Με εξαιρετικά υψηλό βαθμό σε οργάνωση και αποτελέσματα πραγματοποιήθηκε το προηγούμενο διήμερο, σε Αγία Νάπα και Λευκωσία, το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Ε.Ε.
Η Κυπριακή Δημοκρατία - ως Προεδρεύουσα χώρα του Συμβουλίου της Ε.Ε.-, φιλοξένησε Σύνοδο Κορυφής για πρώτη φορά από την ένταξή της στην Ε.Ε. το 2024, επιτυγχάνοντας κατά τις διήμερες εργασίες του Σώματος να αναδείξει δύο σημαντικά θέματα, μέσα από τα οποία επιβεβαίωσε ότι δρα για το συλλογικό καλό της ευρωπαϊκής οικογένειας.
Συγκεκριμένα, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε το άρθρο 42.7, με την Κυπριακή Δημοκρατία ακολουθούμενη από όλους τους Ευρωπαίους ηγέτες να καταφέρνει ξανά μετά από δέκα χρόνια να ξεκινήσει η συζήτηση για επιχειρησιακό σχέδιο, με τρόπο που να δίνεται ουσία στο Άρθρο και να ορίζονται σαφείς ενέργειες σε περίπτωση ενεργοποίησής του από οποιοδήποτε κράτος μέλος.
Παράλληλα, η Κυπριακή Δημοκρατία φρόντισε να αποδείξει στην πράξη με την παρουσία στην Κύπρο ηγετών της ευρύτερης περιοχής, και συγκεκριμένα της Αιγύπτου, της Συρίας, του Λιβάνου και της Ιορδανίας στη Λευκωσία, ότι αποτελεί πυλώνα σταθερότητας στην ανατολική Μεσόγειο, αλλά και τον συνδετικό κρίκο της Μέσης Ανατολής με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Άλλωστε, αυτό τονίστηκε και από τους ηγέτες των θεσμών της Ε.Ε., οι οποίοι ευχαρίστησαν τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και εξέφρασε την ικανοποίησή τους για την απόφασή του να καλέσει στην Σύνοδο της Λευκωσίας περιφερειακούς εταίρους.
Την ίδια ώρα, ο Νίκος Χριστοδουλίδης προχώρησε στην υπογραφή δύο σημαντικών συμφωνιών, με την μια να αφορά την Ε.Ε. στο σύνολό της και την άλλη σε διμερές επίπεδο την Κύπρο και την Αίγυπτο.
Εξαιρετικής σημασίας θεωρείται η υπογραφή του οδικού χάρτη «Μια Ευρώπη – Μια Αγορά», με την οποία επισφραγίστηκε η κοινή δέσμευση των ευρωπαϊκών θεσμών για εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε.
Ο οδικός χάρτης περιλαμβάνει συνολικά 42 δράσεις, που αφορούν τόσο νομοθετικές όσο και πολιτικές πρωτοβουλίες, οι περισσότερες εκ των οποίων βρίσκονται ήδη υπό διαπραγμάτευση ή εντάσσονται στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Οι δράσεις συνοδεύονται από συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, με στόχο την επιτάχυνση της υιοθέτησής τους.
Ταυτόχρονα, σημαντική κρίνεται και η υπογραφή Κοινής Διακήρυξης για Στρατηγική Εταιρική Σχέση Κύπρου-Αιγύπτου, που αποτελεί ουσιαστική πολιτική αναβάθμιση μιας σχέσης που έχει ήδη αποδείξει την αξία της στην πράξη και η οποία εισέρχεται πλέον σε ένα πιο ώριμο, θεσμικά εδραιωμένο και στρατηγικά οργανωμένο επίπεδο.
Με στήριξη Ούρσουλα και Κόστα τα επόμενα βήματα για 42.7
Όσον αφορά το άνοιγμα της συζήτησης του άρθρου 42.7, το οποίο προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να προσφέρουν συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον εταίρου τους, μπαίνει σε νέα φάση μετά και την απόλυτα θετική διάθεση, που έδειξαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες.
Μάλιστα, σύμφωνα με τον Νίκο Χριστοδουλίδη, χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα καταθέσουν προτάσεις και ιδέες για ένταξη του άρθρου 42.7 σε ένα δομημένο επιχειρησιακό μηχανισμό.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας βρήκε ανταπόκριση και στο υψηλότερο επίπεδο, με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να τονίζει ότι η συνθήκη δεν είναι σαφής ως προς το πότε και ποιος κάνει τι, σημειώνοντας ότι η συζήτηση γίνεται από κοινού με την Ύπατο Εκπρόσωπο και τον Επίτροπο Άμυνας.
Ανέφερε ότι υπάρχει ήδη ένα πολύ καλό παράδειγμα με τον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης, ο οποίος λειτουργεί εδώ και 20 χρόνια.
Στο ίδιο μήκος κινήθηκε και ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, εκφράζοντας σταθερή και ξεκάθαρη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Κύπρο.
Στο μεταξύ, σύμφωνα με πληροφορίες του REPORTER, η πρόταση της Λευκωσίας για διαμόρφωση επιχειρησιακού σχεδίου, με τρόπο που να δίνεται ουσία στο Άρθρο και να ορίζονται σαφείς ενέργειες σε περίπτωση ενεργοποίησής του από οποιοδήποτε κράτος, βρίσκει πλήρως συμφώνους τους ηγέτες της Ε.Ε και ξεκινά να παίρνει σάρκα και οστά.
Όπως σημείωσαν διπλωματικές πηγές στον REPORTER, το άρθρο ουσιαστικά βρίσκεται σε αδράνεια από το 2009 με εξαίρεση το 2015 όταν υπήρξε ενεργοποίηση του άρθρου από την Γαλλία, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αν και μετά την ενεργοποίηση του το 2015 υπήρχε η δέσμευση ότι θα γινόταν μια καταγραφή που θα προχωρούσε αφού εντοπίστηκαν κενά, κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί μέχρι σήμερα.
Μάλιστα, το 2016 είχε υπάρξει νομική γνωμάτευση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τα κενά που προέκυψαν από την ενεργοποίηση του από την Γαλλία, χωρίς ωστόσο να γίνει το όποιο βήμα για να διορθωθούν τα κενά τα οποία εντοπίστηκαν.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, δέκα χρόνια μετά, και με αφορμή την επίθεση με drone στο Ακρωτήρι, αποφάσισε χωρίς να ενεργοποιήσει το άρθρο 42.7 να ανοίξει ξανά μια ουσιαστική συζήτηση, για το τι πρέπει να γίνεται όταν ένα κράτος μέλος προχωρήσει σε ενεργοποίησή του.
Όπως τονίζουν διπλωματικές πηγές, σύμφωνα και με την γνωμάτευση που έχει ενώπιον του το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σε περίπτωση που ένα κράτος μέλος ενεργοποιήσει το άρθρο, τα υπόλοιπα 26 κράτη έχουν την νομική ευθύνη να συμβάλουν.
Έτσι αυτό που σήμερα συζητείται είναι ποια διαδικασία θα πρέπει να ακολουθείται, αλλά και να υπάρξει δρομολόγηση τι κάνει το κάθε κράτος σε περίπτωση ενεργοποίησης του 42,7.
Σύμφωνα με τις ίδιες διπλωματικές πηγές, από την στιγμή που υπάρχει νομική υποχρέωση στα κράτη μέλη να προσφέρουν μόνο συμβολικά, πρέπει να υπάρχει συνδρομή στην βάση τι του έχει ζητήσει το κράτος που δέχεται επίθεση και τι μπορεί να προσφέρει το άλλο κράτος.
Η διαδικασία αντιμετωπίζεται από τα κράτη μέλη ως προσπάθεια να μετατραπεί η ρήτρα από θεωρητική πρόβλεψη σε πρακτικά εφαρμόσιμο μηχανισμό, με στόχο να αποφεύγονται καθυστερήσεις ή αποσπασματικές αντιδράσεις σε περίπτωση κρίσης.
Παράλληλα, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας δεν αποτελεί, ούτε μηχανισμό υποκατάστασης του ΝΑΤΟ ούτε ρήτρα αλληλεγγύης, αλλά νομικά δεσμευτική υποχρέωση συνδρομής των κρατών μελών της Ε.Ε.
Να σημειωθεί ότι τα επόμενα πρακτικά βήματα της συζήτησης σύμφωνα με πληροφορίες του REPORTER, θα γίνουν τον Μάϊο όταν θα υπάρξει άσκηση προσομοίωσης σε τρεις φάσεις, με βάση θεωρητικό σενάριο ενεργοποίησης του άρθρου 42.7. Η άσκηση θα πραγματοποιηθεί τον Μάιο στις Βρυξέλλες, με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των πρέσβεων.
Οι ίδιες πηγές, αναφέρουν ότι η άσκηση εντάσσεται στην προσπάθεια δημιουργίας ενός επιχειρησιακού μηχανισμού ανταπόκρισης σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας, με στόχο να εντοπιστούν τα όποια κενά και να καταγραφούν οι δυνατότητες των κρατών μελών σε πραγματικό χρόνο.
Το κείμενο συμπερασμάτων από το «playbook» θα τεθεί προς συζήτηση, με στόχο να διαφανεί πώς θα προχωρήσει μετά την πολιτική εντολή που δόθηκε από το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Η υπογραφή του οδικού χάρτη «Μια Ευρώπη- Μια Αγορά»
Στα σημαντικά του διήμερου όπως αναφέραμε και πιο πάνω είναι η υπογραφή του οδικού χάρτη «Μια Ευρώπη- Μια Αγορά», με την οποία επισφραγίστηκε η κοινή δέσμευση των ευρωπαϊκών θεσμών για εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε.
Το έγγραφο υπέγραψαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Κύριος στόχος της πρωτοβουλίας είναι η μείωση των κατακερματισμών στην ενιαία αγορά, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η διασφάλιση της οικονομικής της ασφάλειας, με ορίζοντα την πλήρη ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς έως το 2027.
Ο οδικός χάρτης περιλαμβάνει συνολικά 42 δράσεις, που αφορούν τόσο νομοθετικές όσο και πολιτικές πρωτοβουλίες. Οι δράσεις συνοδεύονται από συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, με στόχο την επιτάχυνση της υιοθέτησής τους.
Οι παρεμβάσεις οργανώνονται σε πέντε βασικούς πυλώνες προτεραιότητας, που αφορούν την απλοποίηση των κανόνων, την περαιτέρω εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, την ενίσχυση της εμπορικής πολιτικής, τη μείωση του κόστους ενέργειας σε συνδυασμό με την προώθηση της απανθρακοποίησης, καθώς και την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού και της αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης.
Τα θεσμικά όργανα θα συνεδριάζουν σε τριμηνιαία βάση για να εξετάζουν την πρόοδο, να εντοπίζουν εμπόδια, να συντονίζουν δράσεις, να επικαιροποιούν και να συμπληρώνουν το παράρτημα, όπου απαιτείται, καθώς και να επανεξετάζουν τα αναγκαία στοιχεία, ώστε να ενσωματωθεί η κοινωνική διάσταση της ενιαίας αγοράς.
Κοινή Διακήρυξη για Στρατηγική Εταιρική Σχέση υπέγραψαν Χριστοδουλίδης-Σίσι
Σημαντική για την περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων Κύπρου-Αιγύπτου θεωρείται την ίδια ώρα η Κοινή Διακήρυξη για τη Στρατηγική Εταιρική Σχέση, που υπέγραψαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και Πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.
Στη Διακήρυξη τονίζεται ότι οι δύο χώρες αποφασίζουν να επισημοποιήσουν τις de facto διμερείς στρατηγικές σχέσεις, υιοθετώντας Σχέδιο Δράσης για την περαιτέρω επιχειρησιακή υλοποίηση της στρατηγικής εταιρικής τους σχέσης.
Η υπογραφή αποτελεί μια ουσιαστική και πολυεπίπεδη πολιτική αναβάθμιση σε ένα θεσμικά εδραιωμένο και στρατηγικά οργανωμένο επίπεδο, αναφέρουν αρμόδιες πηγές.
Ουσιαστικά, πρόκειται για μια εξέλιξη ιδιαίτερης γεωπολιτικής και διπλωματικής σημασίας για την Κυπριακή Δημοκρατία, διότι επιβεβαιώνει ότι η Κύπρος, μέσα από στοχευμένες πρωτοβουλίες και συνεπή, σταθερό προσανατολισμό της εξωτερικής της πολιτικής, οικοδομεί σχέσεις βάθους με χώρες-κλειδιά της περιοχής.
Η υπογραφή της Διακήρυξης, είναι μια εξέλιξη που καταδεικνύει ότι η Κύπρος συμμετέχει ενεργά και με ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση των περιφερειακών εξελίξεων, μέσα από σχέσεις εμπιστοσύνης, θεσμική σοβαρότητα και απτά αποτελέσματα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Θετικό πρόσημο στο αποτέλεσμα της Συνόδου Κορυφής στην Κύπρο από τον Καθηγητή Μούτσελο-Επιτυχία το Άρθρο 42.7
- Σε νέα βάση με κοινή διακήρυξη Χριστοδουλίδη-Σίσι η στρατηγική εταιρική σχέση της Κύπρου με την Αίγυπτο
- Επισφραγίστηκε η κοινή δέσμευση των ευρωπαϊκών θεσμών για εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε.
