Σε προκαταρκτική συμφωνία για την απλοποίηση και τον εξορθολογισμό ορισμένων κανόνων που αφορούν την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) κατέληξαν η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και οι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο πλαίσιο του νομοθετικού πακέτου «Omnibus VII» για τη ατζέντα απλοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά από διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες, νωρίς το πρωί της Πέμπτης. Για σαφή απόδειξη της ικανότητας των ευρωπαϊκών θεσμών να ενεργούν γρήγορα και να τηρούν τις δεσμεύσεις τους έκανε λόγο η Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μαριλένα Ραουνά.
«Η συμφωνία στηρίζει σημαντικά τις επιχειρήσεις μας μειώνοντας τα επαναλαμβανόμενα διοικητικά κόστη», σημείωσε η Υφυπουργός, ενώ πρόσθεσε ότι η προκαταρκτική συμφωνία διασφαλίζει «νομική βεβαιότητα και μια πιο ομαλή και εναρμονισμένη εφαρμογή των κανόνων σε ολόκληρη την Ένωση». Η κ. Ραουνά ανέφερε επίσης ότι ενισχύει την ψηφιακή κυριαρχία και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, ενώ παράλληλα «ενδυναμώνει την προστασία των παιδιών από κινδύνους που συνδέονται με συστήματα AI». Χαρακτήρισε ακόμη τη συμφωνία ως «σαφή απόδειξη της ικανότητας των ευρωπαϊκών θεσμών να ενεργούν γρήγορα και να τηρούν τις δεσμεύσεις τους», προσθέτοντας ότι αποτελεί το πρώτο παραδοτέο του οδικού χάρτη «One Europe, One Market».
Από την πλευρά της, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαιρέτισε τη συμφωνία για το «Digital Omnibus on AI», σημειώνοντας σε ανάρτησή της ότι δημιουργεί «ένα απλό και φιλικό προς την καινοτομία περιβάλλον για να αναπτυχθεί το ευρωπαϊκό οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης». Ταυτόχρονα, «ενισχύουμε την προστασία των πολιτών μας. Για ασφαλή και απλή διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη», ανέφερε η κ. φον ντερ Λάιεν.
Οι συννομοθέτες πρόσθεσαν νέα διάταξη στην Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), με την οποία απαγορεύονται πρακτικές τεχνητής νοημοσύνης που αφορούν τη δημιουργία μη συναινετικού σεξουαλικού ή προσωπικού περιεχομένου, καθώς και υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSAM). Η προσωρινή συμφωνία προβλέπει επίσης σαφές χρονοδιάγραμμα για την αναβολή εφαρμογής των κανόνων που αφορούν τα συστήματα υψηλού κινδύνου. Συγκεκριμένα, οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ στις 2 Δεκεμβρίου 2027 για τα αυτόνομα συστήματα υψηλού κινδύνου και στις 2 Αυγούστου 2028 για τα συστήματα υψηλού κινδύνου που είναι ενσωματωμένα σε προϊόντα.
Παράλληλα, επανέρχεται η υποχρέωση των παρόχων να καταχωρίζουν τα συστήματα AI υψηλού κινδύνου στη σχετική ευρωπαϊκή βάση δεδομένων, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου θεωρούν ότι τα συστήματά τους εξαιρούνται από την κατηγοριοποίηση αυτή. Επαναφέρεται επίσης η απαίτηση της «αυστηρής αναγκαιότητας» για την επεξεργασία ειδικών κατηγοριών προσωπικών δεδομένων, με σκοπό τον εντοπισμό και τη διόρθωση πιθανών μεροληψιών.
Η συμφωνία μεταθέτει ακόμη έως τις 2 Αυγούστου 2027 την προθεσμία για τη δημιουργία εθνικών ρυθμιστικών sandboxes για την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ μειώνει από έξι σε τρεις μήνες την περίοδο προσαρμογής που δίνεται στους παρόχους για την εφαρμογή μέτρων διαφάνειας σε τεχνητά παραγόμενο περιεχόμενο. Η νέα προθεσμία ορίζεται στις 2 Δεκεμβρίου 2026.
Επιπλέον, αποσαφηνίζονται οι αρμοδιότητες του AI Office ως προς την εποπτεία συστημάτων που βασίζονται σε μοντέλα γενικής χρήσης, όταν τόσο το μοντέλο όσο και το σύστημα έχουν αναπτυχθεί από τον ίδιο πάροχο. Παράλληλα, διευκρινίζονται οι περιπτώσεις στις οποίες αρμόδιες παραμένουν οι εθνικές αρχές, όπως στους τομείς της επιβολής του νόμου, της διαχείρισης συνόρων, της δικαιοσύνης και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.
Σε ό,τι αφορά τη βιομηχανική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και τη σχέση του AI Act με την τομεακή νομοθεσία σε κλάδους όπως τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, τα παιχνίδια, οι ανελκυστήρες, τα μηχανήματα και τα σκάφη, οι συννομοθέτες συμφώνησαν σε μηχανισμό που επιτρέπει την αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων μεταξύ διαφορετικών κανονιστικών απαιτήσεων. Μέσω εκτελεστικών πράξεων θα μπορεί να περιορίζεται η εφαρμογή του AI Act σε περιπτώσεις όπου η τομεακή νομοθεσία προβλέπει ήδη αντίστοιχες απαιτήσεις για την AI. Παράλληλα, συμφωνήθηκε η εξαίρεση του κανονισμού για τα μηχανήματα από την άμεση εφαρμογή του AI Act. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκτά επίσης την εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις στο πλαίσιο του κανονισμού για τα μηχανήματα, ώστε να ενσωματώνονται πρόσθετες απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας για συστήματα AI που χαρακτηρίζονται ως υψηλού κινδύνου.
Η συμφωνία προβλέπει ακόμη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τις επιχειρήσεις και τους οικονομικούς φορείς που δραστηριοποιούνται σε τομείς με ειδική νομοθεσία να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του AI Act, περιορίζοντας όσο το δυνατόν περισσότερο το διοικητικό βάρος.
Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει πλέον να εγκριθεί επισήμως από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πριν οδηγηθεί στη διαδικασία νομικής και γλωσσικής επεξεργασίας για την τελική υιοθέτησή της τις επόμενες εβδομάδες.
Πηγή: ΚΥΠΕ
