Η εκεχειρία ΗΠΑ -Ιράν δεν αποτελεί ακόμη ένδειξη σταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή, αλλά μάλλον ένα εύθραυστο διάλειμμα μέσα σε μια ευρύτερη γεωπολιτική αναδιάταξη, λέει το BBC.
Το βασικό στοίχημα των επικείμενων συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν στο Πακιστάν είναι ότι και οι δύο πλευρές έχουν ισχυρά κίνητρα να σταματήσουν τις εχθροπραξίες.
Ωστόσο, το κρίσιμο εμπόδιο παραμένει η σχεδόν πλήρης απουσία εμπιστοσύνης, η έλλειψη κοινού εδάφους συνεννόησης και η συνεχιζόμενη στρατιωτική ένταση με το Ισραήλ, το οποίο έχει κλιμακώσει τις επιθέσεις στον Λίβανο κατά της Χεζμπολάχ.
Τραμπ και Ιράν: Διαφορετικές ανάγκες για έξοδο από τον πόλεμο
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίζεται ήδη να μιλά σε παρελθοντικό χρόνο για τον πόλεμο με το Ιράν επιχειρώντας να παρουσιάσει μια εικόνα «νίκης» και να διαμορφώσει συνθήκες εξόδου από την κρίση.
Με τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, διεθνείς συναντήσεις – όπως το προσεχές ταξίδι του στην Κίνα - και αυξανόμενες πιέσεις στο εσωτερικό από το Κογκρέσο και την δυσφορούσα με το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης κοινή γνώμη, η Ουάσιγκτον έχει κάθε λόγο να επιδιώξει αποκλιμάκωση. Η σταθεροποίηση των τιμών πετρελαίου και η αποφυγή περαιτέρω γεωπολιτικής φθοράς των ΗΠΑ αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τον Λευκό Οίκο.
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν παραμένει μεν στρατιωτικά ενεργό, διατηρώντας δυνατότητες επίθεσης με πυραύλους και drones, αλλά έχει υποστεί σοβαρές απώλειες σε υποδομές και την οικονομία του, γεγονός που καθιστά την παύση του πολέμου αναγκαία για ανασύνταξη.
Το δύσκολο έργο της διαμεσολάβησης του Πακιστάν
Το Πακιστάν βρίσκεται στο επίκεντρο των συνομιλιών, λειτουργώντας ως ενδιάμεσος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ωστόσο, όπως σημειώνει το BBC, το έργο του είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς οι θέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης απέχουν πόρρω σχεδόν σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα.
Τα δύο ειρηνευτικά σχέδια που έχουν διαρρεύσει - ένα αμερικανικό 15 σημείων και ένα ιρανικό 10 σημείων - μοιάζουν περισσότερο με μονομερείς καταλόγους απαιτήσεων παρά με βάση διαπραγμάτευσης. Ακόμη και μια απλή συμφωνία συνέχισης των συνομιλιών θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόοδος υπό αυτές τις συνθήκες.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο της κρίσης
Το πιο κρίσιμο ζήτημα των διαπραγματεύσεων αφορά στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως.
Αν συνεχίσουν να παραμένουν κλειστά, το Ιράν θα διατηρήσει έναν στρατηγικό μοχλό πίεσης στη διεθνή οικονομία, καθώς περίπου το 20% των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου περνούσε καθημερινά από εκεί πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Η Τεχεράνη φέρεται να επιδιώκει την «θεσμοθέτηση» ελέγχου του περάσματος, επιβάλλοντας άδειες διέλευσης και τέλη σε πλοία, εξέλιξη που προκαλεί έντονη ανησυχία στις χώρες του Κόλπου.
Μια σύγκρουση που αναδιαμορφώνει ολόκληρη την περιοχή
Η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στο Ιράν και τις ΗΠΑ, αλλά επηρεάζει συνολικά τη γεωπολιτική ισορροπία της Μέσης Ανατολής.
Το Ισραήλ, υπό τον πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου, συνεχίζει την επιθετική του στρατηγική απέναντι στο Ιράν και συμμάχους του, κυρίως τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Οι αεροπορικές επιδρομές στον Λίβανο, που έχουν προκαλέσει εκατοντάδες θύματα, απειλούν να εκτροχιάσουν τις συνομιλίες στο Πακιστάν.
Παράλληλα, η ασάφεια γύρω από το αν η εκεχειρία περιλαμβάνει ή όχι τον Λίβανο δημιουργεί διπλωματικό χάος, με διαφορετικές ερμηνείες από ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιράν και περιφερειακούς παίκτες.
Ο ρόλος της ενέργειας
Η ενεργειακή διάσταση της κρίσης είναι καθοριστική. Η πιθανότητα αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ ή και άλλων θαλάσσιων διαδρόμων, όπως το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, έχει άμεσες επιπτώσεις στις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου και στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ταυτόχρονα, οι χώρες του Κόλπου επανεξετάζουν τη στρατηγική τους εξάρτηση από τις ΗΠΑ, αναζητώντας μεγαλύτερη διαφοροποίηση στις συμμαχίες ασφαλείας τους.
Νέες ισορροπίες και διεθνείς ανταγωνισμοί
Την ίδια ώρα η Κίνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, επιδιώκοντας σταθερότητα στις ροές ενέργειας, ενώ η Ρωσία αξιοποιεί τη συγκυρία για να ενισχύσει τη δική της επιρροή.
Το Πεκίνο, σύμφωνα με την ανάλυση, έχει ήδη ασκήσει πίεση για τη συνέχιση των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν, καθώς η ενεργειακή του ασφάλεια εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ροές μέσω του Περσικού Κόλπου.
Μια εύθραυστη εκεχειρία χωρίς ξεκάθαρο τέλος
Παρά τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης, το BBC καταλήγει ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται ακόμη σε φάση αναδιάταξης και όχι σταθεροποίησης.
Η απουσία εμπιστοσύνης μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ από τη μία και Ιράν από την άλλη, η ασάφεια των συμφωνιών και η συνεχιζόμενη στρατιωτική δραστηριότητα δείχνουν ότι ακόμη και αν επιτευχθεί προσωρινή εκεχειρία, δεν υπάρχουν εγγυήσεις για τη διάρκειά της. Για τους πολίτες της περιοχής, που έχουν ήδη βιώσει εβδομάδες πολέμου, βομβαρδισμών και ενεργειακής αστάθειας, η ελπίδα για οριστικό τέλος της σύγκρουσης παραμένει αβέβαιη - και ίσως μακρινή.
Πηγή: Iefimerida
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
