Σε μια από τις πιο κρίσιμες συγκυρίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ξεκινά σήμερα στην Αγία Νάπα και συνεχίζεται αύριο στη Λευκωσία το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο φιλοξενεί η Κυπριακή Προεδρία. Η διήμερη σύνοδος διεξάγεται σε περιβάλλον έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, με την κρίσης στον Κόλπο, το Ουκρανικό, την ευρωπαϊκή άμυνα και τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης να κυριαρχούν στην ατζέντα, πλάι στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034 και τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στις ευρωπαϊκές οικονομίες, στους πολίτες και στις επιχειρήσεις.
Πρόκειται για μια από τις πιο διευρυμένες και πολιτικά σύνθετες συνόδους που έχουν γίνει ποτέ στο πλαίσιο της Ε.Ε., με την παρουσία της Ευρώπης, της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής.
Οι εργασίες θα αρχίσουν σήμερα Πέμπτη, με δείπνο εργασίας το οποίο θα φιλοξενηθεί στη μαρίνα της Αγίας Νάπας. Τους ηγέτες θα υποδέχεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης. Αύριο Παρασκευή, οι εργασίες της άτυπης Συνόδου θα φιλοξενηθούν στη Λευκωσία και στο Συνεδριακό Κέντρο Φιλοξενία
Μια σύνοδος με γεωπολιτικό αποτύπωμα
Το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη ευρωπαϊκή συνάντηση ρουτίνας. Αντιθέτως, λειτουργεί ως πεδίο διαμόρφωσης στρατηγικών επιλογών για την επόμενη μέρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από την Ουκρανία και την άμυνα, έως τη Μέση Ανατολή, την ενέργεια και τη θεσμική ανθεκτικότητα της Ένωσης.
Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη αναζητά ρόλο, ταυτότητα και ταχύτητα αντίδρασης, η Λευκωσία τοποθετείται στο κέντρο των εξελίξεων, όχι ως θεατής, αλλά ως διαμορφωτής.
Η παρουσία Ζελένσκι και το μήνυμα υψηλού συμβολισμού
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η παρουσία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος θα βρεθεί δια ζώσης στην Κύπρο για το εθιμοτυπικό μέρος της πρώτης ημέρας, αντί της τηλεδιάσκεψης που αρχικά είχε ανακοινωθεί. Η φυσική του παρουσία θεωρείται ένδειξη της πολιτικής σημασίας που αποδίδει το Κίεβο στη σύνοδο, την ώρα που βρίσκονται σε εξέλιξη κρίσιμες διαπραγματεύσεις για νέο πακέτο ευρωπαϊκής στήριξης προς την Ουκρανία ύψους 90 δισ. ευρώ.
Το πακέτο αυτό έχει «σκοντάψει» στις αντιρρήσεις του απερχόμενου Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος συνδέει τη στάση του με τη διακοπή ροής ρωσικού πετρελαίου προς την Ουγγαρία μέσω ουκρανικού εδάφους, προσθέτοντας ακόμη μία εστία έντασης στο ήδη σύνθετο ευρωπαϊκό τοπίο.
Η Κύπρος ως γέφυρα Ε.Ε. - Μέσης Ανατολής
Η κυπριακή πρωτοβουλία για τη διευρυμένη σύνοδο αναδεικνύει τον ρόλο της Λευκωσίας ως γέφυρας μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μέσης Ανατολής. Στη σύνοδο έχουν προσκληθεί οι ηγέτες της Αιγύπτου, του Λιβάνου, της Συρίας και της Ιορδανίας, καθώς και ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.
Όπως έχει επισημανθεί από την κυπριακή πλευρά, η Μέση Ανατολή και ο Κόλπος αποτελούν τη «γειτονιά της Ε.Ε.», με την ασφάλεια των δύο περιοχών να είναι άρρηκτα συνδεδεμένη. Στόχος της συνόδου δεν είναι απλώς ο διάλογος, αλλά η διερεύνηση συγκεκριμένων συνεργασιών σε τομείς όπως η ενέργεια, το εμπόριο και η ασφάλεια, καθώς και η ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.
- Διαβάστε επίσης: Μαριλένα Ραουνά: Το πρώτο μισό της Κυπριακής Προεδρίας, τα επιτεύγματα και ο μεγάλος στόχος για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο
Οι προτεραιότητες της συνόδου
-Στο τραπέζι των ηγετών βρίσκονται:
-Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034
-Το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον και οι περιφερειακές συγκρούσεις
-Η συμβολή της Ε.Ε. στην αποκλιμάκωση κρίσεων και στη ναυσιπλοΐα
-Η ευρωπαϊκή άμυνα και η ετοιμότητα απέναντι σε υβριδικές απειλές
-Οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στις ευρωπαϊκές οικονομίες
Θα συζητηθούν επίσης οι άμεσες επιπτώσεις της κρίσης στον Κόλπο στις ευρωπαϊκές οικονομίες, λόγω των υψηλών τιμών ενέργειας, καθώς και τα εργαλεία που διαθέτει η Ε.Ε. για την αντιμετώπιση πιθανών περαιτέρω αρνητικών συνεπειών για πολίτες και επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συζήτηση για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης σε περίπτωση κρίσης, με αιχμή την ουσιαστική εφαρμογή του Άρθρου 42.7 της Συνθήκης της Ε.Ε., το οποίο αφορά τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής.
Υπενθυμίζουμε ότι τα άτυπα Συμβούλια δεν εκδίδουν συμπεράσματα, αλλά δίνουν την απαραίτητη πολιτική κατεύθυνση, ώστε στο επόμενο Συμβούλιο τον Ιούνιο να προχωρήσει η εργασία και να ληφθούν αποφάσεις.
Χριστοδουλίδης: «Χρειαζόμαστε επιχειρησιακό σχέδιο για κρίσεις»
Σε συνέντευξή του στο Associated Press, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης τόνισε την ανάγκη η Ε.Ε. να προχωρήσει στη διαμόρφωση ενός «επιχειρησιακού σχεδίου» για το πώς θα αντιδρά σε περίπτωση ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής.
Όπως σημείωσε, το άρθρο 42.7 δεν έχει ποτέ εφαρμοστεί στην πράξη, γεγονός που δημιουργεί θεσμικό κενό ως προς τον τρόπο αντίδρασης των κρατών-μελών. Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της συμβατότητας των υποχρεώσεων κρατών που είναι ταυτόχρονα μέλη και του ΝΑΤΟ, επισημαίνοντας την ανάγκη για σαφή επιχειρησιακό συντονισμό.
Η παρέμβασή του αποκτά και εθνική διάσταση, καθώς η Κύπρος έχει ήδη αντιμετωπίσει περιστατικά ασφαλείας, ζητώντας συνδρομή από ευρωπαϊκές χώρες σε πρόσφατο συμβάν με drone στην περιοχή της νότιας ακτογραμμής.
Ουκρανία και ευρωπαϊκή προοπτική
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας, με τη Λευκωσία να επιδιώκει την επιτάχυνση των τεχνικών προετοιμασιών για μελλοντικά διαπραγματευτικά κεφάλαια, μόλις διαμορφωθούν οι πολιτικές προϋποθέσεις ομοφωνίας.
Παράλληλα, η Ε.Ε. έχει ήδη καταλήξει σε συμφωνία για τη χρηματοδοτική στήριξη της Ουκρανίας στο πλαίσιο του προϋπολογισμού, ύψους 90 δισ. ευρώ, στοιχείο που αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία του ζητήματος.
- Διαβάστε επίσης: Κομισιόν: Δεν υπάρχουν πλήρεις ελλείψεις καυσίμων - Ισορροπία ευελιξίας - δημοσιονομικής σταθερότητας στο πακέτο μέτρων
Η Κυπριακή Προεδρία σε αριθμούς
Η κυπριακή προεδρία έχει ήδη διανύσει το πρώτο της τρίμηνο με έντονη δραστηριότητα:
-73 άτυπες συναντήσεις σε Κύπρο με περίπου 6.000 συμμετέχοντες
-14 συναντήσεις υψηλού επιπέδου (εκ των οποίων 10 υπουργικά συμβούλια)
-Συνολικά εκτιμώμενες 260 συναντήσεις μέχρι το τέλος της Προεδρίας
-Περίπου 30.000 επισκέπτες συνολικά στην Κύπρο
-21 υπουργικές σύνοδοι και 2 διακυβερνητικές διασκέψεις στις Βρυξέλλες
-Πάνω από 860 συνεδριάσεις σε επίπεδο Επιτροπών και Ομάδων Εργασίας
-26 πολιτικοί τρίλογοι και πάνω από 30 διαθεσμικές τεχνικές συναντήσεις
Η Προεδρία έχει ήδη προωθήσει κρίσιμα νομοθετικά πακέτα σε τομείς όπως η άμυνα, η μετανάστευση, η ενέργεια και η ανταγωνιστικότητα, ενώ έχει συμβάλει στην προώθηση συμφωνιών διεθνούς εμβέλειας της Ε.Ε.
