Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ευάλωτη, σύμφωνα με έκθεση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (LIBE), η οποία επισημαίνει σειρά ελλείψεων που επηρεάζουν βασικές δημοκρατικές εγγυήσεις και θεσμικά αντίβαρα στο εσωτερικό της Ένωσης.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Κομισιόν να ενισχύσει τη μεθοδολογία παρακολούθησης, ζητώντας την καθιέρωση μετρήσιμων οροσήμων, σαφών χρονοδιαγραμμάτων και συστηματικότερης αξιολόγησης της προόδου των κρατών μελών. Ζητείται επίσης η αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων εργαλείων για την αντιμετώπιση συνεχιζόμενων αποκλίσεων από τις συστάσεις.
Η έκθεση εγκρίθηκε την Τρίτη με 50 ψήφους υπέρ, 17 κατά και δύο αποχές και εξετάζει τα πορίσματα καθώς και τη μεθοδολογία της έκθεσης της Κομισιόν για το κράτος δικαίου για το κράτος δικαίου για το 2025, λαμβάνοντας υπόψη και πρόσφατες εξελίξεις στα κράτη μέλη.
Σύμφωνα με το κείμενο, εξακολουθούν να υφίστανται ανησυχίες σχετικά με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, τη διαφθορά, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και τη συρρίκνωση του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών. Οι Ευρωβουλευτές αναφέρουν ότι η πρόοδος στην υλοποίηση των συστάσεων της Κομισιόν παραμένει περιορισμένη, σημειώνοντας ότι το 93% των σχετικών συστάσεων επαναλαμβάνεται από προηγούμενες εκθέσεις.
Δικαιοσύνη και θεσμικές εγγυήσεις
Στο πεδίο της δικαιοσύνης, η έκθεση αναφέρει ότι η πρόσβαση σε ανεξάρτητα και αποτελεσματικά δικαστικά συστήματα παραμένει άνιση μεταξύ των κρατών μελών. Γίνεται αναφορά σε κινδύνους που σχετίζονται με πολιτικές παρεμβάσεις, διαδικασίες διορισμού δικαστών και πειθαρχικά πλαίσια.
Οι Ευρωβουλευτές ζητούν ενίσχυση των πόρων για τα δικαστικά συστήματα, καθώς και διασφάλιση της ουσιαστικής κοινοβουλευτικής εποπτείας των δικαστικών μεταρρυθμίσεων. Επιπλέον, τονίζεται η ανάγκη συμμόρφωσης με αποφάσεις τόσο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Διαφθορά, μέσα ενημέρωσης και κοινωνία των πολιτών
Η έκθεση επισημαίνει την ανάγκη ενίσχυσης της επιβολής της νομοθεσίας για την καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδιαίτερα σε υποθέσεις που αφορούν υψηλόβαθμα δημόσια πρόσωπα και περιπτώσεις πιθανής ατιμωρησίας. Οι ευρωβουλευτές χαιρετίζουν την υιοθέτηση νέας οδηγίας για την καταπολέμηση της διαφθοράς, εκφράζοντας ωστόσο ανησυχίες για προσπάθειες αποδυνάμωσης ανεξάρτητων ελεγκτικών φορέων σε ορισμένα κράτη μέλη.
Παράλληλα, ζητείται η προσχώρηση της ΕΕ στο μηχανισμό GRECO και η ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO).
Σε ό,τι αφορά την ελευθερία του Τύπου, η έκθεση καταγράφει συνεχιζόμενες πιέσεις σε δημοσιογράφους και μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων παρενόχλησης, χρήσης κατασκοπευτικού λογισμικού και πολιτικών παρεμβάσεων. Επισημαίνονται επίσης ζητήματα συγκέντρωσης της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης.
Το Κοινοβούλιο ζητεί την πλήρη εφαρμογή της ευρωπαϊκής πράξης για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, καθώς και την ενίσχυση της νομοθεσίας κατά των στρατηγικών αγωγών αποθάρρυνσης συμμετοχής του κοινού (SLAPPs).
Αναφορικά με την κοινωνία των πολιτών, η έκθεση αναφέρει ότι οργανώσεις αντιμετωπίζουν χρηματοδοτικούς περιορισμούς και ρυθμιστικά εμπόδια, τα οποία επηρεάζουν τη λειτουργία τους. Υπογραμμίζεται ότι οποιοιδήποτε περιορισμοί πρέπει να συμμορφώνονται με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Πρόσθετα ζητήματα κράτους δικαίου
Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης αναφορές σε ζητήματα όπως οι διακρίσεις, ο ρατσισμός, η ξενοφοβία και το θρησκευτικό μίσος, καθώς και στις προκλήσεις που σχετίζονται με τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και τεχνητής νοημοσύνης στην παραγωγή και διάδοση περιεχομένου.
Επιπλέον, γίνεται λόγος για τη σύνδεση της αξιολόγησης του κράτους δικαίου με την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ, καθώς και για την ανάγκη ενίσχυσης της παρακολούθησης στις υπό ένταξη χώρες στο πλαίσιο της πολιτικής διεύρυνσης.
Τονίζεται, επίσης, η σημασία της ενιαίας αγοράς και ζητήματα που αφορούν δημόσιες συμβάσεις, με στόχο τη διασφάλιση της ομοιόμορφης εφαρμογής των κανόνων κράτους δικαίου.
Σημειώνεται ότι η έκθεση αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά τη σύνοδο της 27ης–30ής Απριλίου στο Στρασβούργο.
Ο εισηγητής της έκθεσης, Ευρωβουλευτής Κώστας Αρβανίτης, δήλωσε ότι το κείμενο αποσκοπεί στην ενίσχυση των θεσμικών εγγυήσεων για τα θεμελιώδη δικαιώματα, τη δημοσιογραφία και τη συμμετοχή των πολιτών.
Όπως ανέφερε, η έκθεση περιλαμβάνει προτάσεις για την αντιμετώπιση της διαφθοράς και της κατάχρησης ευρωπαϊκών πόρων, καθώς και για την ενίσχυση της διάκρισης των εξουσιών, προσθέτοντας ότι αναμένεται αντίστοιχη στήριξη στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Πηγή: ΚΥΠΕ
