Έπειτα μια σύγκρουση έξι εβδομάδων και δύο ώρες πριν λήξει το τελεσίγραφο του Τραμπ προς το Ιράν, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμφώνησαν σε 15ήμερη εκεχειρία.
Η απειλή του Αμερικανού προέδρου περί «εξάλειψης ενός ολόκληρου πολιτισμού», που επικριτές είχαν χαρακτηρίσει πιθανό έγκλημα πολέμου εάν υλοποιούνταν, φαίνεται προς το παρόν να αποφεύχθηκε. Ωστόσο, παραμένει βαθύ χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τις δύο πλευρές να διεκδικούν ως νίκη τους την προσωρινή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
Η εκεχειρία θεωρείται αφετηρία για περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές ποιοι θα είναι οι τελικοί όροι μιας ενδεχόμενης συμφωνίας που θα τερματίσει οριστικά τη σύγκρουση, με το CNN να παρουσιάζει όσα είναι γνωστά μέχρι στιγμής για την κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ από τη μία και Ιράν από την άλλη.
Η θέση ΗΠΑ και Ισραήλ για τη συμφωνία εκεχειρίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε στο παρά πέντε τη συμφωνία μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Truth Social, δηλώνοντας ότι βασική προϋπόθεση ήταν η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εκεχειρία επιτεύχθηκε με τη διαμεσολάβηση του πρωθυπουργού και της στρατιωτικής ηγεσίας του Πακιστάν, ενώ το Ιράν υπέβαλε πρόταση 10 σημείων, την οποία οι ΗΠΑ θεωρούν «λειτουργική βάση διαπραγμάτευσης».
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία «πλήρη και ολοκληρωτική νίκη», χωρίς να διευκρινίσει εάν θα υλοποιούσε προηγούμενες απειλές περί καταστροφής ιρανικών υποδομών σε περίπτωση υπαναχώρησης της Τεχεράνης.
Παράλληλα, αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι η Ουάσιγκτον ετοιμάζεται για διά ζώσης συνομιλίες με αντιπροσωπεία του Ιράν, πιθανότατα στο Ισλαμαμπάντ.
Το Ισραήλ συμμετέχει επίσης στην εκεχειρία και θα διακόψει τις επιθέσεις κατά του Ιράν, σύμφωνα με το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ωστόσο, το Τελ Αβίβ υποστηρίζει ότι ο Λίβανος δεν περιλαμβάνεται στη συμφωνία, σε αντίθεση με όσα δήλωσε η πλευρά του Πακιστάν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Η πιο αγωνιώδης νύχτα των τελευταίων χρόνων-Ενώ έπεφταν πύραυλοι στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ στο παρά πέντε ανακοίνωσε εκεχειρία
Τι δήλωσε το Ιράν
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι οι ιρανικές επιχειρήσεις θα σταματήσουν εφόσον παύσουν και οι επιθέσεις κατά της χώρας. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι ο στρατός θα διασφαλίσει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το Ιράν και το Ομάν εξετάζουν την επιβολή τελών διέλευσης στα πλοία, με στόχο τη χρηματοδότηση έργων αποκατάστασης.
Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν υιοθέτησε πιο σκληρή γραμμή, υποστηρίζοντας ότι ανάγκασε τις ΗΠΑ να αποδεχθούν το 10 σημείων σχέδιό του και χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «διαρκή ήττα» της Ουάσιγκτον. Προειδοποίησε επίσης ότι οποιαδήποτε «παραμικρή εχθρική ενέργεια» θα αντιμετωπιστεί με πλήρη ισχύ.
Οι όροι υπό διαπραγμάτευση
Σύμφωνα με τον Αραγτσί, οι ΗΠΑ αποδέχθηκαν το γενικό πλαίσιο της ιρανικής πρότασης, ενώ η Τεχεράνη εξετάζει αντίστοιχα αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων.
Αν και οι λεπτομέρειες του σχεδίου των ΗΠΑ δεν έχουν δημοσιοποιηθεί πλήρως, εκτιμάται ότι περιλαμβάνει τους κάτωθι όρους:
- Δέσμευση του Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα
- Παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου, που διαθέτει
- Περιορισμούς στις αμυντικές δυνατότητες της Τεχεράνης
- Τερματισμό υποστήριξης σε περιφερειακές ένοπλες ομάδες (Χούθι, Χεζμπολάχ κτλ)
- Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ
- Πιθανή αναγνώριση του δικαιώματος ύπαρξης του Ισραήλ
Το Ιράν είχε απορρίψει προηγουμένως αυτή την πρόταση ως «υπερβολική και μη ρεαλιστική».
Από την άλλη πλευρά, το ιρανικό σχέδιο περιλαμβάνει:
- Ρύθμιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ
- Τερματισμό επιθέσεων κατά του Ιράν και συμμάχων του
- Απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή
- Καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων
- Άρση κυρώσεων και αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων
- Δεσμευτικό ψήφισμα του ΟΗΕ για την ειρηνευτική συμφωνία
Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης κατ’ αρχήν αποδοχή από τις ΗΠΑ του δικαιώματος του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Αβέβαιο το επόμενο βήμα
Παρά τη συμφωνία για προσωρινή αποκλιμάκωση, οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν σημαντικές. Οι επόμενες δύο εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες για τη διαμόρφωση μιας συνολικής συμφωνίας, με το ενδεχόμενο αποτυχίας να παραμένει ανοιχτό.
Η πορεία των διαπραγματεύσεων θα καθορίσει όχι μόνο τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή, αλλά και την εξέλιξη της διεθνούς ενεργειακής αγοράς.
BBC: Γιατί μόνο το Πακιστάν μπορούσε να φέρει ΗΠΑ και Ιράν σε συμφωνία
Σε μια σημαντική εξέλιξη για την αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, το Ιράν αποδέχθηκε την πρόταση του Ντόναλντ Τραμπ για εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων, ανοίγοντας μια χαραμάδα αισιοδοξίας για το μέλλον και περιορίζοντας προσωρινά τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης του πολέμου.
Η συμφωνία, η οποία χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα εύθραυστη, φαίνεται να επιτεύχθηκε έπειτα από έντονες διπλωματικές επαφές τις τελευταίες ώρες, με το Πακιστάν να διαδραματίζει ρόλο-κλειδί ως διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Όπως αναφέρει το BBC, οι συνομιλίες συνεχίζονταν με γρήγορους ρυθμούς μέχρι την τελευταία στιγμή, με το Πακιστάν να λειτουργεί ως ενδιάμεσος μεταφέροντας μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών. Σύμφωνα με ανώνυμη πηγή που επικαλείται το βρετανικό μέσο, στις διαπραγματεύσεις συμμετείχε «ένας πολύ μικρός κύκλος» αξιωματούχων, ενώ το κλίμα περιγραφόταν ως «σοβαρό και συγκρατημένο, αλλά με την ελπίδα ότι θα υπάρξει παύση των εχθροπραξιών».
Γιατί το Πακιστάν;
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι το Πακιστάν διατηρεί ιστορικά στενές σχέσεις με το Ιράν, με το οποίο μοιράζεται κοινά σύνορα και χαρακτηρίζει τη σχέση του «αδελφική». Παράλληλα, η χώρα διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και με τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που της επέτρεψε να λειτουργήσει ως αξιόπιστος διαμεσολαβητής τις τελευταίες εβδομάδες. Το BBC αναφέρει πως ο πρόεδρος Τραμπ έχει αναφερθεί στον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων του Πακιστάν, Στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, ως τον «αγαπημένο» του Στρατάρχη και έχει δηλώσει ότι γνωρίζει το Ιράν «καλύτερα από τους περισσότερους».
Η επίτευξη συμφωνίας δεν θεωρούνταν δεδομένη, καθώς οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών περιέπλεξαν περαιτέρω την κατάσταση.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η επίθεση του Ισραήλ κατά του Ιράν, αλλά και οι επιθέσεις του Ιράν στη Σαουδική Αραβία, αύξησαν την ένταση και δημιούργησαν νέα εμπόδια στις διπλωματικές προσπάθειες. Ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ, δήλωσε στο κοινοβούλιο ότι μέχρι πρόσφατα υπήρχε αισιοδοξία για θετική εξέλιξη των συνομιλιών, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα κρίσιμη.
Αυστηρό τόνο υιοθέτησε και ο επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων του Πακιστάν, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, ο οποίος επισήμανε ότι οι επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας υπονομεύουν τις προσπάθειες ειρηνικής επίλυσης της κρίσης. Αναλυτές εκτιμούν ότι η στάση αυτή ενδέχεται να αυξήσει την πίεση προς το Ιράν, δεδομένης της αμυντικής συμφωνίας που διατηρεί το Πακιστάν με τη Σαουδική Αραβία, η οποία μέχρι στιγμής δεν έχει ενεργοποιηθεί.
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα στο Πακιστάν, ο πρωθυπουργός της χώρας ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ότι «οι διπλωματικές προσπάθειες προχωρούν σταθερά, δυναμικά και ισχυρά, με τη δυνατότητα να οδηγήσουν σε ουσιαστικά αποτελέσματα στο άμεσο μέλλον». Παράλληλα, ζήτησε από τον Ντόναλντ Τραμπ να παρατείνει την προθεσμία για δύο εβδομάδες, καθώς και από το Ιράν να ανοίξει το Στενό του Ορμούζ για το ίδιο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με το BBC, λίγο πριν τις 05:00 το πρωί ανακοινώθηκε η επίτευξη της εκεχειρίας, ενώ το Πακιστάν κάλεσε τις δύο πλευρές να συναντηθούν στο Ισλαμαμπάντ στις 10 Απριλίου, με στόχο την επίτευξη μιας πιο μόνιμης συμφωνίας.
Όπως καταλήγει το BBC, παρά την επίτευξη της προσωρινής εκεχειρίας, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη, καθώς δεν υπάρχει ακόμη εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών και οι θέσεις τους παραμένουν βαθιά εδραιωμένες. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο μπορούν να βρουν κοινά σημεία συμφωνίας σε ενδεχόμενες συνομιλίες.
Πηγή: Iefimerida-Πρώτο Θέμα
