Η προσωρινή ανακωχή ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν δεν συνιστά ακόμη οριστική ειρήνη, αλλά ανοίγει ένα κρίσιμο παράθυρο διαπραγματεύσεων, στο οποίο η Τεχεράνη φαίνεται πως προσέρχεται έχοντας το διπλωματικό και γεωστρατηγικό προβάδισμα. Αυτό υποστηρίζει ο Κύπριος διεθνολόγος Πέτρος Ζαρούνας σε αναλυτική του τοποθέτηση στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ), κάνοντας έναν πρώτο απολογισμό της σύγκρουσης και σκιαγραφώντας τη γεωπολιτική σκακιέρα της επόμενης ημέρας στη Μέση Ανατολή.
Όπως εξήγησε στο ΚΥΠΕ ο κ. Ζαρούνας, η τρέχουσα κατάσταση είναι «μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός», η οποία δίνει περιθώριο 15 ημερών στους εμπλεκόμενους για να διαπραγματευτούν, με προοπτική περαιτέρω παράτασης εάν οι συζητήσεις προχωρούν θετικά. Στη διαδικασία αυτή, κομβικό ρόλο ως εγγυητές και μεσολαβητές αναμένεται να παίξουν το Πακιστάν και, κυρίως, η Κίνα, η οποία διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στο «να πειστεί το Ιράν να συμφωνήσει σε μια τέτοια κατάπαυση».
Διαπραγμάτευση με τους όρους της Τεχεράνης
Το αντικείμενο των διαπραγματεύσεων αναδεικνύει, σύμφωνα με τον διεθνολόγο, το ποια πλευρά έχει βγει κερδισμένη σε αυτή τη φάση του πολέμου. Όπως τονίζει χαρακτηριστικά, οι συζητήσεις «δεν θα γίνουν επί των 15 σημείων, για παράδειγμα, του Ντόνταλτ Τραμπ, αλλά επί των 10 σημείων τα οποία έχουν παρουσιάσει οι Ιρανοί».
Οι ιρανικές απαιτήσεις «γέρνουν υπέρ των συμφερόντων του Ιράν» και περιλαμβάνουν ζωτικής σημασίας ζητήματα: τη διατήρηση του ιρανικού ελέγχου στα στενά του Ορμούζ, την άρση των δυτικών κυρώσεων, το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος και τη διαχείριση των φιλοιρανικών οργανώσεων (proxies) του λεγόμενου «Άξονα της Αντίστασης».
Ο απώτερος στόχος, σημειώνει ο κ. Ζαρούνας, δεν είναι μια προσωρινή παύση, αλλά ένα μακροπρόθεσμο modus vivendi. Για να επιτευχθεί αυτό, το Ιράν απαιτεί ισχυρές εγγυήσεις, όπως μια συμφωνία μη επίθεσης ή ένα ψήφισμα του ΟΗΕ, που θα δεσμεύει νομικά τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι «δεν πρόκειται μετά από έξι μήνες να ξαναεπιτεθούν».
Η αποτυχία των αμερικανοϊσραηλινών στόχων
Αξιολογώντας την έκβαση των επιχειρήσεων, ο κ. Ζαρούνας είναι σαφής: η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ απέτυχαν στους στρατηγικούς τους σκοπούς. «Η αξιολόγηση γίνεται με το τι επιδίωξαν αυτοί που ξεκίνησαν τον πόλεμο», αναφέρει, παραθέτοντας την αποτυχία σε τέσσερα βασικά μέτωπα.
Πρώτον, η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος δεν επιτεύχθηκε, παρά μόνο η αντικατάσταση μέρους της ηγεσίας. Δεύτερον, το πυρηνικό πρόγραμμα έμεινε ουσιαστικά ανέπαφο, με το Ιράν να διατηρεί ασφαλή τα 460 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου. Τρίτον, το ιρανικό πυραυλικό οπλοστάσιο σώθηκε σε ποσοστό 50%, ευρισκόμενο σε απρόσβλητες υπόγειες «πόλεις των πυραύλων». Τέλος, οι περιφερειακοί σύμμαχοι του Ιράν (Χεζμπολάχ, Χούθι, ιρακινές πολιτοφυλακές) «παραμένουν ζωντανοί και ενεργοί», διατηρώντας την ικανότητα να πλήττουν το Ισραήλ. «Οι 4 επιδιωκόμενοι στόχοι έχουν επιτευχθεί μόνο κατά πολύ μέτριο βαθμό», καταλήγει ο αναλυτής.
Αμερικανική απομόνωση και ιρανικά κέρδη
Στον αντίποδα, το Ιράν πιστώνεται με σημαντικές γεωπολιτικές νίκες. Η ικανότητά του να ελέγχει τα στενά του Ορμούζ, απειλώντας την παγκόσμια οικονομία, παραμένει ισχυρή. Ταυτόχρονα, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή δέχθηκε βαρύ πλήγμα, με βάσεις να καταστρέφονται και αραβικές χώρες, όπως το Κατάρ, να ζητούν πλέον την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων, νιώθοντας ανασφάλεια.
Παράλληλα, καταγράφηκε πρωτοφανής διπλωματική απομόνωση των ΗΠΑ, καθώς «ακόμα και η πάντα πιστή σύμμαχος Βρετανία αρνήθηκε να ακολουθήσει» στον πόλεμο, επισημαίνει ο κ. Ζαρούνας. Ακόμη και οικονομικά, το Ιράν βγήκε κερδισμένο, αφού η αύξηση της τιμής του πετρελαίου αντιστάθμισε τη μείωση του όγκου των εξαγωγών του.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο Κύπριος διεθνολόγος συνοψίζει το αποτέλεσμα της σύρραξης χαρακτηρίζοντάς το ως «μια στρατηγική ήττα των Ηνωμένων Πολιτειών», παρά τις όποιες «τακτικές νίκες και επιτυχίες» είχαν οι Αμερικανοί σε επίπεδο αεροπορικών πληγμάτων και στοχευμένων δολοφονιών.
Ο παράγοντας «Νετανιάχου»
Σχολιάζοντας, τέλος, στο ΚΥΠΕ τη στάση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έσπευσε να δηλώσει πως οι επιχειρήσεις στον Λίβανο θα συνεχιστούν παρά την εκεχειρία, ο κ. Ζαρούνας εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς τον κίνδυνο εκτροχιασμού της συμφωνίας.
«Εάν οι ίδιες οι ΗΠΑ δεν θέλουν να διακινδυνεύσουν αυτό που έχουν συμφωνήσει, θα επιβάλουν την άποψή τους στο Ισραήλ», τόνισε, υπενθυμίζοντας ότι οι μοχλοί πίεσης της Ουάσιγκτον είναι τεράστιοι και το Ισραήλ δεν μπορεί να κινηθεί αυτόνομα χωρίς αμερικανική κάλυψη. Εξάλλου, το τελεσίγραφο της Τεχεράνης είναι ξεκάθαρο: «Ή ισχύουν όλα και ο Λίβανος μέσα, ή εμείς συνεχίζουμε τις επιχειρήσεις», κλείνοντας έτσι τον δρόμο για μονομερείς ενέργειες εκ μέρους του Τελ Αβίβ.
Πηγή: ΚΥΠΕ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Γιατί μόνο το Πακιστάν μπορούσε να φέρει τις ΗΠΑ και το Ιράν σε συμφωνία-Πώς σταμάτησαν τον πόλεμο στο παρά πέντε
- Η πιο αγωνιώδης νύχτα των τελευταίων χρόνων-Ενώ έπεφταν πύραυλοι στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ στο παρά πέντε ανακοίνωσε εκεχειρία
- Το παρασκήνιο της συμφωνίας ΗΠΑ με Ιράν-Πώς έφτασε ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ να πει το «ναι», οι διαπραγματεύσεις και τα τηλεφωνήματα
