Παρά τη σχετική ηρεμία που καταγράφεται στις τιμές καυσίμων στη Δύση, η παγκόσμια ενεργειακή αγορά βρίσκεται ένα βήμα πριν από μια βαθιά κρίση, σύμφωνα με ανάλυση του Economist.
Το βρετανικό Μέσο προειδοποιεί ότι η τρέχουσα εικόνα είναι «βαθιά παραπλανητική», καθώς πίσω από τη συγκρατημένη πορεία των τιμών των καυσίμων κρύβεται η ταχεία εξάντληση των αποθεμάτων και η αδυναμία του συστήματος να απορροφήσει νέους κραδασμούς.
Παρά τον πόλεμο με το Ιράν και τη σοβαρή διαταραχή στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν εκτιναχθεί όσο αναμενόταν. Ωστόσο, αυτό οφείλεται κυρίως στα φορτία που βρίσκονταν ήδη καθ’ οδόν πριν από την έναρξη της κρίσης - ένα «μαξιλάρι» που πλέον έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
Το «μαξιλάρι» των καυσίμων τελειώνει, οι απώλειες αυξάνονται
Περίπου 50 ημέρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, η αγορά έχει ήδη χάσει εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, ενώ η διακοπή των ροών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση.
Ο Economist εκτιμά ότι κάθε μήνας με περιορισμένη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ αφαιρεί σημαντικό ποσοστό από την παγκόσμια προσφορά ενέργειας, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός αιφνίδιου σοκ.
Τρεις παράγοντες οδηγούν την αγορά ενέργειας σε αδιέξοδο
Η ανάλυση εντοπίζει τρεις βασικούς άξονες που εντείνουν την κρίση:
-Τα διαθέσιμα φορτία πετρελαίου μειώνονται με ταχύτατο ρυθμό
-Τα διυλιστήρια περιορίζουν την παραγωγή καυσίμων
-Η ζήτηση παραμένει υψηλή, ιδιαίτερα στην Ευρώπη
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που, όπως επισημαίνεται, δύσκολα μπορεί να ισορροπήσει χωρίς «βίαιη προσαρμογή»: είτε μέσω εκτίναξης των τιμών των καυσίμων είτε μέσω απότομης μείωσης της κατανάλωσης.
Η Ασία υπό πίεση, η Ευρώπη σε εύθραυστη ισορροπία
Η Ασία καταγράφει τις μεγαλύτερες πιέσεις, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές του Κόλπου. Χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα αναγκάζονται να αντλούν από στρατηγικά αποθέματα, ενώ τα διυλιστήρια μειώνουν την παραγωγή.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα -παρότι διαθέτει σημαντικά αποθέματα - περιορίζει τις εξαγωγές καυσίμων, εντείνοντας τις ελλείψεις στην περιοχή.
Στην Ευρώπη, η κατάσταση εμφανίζεται πιο ελεγχόμενη, κυρίως λόγω κρατικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, ο Economist προειδοποιεί ότι οι επιδοτήσεις και οι φορολογικές ελαφρύνσεις διατηρούν τη ζήτηση τεχνητά υψηλή, επιδεινώνοντας την ανισορροπία.
Παράλληλα, το πραγματικό κόστος προμήθειας πετρελαίου - συμπεριλαμβανομένων εκείνων της μεταφοράς και ασφάλισης - είναι ήδη σημαντικά υψηλότερο από αυτό που αποτυπώνεται στις αγορές, πιέζοντας τα περιθώρια των διυλιστηρίων.
Κίνδυνος «παγώματος» της αγοράς και αλυσιδωτών επιπτώσεων
Πέρα από τις αυξήσεις τιμών, το μεγαλύτερο ρίσκο εντοπίζεται στην ίδια τη λειτουργία της αγοράς. Η μείωση των αποθεμάτων αυξάνει την πιθανότητα διακοπών στην εφοδιαστική αλυσίδα, ιδιαίτερα σε κρίσιμους τομείς όπως τα καύσιμα αεροσκαφών.
Ο Economist επισημαίνει ότι ακόμη και μικρές διαταραχές μπορούν να προκαλέσουν ευρύτερες αλυσιδωτές αντιδράσεις, ιδίως καθώς η ζήτηση για LNG αυξάνεται ενόψει του επόμενου χειμώνα.
Ακόμη και η αποκλιμάκωση δεν αρκεί
Ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης και επαναλειτουργίας των θαλάσσιων οδών, η πλήρης αποκατάσταση της αγοράς εκτιμάται ότι θα απαιτήσει μήνες.
Οι συνολικές απώλειες στην παραγωγή και τη μεταφορά ενέργειας ενδέχεται να φτάσουν σε επίπεδα που αντιστοιχούν σε σημαντικό ποσοστό της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής, με τον κίνδυνο να διπλασιαστούν αν η κρίση συνεχιστεί.
Τα χρονικά περιθώρια εξαντλούνται επικίνδυνα
Το περιοδικό υπενθυμίζει ότι η τελευταία μεγάλη πτώση στη ζήτηση πετρελαίου σημειώθηκε το 2020, εν μέσω πανδημίας, συνοδευόμενη από βαθιά παγκόσμια ύφεση.
Σήμερα, η απειλή επιστρέφει, όχι λόγω υγειονομικής κρίσης, αλλά λόγω ενεργειακής ασφυξίας.
Το συμπέρασμα του Economist είναι σαφές: τα σενάρια για την παγκόσμια αγορά ενέργειας κυμαίνονται πλέον «από το κακό έως το εφιαλτικό» και το περιθώριο για την αποφυγή μιας γενικευμένης κρίσης μειώνεται με ταχύ ρυθμό.
Πηγή: iefimerida.gr
