Χτίζεται αδιέξοδο στις προσπάθειες για ειρηνική επίλυση της κρίσης στον Περσικό από ΗΠΑ και Ιράν, την ίδια ώρα που και οι δύο πλευρές θέλουν να αποφύγουν την επιστροφή στις εχθροπραξίες, με το ζήτημα των πυρηνικών να τίθεται και πάλι στην κορυφή της ατζέντας των εντατικών διαβουλεύσεων, που γίνονται στο παρασκήνιο.
Χωρίς να μπορεί να διαφανεί αυτή τη στιγμή λύση που θα σώζει τα προσχήματα και για τις δυο πλευρές, συμπληρώνοντας δυο μήνες από το ξεκίνημα του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, εκφράζεται ο φόβος για παγίωση μιας κατάστασης «μη ειρήνης», με τα Στενά του Ορμούζ όμως να παραμένουν σχεδόν ερμητικά κλειστά... Η ακύρωση της μετάβασης των Αμερικανών διαπραγματευτών στο Ισλαμαμπάντ έγινε ουσιαστικά, καθώς το Ιράν αρνήθηκε να αποδεχθεί τους όρους των Αμερικανών, υποβάλλοντας τους δικούς του όρους.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι, παρά τις σοβαρές συνέπειες που έχει ο αποκλεισμός των Στενών από τις αμερικανικές δυνάμεις, μπορεί να αντέξει μερικούς μήνες ακόμη και, αντιθέτως, η πίεση μεταφέρεται στην Ουάσινγκτον και στον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ λόγω των κλυδωνισμών που προκαλούνται στην παγκόσμια οικονομία.
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος είναι στριμωγμένος εν μέσω ενός πολέμου που ξεκίνησε ο ίδιος, χωρίς να έχει να παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα στην εσωτερική κοινή γνώμη, εν όψει των δύσκολων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Έτσι, το Ιράν επανήλθε με μια πρόταση, η οποία δικαιολογημένα χαρακτηρίστηκε από τρίτους ως «ταπεινωτική» για τις ΗΠΑ, που προέβλεπε την ταυτόχρονη άρση του ιρανικού και αμερικανικού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, με το θέμα των πυρηνικών να μετατίθεται για το μέλλον.
Ουσιαστικά, το Ιράν ζήτησε να ανταλλάξει το τετελεσμένο που δημιούργησε μετά την επίθεση που δέχθηκε την 28η Οκτωβρίου, κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ, με τη διατήρηση για ένα απροσδιόριστο διάστημα του πυρηνικού του προγράμματος, το οποίο ήταν και ένας από τους βασικούς στόχους της πολεμικής επιχείρησης των ΗΠΑ–Ισραήλ.
Η πρόταση αυτή δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από τις ΗΠΑ, αν και αφήνει κάποια περιθώρια για συνέχιση των συνομιλιών. Το Ιράν δείχνει όμως ότι δεν είναι έτοιμο να συνθηκολογήσει, όπως ίσως περίμενε ο Αμερικανός πρόεδρος, και να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο που κατέχει ,ενώ επίσης δείχνει μια ιδιαίτερη ανθεκτικότητα προς το παρόν έναντι της μεγάλης απώλειας εσόδων που προκαλεί ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ με την πλήρη σχεδόν διακοπή των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου.
Ο Τραμπ πλέον καλείται να εμπλακεί σε μια μακρά διαπραγμάτευση με το Ιράν, θέλοντας σαφώς να αποφύγει μια νέα πολεμική επιχείρηση, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα που θα καλύπτει και το ζήτημα των πυρηνικών, ώστε να δικαιολογηθεί και να νομιμοποιηθεί η μεγάλη αυτή στρατιωτική επιχείρηση, η οποία έχει κοστίσει δεκάδες δισεκατομμύρια στις ΗΠΑ και έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία. Με μια κρίση, η οποία δεν θα πρέπει να παραταθεί επ' άπειρον, όταν ο ίδιος είχε δεσμευθεί για επιχείρηση έξι εβδομάδων.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος στην πρώτη θητεία του ακύρωσε το 2018 τη συμφωνία που είχε επιτύχει ο Ομπάμα με το Ιράν πριν από 11 χρόνια, το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), το οποίο περιλάμβανε πέντε τεχνικά παραρτήματα που καθόριζαν τα όρια στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, είναι πλέον ζωτικής σημασίας να πετύχει μια νέα συμφωνία που θα θεωρηθεί καλύτερη από εκείνη που ακύρωσε.
Η πρόοδος που πραγματοποίησε το Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου ακολούθησε την ακύρωση της συμφωνίας JCPOA, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετη πίεση στον Ντόναλντ Τραμπ.
Ωστόσο, αυτό αποτελεί ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα. Η συμφωνία που είχε υπογράψει ο Μπαράκ Ομπάμα, με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων, προέβλεπε τρεις βασικούς όρους για το Ιράν: την αποστολή του 97% του πυρηνικού υλικού εκτός χώρας ώστε να διατηρεί λιγότερο από την ποσότητα που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας, τον περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου στο 3,67%, επίπεδο κατάλληλο μόνο για καύσιμο αντιδραστήρων, και την αποδοχή αυστηρού και διευρυμένου καθεστώτος ελέγχου και επιθεωρήσεων από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.
Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι αν ο κ. Τραμπ, με το Ιράν να διαθέτει ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μπορεί να πετύχει μια καλύτερη συμφωνία, και μάλιστα μέσω διαπραγμάτευσης, τη στιγμή που, όπως επισημαίνουν και οι New York Times, η αμερικανική ομάδα δεν περιλαμβάνει ούτε έναν ειδικό στο αντικείμενο.
Σύμφωνα με τους New York Times, ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ομπάμα προσήρχετο στις συνομιλίες με μια μεγάλη ομάδα ειδικών. Ο επικεφαλής του τμήματος Ιράν της CIA, όπως και εκπρόσωποι του υπουργείου Ενέργειας αρμόδιοι για τα πυρηνικά, συμμετείχαν ενεργά στη διαπραγμάτευση.
Η ομάδα του Τραμπ περιλαμβάνει τον αντιπρόεδρο Βανς, τον γαμπρό του Τζάρεντ Κούσνερ και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, με εμπειρία στο real estate. Ωστόσο, κανείς από τους τρεις δεν διαθέτει εξειδικευμένες γνώσεις στα πυρηνικά. Αντίθετα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ήταν αναπληρωτής διαπραγματευτής την εποχή του JCPOA και γνωρίζει σε βάθος το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Η συμφωνία που είχε υπογράψει ο Ομπάμα είχε σοβαρά προβλήματα, καθώς δεν περιόρισε το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν ούτε σταμάτησε τη χρηματοδότηση και κινητοποίηση των «πληρεξουσίων» του στην ευρύτερη περιοχή. Ωστόσο, μετά την κατάργηση της συμφωνίας από τον Τραμπ, το Ιράν αύξησε σημαντικά τον εμπλουτισμό ουρανίου. Ενώ τότε διέθετε ελάχιστο εμπλουτισμένο υλικό, σήμερα σύμφωνα με διεθνείς παρατηρητές, διαθέτει περίπου 450 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Με τα Στενά του Ορμουζ να παραμένουν κλειστά από τη μια μεριά από το Ιράν και από την άλλη από τις ΗΠΑ, το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης είναι αυτό στο οποίο θα επικεντρωθεί η όποια διπλωματική προσπάθεια τις επόμενες εβδομάδες. Ένα θέμα στο οποίο, όμως, οι θέσεις των δυο πλευρών προ το παρόν δείχνουν αγεφύρωτες…
Πηγή: Πρώτο Θέμα
