Ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα μεγάλης ευρωπαϊκής έρευνας για την εξάπλωση επικίνδυνων και πολυανθεκτικών βακτηρίων στα νοσοκομεεία, καθώς ανάμεσα στις χώρες όπου καταγράφηκαν ανθεκτικά στελέχη συγκαταλέγεται και η Κύπρος. Η έρευνα επικεντρώθηκε κυρίως σε δύο βακτήρια, την Klebsiella pneumoniae και το Escherichia coli, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις και σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίζουν αντοχή ακόμη και στα πιο ισχυρά αντιβιοτικά, περιορίζοντας σημαντικά τις θεραπευτικές επιλογές των ιατρών και αυξάνοντας τον κίνδυνο για τους νοσηλευόμενους ασθενείς.
Η έκθεση του ECDC αποτυπώνει την εικόνα που επικρατεί σε 36 ευρωπαϊκές χώρες σε σχέση με βακτήρια που παρουσιάζουν αυξημένη αντοχή στα αντιβιοτικά τελευταίας γραμμής, εξετάζοντας παράλληλα τη διασπορά τους μέσα στα νοσοκομεία και τα γενετικά χαρακτηριστικά στελεχών που θεωρούνται υψηλού κινδύνου. Μέσα από την ανάλυση χιλιάδων δειγμάτων, οι επιστήμονες επιχείρησαν να χαρτογραφήσουν την πορεία εξάπλωσης των ανθεκτικών μικροβίων στην Ευρώπη, με την Κύπρο να περιλαμβάνεται στα κράτη όπου εντοπίστηκαν τέτοια στελέχη, γεγονός που εντείνει τον προβληματισμό για τη δημόσια υγεία και την ανάγκη συνεχούς επιτήρησης.
Συγκεκριμένα, στην έρευνα η Κύπρος συμμετείχε με ένα νοσοκομείο, το οποίο συμπεριλήφθηκε στο τελικό δείγμα της μελέτης. Από την Κύπρο καταγράφηκαν συνολικά 17 απομονώσεις Klebsiella pneumoniae species complex και δύο απομονώσεις Escherichia coli, στοιχεία που αξιοποιήθηκαν για τη γενετική και επιδημιολογική ανάλυση των ανθεκτικών στελεχών.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η Κύπρος συγκαταλέγεται στις χώρες όπου εντοπίζονται ανθεκτικά στελέχη του βακτηρίου Klebsiella pneumoniae. Συγκεκριμένα, η μελέτη καταγράφει 7,7 περιστατικά ανά 10.000 εισαγωγές ασθενών με βακτήρια που είναι ανθεκτικά στις καρβαπενέμες ή παρουσιάζουν μειωμένη ανταπόκριση σε αυτές. Παρόμοια επίπεδα καταγράφονται και για στελέχη που φέρουν γονίδια τα οποία τα καθιστούν ανθεκτικά σε ισχυρά αντιβιοτικά, επιβεβαιώνοντας ότι η μικροβιακή αντοχή εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τα νοσοκομεία.
Για το Escherichia coli, η Κύπρος κατέγραψε συχνότητα εμφάνισης ενός περιστατικού ανά 10.000 εισαγωγές ασθενών. Ωστόσο, το ECDC επισημαίνει ότι για την Κύπρο, όπως και για ορισμένες άλλες χώρες, δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα ώστε να υπολογιστεί η επίπτωση ανά 100.000 ημέρες νοσηλείας, κάτι που περιορίζει τη δυνατότητα πληρέστερης αξιολόγησης της διασποράς του βακτηρίου στα νοσοκομεία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα για το στέλεχος Klebsiella pneumoniae ST39, το οποίο χαρακτηρίζεται από ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό προφίλ αντοχής. Συγκεκριμένα, η έρευνα κατέγραψε ότι μεγάλο ποσοστό των απομονώσεων αυτού του σελέχους, συνδέονται με συγκεκριμένα γονίδια αντοχής. Έτσι, τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι το συγκεκριμένο στέλεχος διαθέτει πιο ισχυρούς μηχανισμούς αντοχής απέναντι σε κρίσιμα αντιβιοτικά.
Οι επιστήμονες εντόπισαν επίσης μία μεγάλη γενετική ομάδα στελεχών ST39 με επίκεντρο κυρίως την Ελλάδα, στην οποία περιλαμβανόταν και απομόνωση από την Κύπρο. Σύμφωνα με το ECDC, αυτό αποτελεί ένδειξη διασυνοριακής διασποράς του στελέχους στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Η έκθεση σημειώνει ακόμη ότι το συγκεκριμένο στέλεχος φαίνεται να εξαπλώθηκε με ταχύ ρυθμό τα τελευταία χρόνια και γι’ αυτό ζητείται ενίσχυση της διεθνούς επιτήρησης και στενότερη συνεργασία μεταξύ των χωρών για τον περιορισμό της περαιτέρω διασποράς του.
Σε επίπεδο γενετικών τύπων, η Κύπρος κατέγραψε οκτώ στελέχη Klebsiella pneumoniae με αντοχή ή μειωμένη ευαισθησία στις καρβαπενέμες, τα οποία ανήκαν σε έξι διαφορετικούς sequence types. Μεταξύ αυτών εντοπίστηκε και το ST258/512, το οποίο θεωρείται διεθνώς υψηλού κινδύνου λόγω της συχνής σύνδεσής του με νοσοκομειακές επιδημίες και αυξημένη αντοχή στα αντιβιοτικά. Παρουσία καταγράφηκε και για το ST30. Όσον αφορά το E. coli, η μοναδική απομόνωση με αντοχή ή μειωμένη ευαισθησία στις καρβαπενέμες στην Κύπρο ανήκε στο ST131, έναν από τους πιο γνωστούς και διαδεδομένους διεθνώς κλώνους υψηλού κινδύνου.
Η έκθεση καταγράφει συνολικά σημαντική αύξηση της διασποράς βακτηρίων που φέρουν γονίδια καρβαπενεμάσης στην Ευρώπη σε σύγκριση με προηγούμενη αντίστοιχη έρευνα του 2013-2014. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα συγκεκριμένα γονίδια ήταν τα κυρίαρχα μεταξύ των ανθεκτικών στελεχών Klebsiella pneumoniae, γεγονός που αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη εξέλιξη και προσαρμογή των πολυανθεκτικών μικροβίων στα ευρωπαϊκά νοσοκομεία.
Παράλληλα, η μελέτη επισημαίνει ότι τα ανθεκτικά στελέχη παρουσίαζαν εξαιρετικά υψηλά επίπεδα αντοχής και σε άλλα αντιβιοτικά. Για παράδειγμα, στα στελέχη Klebsiella pneumoniae με αντοχή ή μειωμένη ευαισθησία στις καρβαπενέμες, η αντοχή στην ciprofloxacin έφθανε το 94,2%, ενώ στην trimethoprim-sulfamethoxazole το 77,1%. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν πόσο περιορισμένες μπορεί να είναι οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές για τους γιατρούς όταν αντιμετωπίζουν τέτοιες λοιμώξεις.
Το ECDC καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με συνεχή εξάπλωση πολυανθεκτικών βακτηρίων και ότι απαιτείται ενίσχυση της γονιδιωματικής επιτήρησης, ταχύτερη ανίχνευση επιδημιών και εφαρμογή αυστηρότερων μέτρων πρόληψης και ελέγχου λοιμώξεων στα νοσοκομεία. Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη πιο στενής συνεργασίας μεταξύ των χωρών και συνεχούς παρακολούθησης των στελεχών υψηλού κινδύνου, ώστε να περιοριστεί η περαιτέρω εξάπλωση μικροβίων που εμφανίζουν ολοένα και μεγαλύτερη αντοχή στα διαθέσιμα αντιβιοτικά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Σε λειτουργία το 2026 η πλατφόρμα για επιτήρηση και αντιμετώπιση μικροβιακής αντοχής στην Κύπρο
