Η Κύπρος εισέρχεται σε μια καθοριστική φάση του ενεργειακού της μετασχηματισμού, με μια σειρά παρεμβάσεων που στοχεύουν στη μείωση του κόστους ηλεκτρισμού, την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης. Η εισαγωγή φυσικού αερίου, η ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης ενέργειας, το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού και νέα σχέδια στήριξης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά διαμορφώνουν ένα νέο ενεργειακό τοπίο για τη χώρα.
Τις προτεραιότητες αυτές παρουσίασε ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας Μιχάλης Δαμιανός στο 16ο Nicosia Economic Congress, περιγράφοντας τα βασικά βήματα της ενεργειακής πολιτικής της κυβέρνησης σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.
- Διαβάστε επίσης: Μάκης Κεραυνός: Σχέδιο για ανταγωνιστική οικονομία σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον
- Διαβάστε επίσης: Η Κύπρος ποντάρει στην ανταγωνιστικότητα και βάζει την άμυνα στο αναπτυξιακό της σχέδιο
- Διαβάστε επίσης: Έντονα ενοχλημένος με τις αποφάσεις της Βουλής για εκποιήσεις ο Πρόεδρος… «Ποιο μήνυμα στέλνουμε για τη χώρα;»
Σύμφωνα με τον υπουργό, οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ειδικά η σύρραξη στο Ιράν ανέδειξαν την ευαλωτότητα του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, καθώς επηρεάζονται κρίσιμες θαλάσσιες οδοί μεταφοράς ενέργειας και αυξάνεται σημαντικά το κόστος καυσίμων. Για μια μικρή και ενεργειακά απομονωμένη οικονομία όπως η κυπριακή, η ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας αποτελεί πλέον στρατηγική προτεραιότητα.
- Διαβάστε επίσης: Προχώρησε σε δήλωση εμπορευσιμότητας για «Γλαύκος» και «Πήγασος» η κοινοπραξία ExxonMobil – QatarEnergy
Το άνοιγμα της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού
Η ενεργειακή στρατηγική της κυβέρνησης στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: μείωση του κόστους ενέργειας, ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και επιτάχυνση της βιώσιμης ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτά το άνοιγμα της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού, μια μεταρρύθμιση που αναμένεται να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και σταδιακά να οδηγήσει σε καλύτερες τιμές για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Κεντρικό ρόλο στον νέο ενεργειακό σχεδιασμό διαδραματίζει το Ενεργειακό Κέντρο Βασιλικού, όπου προχωρούν οι υποδομές για εισαγωγή και αποθήκευση υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η αξιοποίηση φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές ρύπων κατά 25% έως 30%, περιορίζοντας ταυτόχρονα το κόστος που προκύπτει από τα δικαιώματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Έμφαση στην ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης ενέργειας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης ενέργειας, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμες για την περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα της χώρας. Στο εγγύς μέλλον προγραμματίζεται η εγκατάσταση κεντρικών συστημάτων αποθήκευσης υπό τη διαχείριση του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου, ώστε να ενισχυθεί η σταθερότητα του δικτύου και να αξιοποιείται καλύτερα η παραγωγή από ΑΠΕ.
Σημαντικό στοιχείο της ενεργειακής μετάβασης αποτελεί και ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός των ενεργειακών υποδομών. Με την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών και την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος «έξυπνου δικτύου», δημιουργούνται νέες δυνατότητες για επενδύσεις σε τεχνολογίες διαχείρισης ενέργειας και ενεργειακές υπηρεσίες.
Την ίδια στιγμή, το Υπουργείο προωθεί τη συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας σε βιομηχανικές μονάδες, αξιοποιώντας ενέργεια που διαφορετικά θα χανόταν και μειώνοντας την κατανάλωση καυσίμων.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ενεργειακή πολιτική ευθυγραμμίζεται με το πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, τη δέσμη μέτρων Fit for 55 και το σχέδιο REPowerEU. Οι νέοι κανονισμοί ενισχύουν την προστασία των καταναλωτών και δημιουργούν ένα πιο σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες.
Στο πλαίσιο αυτό, μεγάλες επιχειρήσεις θα πρέπει να εφαρμόζουν συστήματα ενεργειακής διαχείρισης και να δίνουν προτεραιότητα στην ενεργειακή απόδοση στις επενδύσεις τους. Για παράδειγμα, τα κέντρα δεδομένων με ισχύ άνω των 500 kW θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν ετήσια τεχνικά στοιχεία για την ενεργειακή τους απόδοση.
Τα σχέδια χορηγιών που θα προκηρυχθούν
Η κυβέρνηση προχωρεί επίσης σε μια σειρά μέτρων στήριξης για την ενεργειακή αναβάθμιση της οικονομίας. Το 2026 αναμένεται να προκηρυχθεί εκ νέου το σχέδιο χορηγιών «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω σε Κατοικίες», ενώ για πρώτη φορά θα εφαρμοστεί σχέδιο επιχορήγησης για εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας σε επιχειρήσεις.
Παράλληλα, μέσω του αναβαθμισμένου One Stop Shop επιταχύνονται οι διαδικασίες αδειοδότησης για έργα ΑΠΕ και στρατηγικές ενεργειακές υποδομές, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και την προσέλκυση επενδύσεων.
Πρόσθετα μέτρα έχουν ήδη ληφθεί για την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από την άνοδο των τιμών ενέργειας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μείωση του φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα κατά 8,33 σεντ ανά λίτρο, καθώς και η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό από 9% σε 5%.
Σύμφωνα με τον υπουργό, η ενεργειακή μετάβαση δημιουργεί σημαντικές επιχειρηματικές ευκαιρίες σε τομείς όπως η αποθήκευση ενέργειας, οι ενεργειακές υποδομές, η αναβάθμιση κτηρίων και οι υπηρεσίες ενεργειακής διαχείρισης.
Η μετάβαση αυτή συνεπάγεται, κατέληξε, σε σημαντικές επενδύσεις, για να διευκρινίσει, τέλος, ότι το κόστος της αδράνειας θα ήταν πολύ μεγαλύτερο για την οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
