνδέονται. Όσον αφορά στον πρώτο πυλώνα, που είναι η ευημερία και το αίσθημα του «ανήκειν» των μαθητών, η υπουργός Παιδείας σημείωσε πως ενισχύεται η φοίτηση των παιδιών με αναπηρίες στη γενική τάξη. «Όλα τα παιδιά φοιτούν στη γενική τάξη. Ανάλογα με την ιδιαιτερότητα που αντιμετωπίζουν, βγαίνουν από την τάξη για να ενισχυθούν. Θέλουμε την ατομική στήριξη να έχει νόημα, να μην είναι μία δικαιολογία για να βγουν από την τάξη. Πρόγραμμα Ενισχυμένης Στήριξης, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε παιδιού, παροχή απολυτηρίου σε όλα τα παιδιά που φοιτούν σε γενικά σχολεία, ενίσχυση κατ’ οίκον εκπαίδευσης και στήριξης παιδιών με σοβαρά προβλήματα υγείας. Βλέπουμε καθημερινά πολύ σοβαρές περιπτώσεις, ευτυχώς δεν είναι πολύ ψηλά τα ποσοστά, όμως θέλουμε να διασφαλίσουμε την πρόσβαση στην εκπαίδευση για όλα τα παιδιά».
Όσον αφορά στο δεύτερο πυλώνα, που είναι η συμμετοχή της οικογένειας και της κοινότητας, η υπουργός Παιδείας αναφέρθηκε στην ενίσχυση του ρόλου των γονιών στις διαδικασίες των Επαρχιακών Επιτροπών Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, τη συμμετοχή των γονιών στις συνεδρίες των Επιτροπών, στη φοίτηση σε εκπαιδευτικό πλαίσιο με τη συναίνεση των γονιών, όταν το παιδί θα φοιτήσει για πρώτη φορά, στη συμμετοχή εκπροσώπων της ΚΥΣΟΑ στις συνεδρίες των Επιτροπών που εξετάζουν ενστάσεις γονιών και την ενίσχυση συνεργασίας σχολείου, οικογένειας και εμπλεκόμενων φορέων.
«Δεν τα βλέπουμε κατά σειρά προτεραιότητας, όλα θα πρέπει να τα αγγίξουμε, όμως είναι αδύνατο να έχουμε στο φουλ όλα όσα θα θέλαμε να κάνουμε. Μπορεί να θέλαμε να κάνουμε είκοσι πράγματα στον κάθε πυλώνα. Είναι αδύνατο, ξεκινούμε προσεκτικά, με κάποια συγκεκριμένα βήματα που μπορούμε να υπερασπιστούμε και στη Βουλή και στη νομοθεσία και στην καθημερινότητα του σχολείου και είμαστε εδώ για το επόμενο βήμα. Ενισχύουμε το ρόλο των γονέων, να συμμετέχουν στις συνεδρίες, να έχουν λόγο που θα πάει το παιδί τους. Θα αξιολογείται, όπως αξιολογούνται όλα τα παιδιά στην τάξη».
Στον πυλώνα δια βίου μάθηση, η υπουργός Παιδείας τον χαρακτήρισε σημαντικό και επεσήμανε πως «προωθούμε προγράμματα στήριξης, μας ενδιαφέρει και το μετά. Είναι σημαντική έλλειψη που έχουμε στον τόπο μας τι κάνουμε μετά το σχολείο. Είναι ένα ασφαλές περιβάλλον το σχολείο για τα παιδιά και φαίνεται από αυτά που ζήσαμε τα τελευταία δύο χρόνια, να θέλουν οι γονείς να παραμείνουν στο σχολείο τα παιδιά τους. Αυτό όμως δεν είναι η λύση. Πρέπει να έχουμε καλύτερες λύσεις για τα παιδιά μετά τα 22 και δουλεύουμε με συνέργεια με άλλα Υπουργεία. Έχουμε διυπουργική Επιτροπή με συγκεκριμένη ατζέντα».
Η κα. Μιχαηλίδου σημείωσε πως «μας ενδιαφέρει η επαγγελματική τους αποκατάσταση, άρα δουλεύουμε και με το Υπουργείο Εργασίας. Ήδη, στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση δώσαμε ευκαιρίες στα παιδιά να πηγαίνουν σε χώρο εργασίας και αξιολογείται ως πολύ θετικό βήμα».
Ο τέταρτος πυλώνας αφορά την ανάπτυξη και ευημερία των εκπαιδευτικών, με την κα. Μιχαηλίδου να τονίζει πως είναι πολύ σημαντικό για το Υπουργείο να υπάρχουν σύμβουλοι ειδικής εκπαίδευσης, η δημιουργία τράπεζας διαφοροποιημένου υλικού για τους εκπαιδευτικούς, η υποχρεωτική και συνεχής επιμόρφωση σε θέματα συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, διαφοροποιημένης διδασκαλίας και αξιολόγησης, η συνεργασία με πανεπιστημιακά ιδρύματα και ειδικούς επιστήμονες, η ενίσχυση υποστηρικτικού ρόλου ειδικών σχολείων στα γενικά σχολεία, η ενίσχυση εκπαιδευτικής στήριξης στη γενική τάξη και η συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας Ελλάδας, για αξιοποίηση διαφοροποιημένου ψηφιακού υλικού.
«Πρέπει οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να αντλούν ασκήσεις, υλικό και ιδέες οι εκπαιδευτικοί μας για τα παιδιά, ανάλογα με την ιδιαιτερότητα που αντιμετωπίζουν. Όσον αφορά στην επιμόρφωσή τους, τα τελευταία δύο χρόνια έχουμε εντατικοποιήσει πολύ τις προσπάθειες. Θέλουμε να στηριχθεί η καθημερινότητα του εκπαιδευτικού, άρα θα το βάλουμε και στη νομοθεσία αυτό για να μπορέσουμε να στηρίξουμε τον εκπαιδευτικό ακόμη περισσότερο».
Στον πέμπτο πυλώνα, που είναι οι καινοτομίες στο αναλυτικό πρόγραμμα και την αξιολόγηση, αυτό που ανέφερε η κα. Μιχαηλίδου είναι πως «ως προτεραιότητα βάζουμε τη διαφοροποίηση της διδασκαλίας και την αξιολόγηση των παιδιών ως προτεραιότητα. Δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση στη Μέση Εκπαίδευση λόγω της φύσης της διδασκαλίας που γίνεται, με τους βαθμούς και τις εξετάσεις. Παρ’ όλο που μειώσαμε τις εξετάσεις, υπάρχουν και διαγωνίσματα και τελικές και στόχος μας είναι να μειώσουμε τα διαγωνίσματα και να δίνουμε έμφαση στις εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης, με projects και εργασίες».
Ο έκτος πυλώνας είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η τεχνητή νοημοσύνη, με την υπουργό Παιδείας να αναφέρει πως «ακούμε και τους γονείς, επειδή είναι οι πρώτοι που ξέρουν τις ανάγκες των παιδιών. Θέλουμε εισηγήσεις εδώ. Προωθήσαμε οριζόντια δομή, για να έχουμε μία κοινή πολιτική. Εργαζόμαστε ώστε ταχύτερα και πιο συμπεριληπτικά να βοηθούμε τα παιδιά, αξιοποιούμε τους συμβούλους, μιλούμε με πανεπιστήμια και έχουμε εισηγήσεις για αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στο θέμα της αναπηρίας, που πρέπει να εξελίσσεται θετικά. Με πολλή προσοχή και έγνοια προχωράμε σε επιμορφώσεις και αξιοποίηση συγκεκριμένου υλικού».
Ο έβδομος πυλώνας είναι η διατομεακή συνεργασία, που αφορά τη δημιουργία της ενιαίας μονάδας για τη συμπεριληπτική εκπαίδευση, τη διασύνδεση των υπηρεσιών εκπαίδευσης, υγείας και κοινωνικής στήριξης, τη διατομεακή συνεργασία για έγκαιρη παρέμβαση και ομαλή μετάβαση στην εργασία και την συνεργασία του Υπουργείου Παιδείας με άλλα Υπουργεία/Υφυπουργεία.
«Πολλές φορές έρχονται παράπονα από γονείς για να γίνει κάτι με τα άλλα Υπουργεία. Υπάρχουν αρκετές φορές που πρέπει να συνεργαστούμε με τα άλλα Υπουργεία, πρέπει να βλέπουμε το παιδί και όχι τις υπηρεσίες μας».
Όσον αφορά στον όγδοο πυλώνα, τη συμπεριληπτική διακυβέρνηση και ηγεσία, η υπουργός Παιδείας τόνισε πως «αν δεν επενδύσουμε στην προσχολική εκπαίδευση, δεν θα έχουμε τα αποτελέσματα που θέλουμε. Όσο και να επενδύουμε στις μεγάλες ηλικίες, στα 15-16, για τα ναρκωτικά, τη βία και παραβατικότητα, την αναπηρία θα έχουμε πολύ προσωρινά αποτελέσματα, μπορεί και επίφοβα. Αν επενδύσουμε νωρίς στην προσχολική εκπαίδευση, με προγράμματα, με δύο εκπαιδευτικούς, με το Βοηθό Εκπαιδευτικό, με τη νηπιαγωγό τότε είναι βέβαιο ότι θα έχουμε καλύτερο μέλλον γι’ αυτά τα παιδιά. Θέλουμε ηγέτες στη σχολική μονάδα, δεν θέλουμε άτομα που να φοβούνται να ρισκάρουν και να λένε δεν γίνεται. Γίνεται απλά σταδιακά. Θέλουμε σταδιακή μετάβαση, θέλουμε βοήθεια από έξω, θέλουμε σημαντική στήριξη με τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και τις οργανώσεις τους και ενίσχυση της κουλτούρας στα σχολεία μας».
Ο ένατος πυλώνας είναι η διασφάλιση ποιότητας και παρακολούθησης, με την Αθηνά Μιχαηλίδου να τονίζει πως «θα έχουμε μονάδα αξιολόγησης και θέλουμε εκπροσώπους (σ.σ. των οργανώσεων). Ό,τι κάνουμε ως καινοτομία θέλουμε να το παρακολουθείτε, αλλιώς θα έρθουμε σε 27 χρόνια και θα ερωτούμε τι έχει αλλάξει. Κάθε χρόνο να βλέπουμε τι μπορεί να αλλάξει και να το αλλάζουμε προς όφελος των παιδιών. Είναι αδύνατο όλα να κυλήσουν τέλεια. Θα έχουμε προβλήματα, αλλά τουλάχιστον προχωρούμε μπροστά, δεν μένουμε κολλημένοι. Έχουμε αποφάσεις επιτροπών, καθορίζουμε χρονοδιαγράμματα και ευρύτερα την όλη εφαρμογή την αξιολογούμε και την παρακολουθούμε».
Ο τελευταίος πυλώνας είναι η χρηματοδότηση, με την υπουργό Παιδείας να επαναλαμβάνει ότι το ζήτημα είναι η κατανομή των πόρων, ενώ σημείωσε πως αυξάνονται οι θέσεις στη βάση των αναγκών και ήδη βρίσκονται ενώπιον του Υπουργείου Οικονομικών προτάσεις για αύξηση, για βελτίωση συνθηκών και αναβάθμιση της μισθοδοσίας εκεί που πρέπει.
«Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι όλα γίνονται βήμα-βήμα. Ξέρουμε καλά ότι θέλουμε το ιδεατό, κάτι τέλειο, κάτι σωστό και για να πάμε μέχρι εκεί πρέπει να κάνουμε τα πρώτα βήματα. Βοηθήστε μας, θέλουμε στήριξη από όλους για να έχουμε το θεσμικό πλαίσιο. Είναι όλα όσα προτείνουμε δικαιολογημένα και προέρχονται από τα δικά σας αιτήματα, όλων των φορέων. Δεν υπάρχει κάτι που δεν καλύπτουμε, εκτός του ότι δεν καλύπτουμε τα πάντα. Θέλουμε χρόνο για να κάνουμε άλματα. Θέλω να δώσω και ένα άλλο μήνυμα. Δώστε μας καλές πρακτικές. Υπάρχουν. Θα στείλουμε και εγκύκλιο στα σχολεία. Θέλουμε να προβάλλουμε ότι έχουμε καλές πρακτικές».
