Η Κύπρος περιλαμβάνεται μεταξύ των κρατών μελών που εφαρμόζουν εκτεταμένα μέτρα για την προώθηση βιώσιμων γεωργικών πρακτικών, σύμφωνα με νέα έκθεση της Κομισιόν που δημοσιεύτηκε την Τρίτη και παρουσιάζει βέλτιστες πρακτικές για τον σχεδιασμό αγροπεριβαλλοντικών και κλιματικών δράσεων στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) μετά το 2027.
Σύμφωνα με την έκθεση, για το 2024 η Κύπρος καταγράφει συμμετοχή των οικολογικών σχημάτων (eco-schemes) σε ποσοστό περίπου 22% της γεωργικής γης, ενώ οι αγροπεριβαλλοντικές και κλιματικές δεσμεύσεις καλύπτουν περίπου το 11%. Τα στοιχεία αυτά εντάσσονται στην αποτύπωση της εφαρμογής των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ για την περίοδο 2023–2027, τα οποία εξετάζονται ως βάση για τον σχεδιασμό της επόμενης προγραμματικής περιόδου.
Η έκθεση βασίζεται στην αξιολόγηση της τρέχουσας ΚΑΠ και εντοπίζει πρακτικές που λειτούργησαν αποτελεσματικά στα κράτη μέλη, καθώς και εργαλεία που μπορούν να ενισχύσουν τον σχεδιασμό των νέων αγροπεριβαλλοντικών και κλιματικών δράσεων (AECAs), τα οποία θα αποτελέσουν κεντρικό στοιχείο της πολιτικής μετά το 2027.
Στην περίπτωση της Κύπρου, γίνεται αναφορά σε πρόγραμμα που αφορά τη μείωση της επιβάρυνσης των εδαφών και των υδάτων από χημικά φυτοπροστατευτικά προϊόντα. Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε σε περίπου 8.400 εκτάρια γεωργικής γης, με την έκθεση να αποδίδει τη συμμετοχή στην ενεργό εμπλοκή των αγροτών, ιδιαίτερα σε υποδράσεις που σχετίζονται με τον περιορισμό ή την απαγόρευση χρήσης ζιζανιοκτόνων.
Η έκθεση καταγράφει επίσης ότι η Κύπρος συγκαταλέγεται στις χώρες που προωθούν τη χρήση οργανικών λιπασμάτων ως εναλλακτική των συνθετικών, στο πλαίσιο μίας ευρύτερης ευρωπαϊκής προσέγγισης που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Κροατία, την Πορτογαλία και τη Σλοβενία. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν χρήση κοπριάς, κομπόστ και άλλων οργανικών υλικών, καθώς και προσαρμογή της λίπανσης στις ανάγκες των καλλιεργειών μέσω σχεδίων διαχείρισης θρεπτικών στοιχείων.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η έκθεση της Κομισιόν καταγράφει ότι κατά το οικονομικό έτος 2025 περίπου το 28% της συνολικής δημόσιας χρηματοδότησης στο πλαίσιο των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ, διατέθηκε σε οικολογικά σχήματα και αγροπεριβαλλοντικές και κλιματικές δεσμεύσεις. Παράλληλα, τα οικολογικά σχήματα εφαρμόστηκαν σε πάνω από το 60% της γεωργικής έκτασης της ΕΕ, που αντιστοιχεί σε 98,3 εκατομμύρια εκτάρια, ενώ οι αγροπεριβαλλοντικές και κλιματικές δεσμεύσεις κάλυψαν περίπου το 12% της γεωργικής γης ή 19,6 εκατομμύρια εκτάρια.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η συμμετοχή αυτή αποτυπώνει τον ρόλο της ευρωπαϊκής γεωργίας στην προστασία του περιβάλλοντος και στη δράση για το κλίμα, καθώς σημαντικό ποσοστό αγροτών εφαρμόζει ήδη πρακτικές που συνδέονται με πιο βιώσιμα παραγωγικά συστήματα.
Κοιτώντας προς την επόμενη προγραμματική περίοδο, η έκθεση αναφέρει ότι η περιβαλλοντική και κλιματική διάσταση παραμένει κεντρική προτεραιότητα, με το 43% των δαπανών που προβλέπονται στο πλαίσιο των μελλοντικών Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέση να εκτιμάται ότι θα συμβάλει σε σχετικούς στόχους.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η εισαγωγή των αγροπεριβαλλοντικών και κλιματικών δράσεων ως ενιαίου εργαλείου, το οποίο θα ενοποιήσει τα σημερινά οικολογικά σχήματα και τις αγροπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις. Στόχος, όπως αναφέρεται, είναι η απλοποίηση του πλαισίου και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.
Η νέα αρχιτεκτονική της πολιτικής προβλέπει επίσης συνδυασμό εργαλείων, όπως πράσινες επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ενίσχυση συμβουλευτικών υπηρεσιών, ψηφιακά εργαλεία, καινοτομία και συνεργατικά σχήματα. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη μετάβαση σε συστήματα όπως η βιολογική γεωργία και η αναγεννητική γεωργία.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι μελλοντικές πληρωμές προς τους αγρότες θα μπορούν να ανταμείβουν όχι μόνο το πρόσθετο κόστος ή τη χαμένη παραγωγή, αλλά και τις περιβαλλοντικές υπηρεσίες που προσφέρουν, υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου για την «Πράσινη Κατηγορία».
Στην έκθεση καταγράφονται επίσης 20 πρακτικές κατευθύνσεις για τον σχεδιασμό των μελλοντικών μέτρων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η ανάπτυξη «πακέτων» δράσεων αντί μεμονωμένων παρεμβάσεων, η εφαρμογή συλλογικών σχημάτων σε επίπεδο τοπίου, η χρήση ψηφιακών εργαλείων για παρακολούθηση και έλεγχο, καθώς και η ενίσχυση της συμμετοχής των αγροτών στον σχεδιασμό των πολιτικών.
Ειδική αναφορά γίνεται στη σημασία της στοχευμένης προσέγγισης ανά περιοχή και τύπο εκμετάλλευσης, καθώς και στην ανάγκη ενίσχυσης της μετρησιμότητας των περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων μέσω συστημάτων παρακολούθησης και ελέγχου.
Η Κομισιόν αναφέρει ότι τα ευρήματα της έκθεσης θα χρησιμοποιηθούν από τα κράτη μέλη ως βάση για την προετοιμασία των εθνικών τους σχεδίων για την ΚΑΠ 2028–2034, με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των περιβαλλοντικών και κλιματικών παρεμβάσεων, διατηρώντας παράλληλα τη βιωσιμότητα και την ελκυστικότητά τους για τους αγρότες.
Πηγή: ΚΥΠΕ
