Μπορεί η Κύπρος να παλεύει τα τελευταία χρόνια με τη λειψυδρία, με τον πρωτογενή τομέα να ταλαιπωρείται αφάνταστα λόγω της έλλειψης συγκέντρωσης των απαιτούμενων ποσοτήτων στα φράγματα, ωστόσο οι ευεργετικές βροχές του Μαρτίου ανέτρεψαν την επικρατούσα κατάσταση και έδωσαν ανάσα στην χώρα, ωστόσο, οι αρμόδιοι θέλουν να διασφαλίσουν τις ποσότητες που έχουν συγκεντρωθεί, ώστε να διασφαλιστεί η επάρκεια.
Μόνο για τον μήνα Μάρτιο, οι συγκεντρώσεις στα φράγματα είναι διπλάσιες από ολόκληρο το 2025, ενώ είναι περισσότερες και από ολόκληρο το 2024, γεγονός που καταδεικνύει πόσο σημαντικές ήταν οι βροχοπτώσεις του τελευταίου μήνα. Απ' εκεί και πέρα, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, εξηγεί ότι δεν υπάρχει χρόνος για πανηγυρισμούς, αλλά πρέπει να συνεχιστεί η πολιτική λιτότητας, ώστε να εξοικονομηθεί νερό, αφού κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πως θα εξελιχθούν οι επόμενες χρονιές.
Μιλώντας στον REPORTER, ο πρώτος Μηχανικός του ΤΑΥ, Μάριος Χατζηκωστής, ανέφερε αρχικά ότι η πληρότητα στα φράγματα είναι στο 31.5% και συνολικά 97,7 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Η σημαντική περιοχή, όπως εξήγησε, είναι ο νότιος αγωγός που είναι ο πιο χαμηλός σε ποσοστά από όλες τις περιοχές και έχει πληρότητα 26.4%, από σύνολο επτά φραγμάτων που τον αποτελούν».
Κληθείς να αναφερθεί στις ποσότητες που είναι αποθηκευμένες στα φράγματα, συγκριτικά με προηγούμενα χρόνια, ανέφερε ότι πέρσι, τέτοια περίοδο η πληρότητα ήταν στο 24.3%. «Οι τελευταίες τρεις χρονιές ήταν άνυδρες, άρα από τον Οκτώβριο του 2022 και μετά, κάθε χρόνο, η ποσότητά μας λιγόστευε. Πέρυσι είχαμε ολόκληρο το χρόνο εισροή 18.4 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, ενώ φέτος μόνο ο Μάρτης είχε διπλάσια από όλη τη περσινή χρονιά. Το 2024 το ίδιο, είχε λιγότερη εισροή από τον φετινό Μάρτιο. Το 2022 και το 2023 ήταν κοντά στα 48 εκατομμύρια, δηλαδή πολύ χαμηλές εισροές».
Για να γίνει πιο κατανοητό σημείωσε, «ο μέσος όρος των εισροών μας τα τελευταία σαράντα χρόνια που έχουμε τα μεγάλα φράγματα είναι 80 εκατομμύρια. Φέτος μέχρι τώρα έχουμε 73.7 εκατομμύρια. Ακόμα και να μην βρέξει ξανά, θα ξεπεράσουμε τα 80, διότι σήμερα είχαμε εισροή ενός εκατομμυρίου, παρότι χθες δεν είχαμε βροχές. Τρέχουν οι ποταμοί. Το θέμα ήταν να ξεκινήσουν».
Σημείωσε εξάλλου πως «το Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο είχαμε ικανοποιητική βροχόπτωση, αλλά στα φράγματα δεν δεν είχαμε καθόλου συγκομιδή. Αρκετοί έλεγαν ότι τους κοροϊδεύουμε, ωστόσο ο λόγος ήταν πως η γη ήταν τόσο διψασμένη και όπου έβρεχε δεν κρατούσαν νερό για να κυλήσουν ναα πάνε στα φράγματα. Ευτυχώς που τον Φεβρουάριο και μετά ότι βροχή και να είχαμε, κατέληγε στα φράγματα».
Πάντως, ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει χρόνος για εφησυχασμό, διαμηνύοντας πως «τον Απρίλιο του 2022, ο Ασπρόκρεμμος και η Κανναβιού που υδροδοτούν σχεδόν όλη την περιοχή της Πάφου, υπερχειλούσαν. Είχαμε 70 εκατομμύρια αποθηκευμένη ποσότητα σε αυτά τα φράγματα, τον Οκτώβριο του 2025, ψάχναμε με το σταγονόμετρο νερό να δώσουμε στην Πάφο και σε αυτό συνέτεινε η καταστροφή της αφαλάτωσης στα Κούκλια. Αν ω μη γένοιτο συμβεί κάτι παρόμοιο στις αφαλατώσεις που έχουμε από τη Λεμεσό μέχρι τη Δεκέλεια, δηλαδή σε τέσσερις μονάδες, αυτό σημαίνει ότι θα στερηθούμε 15 με 20 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Άρα, εκείνο το επιπλέον απόθεμα που έχουμε αμέσως θα χαθεί, γι' αυτό πρέπει να είμαστε διπλά προσεκτικοί τώρα».
Σε ότι αφορά στους γεωργούς, αλλά και κατά πόσον οι βροχές θα ανατρέψουν το πλάνο παροχής νερού, ξεκαθάρισε ότι πιθανόν να αλλάξουν τα δεδομένα, διότι όταν συζητήθηκε το σενάριο η κατάσταση που επικρατούσε ήταν τραγική. «Τα φαινόμενα δεν έδειχναν ότι θα καταγραφεί ρεκόρ εισροών. Τελικά ο Μάρτης είναι ο καλύτερος των τελευταίων 20 χρόνων. Η κατάσταση ανατράπηκε προς το καλύτερο. Δεν ξέρω τι θα γίνει ακόμα με το θέμα των αγροτών».
Σημειώνεται πως σε ότι αφορά στο πλάνο του Υπουργείου Γεωργίας για τις αφαλατώσεις, διαπιστώθηκε καθυστέρηση στον Γαρύλλη, όπου ενώ ξεκίνησε η εγκατάσταση, η παραγωγή νερού μετατέθηκε μεταξύ αυτού ή του επόμενου μήνα, ενώ στο λιμάνι Λεμεσού ολοκληρώθηκε δοκιμαστική παραλαβή μονάδας, η οποία ωστόσο παρουσίαζε αρχικά τεχνικά προβλήματα.
Στα Κούκλια, η μονάδα που είχε καταστραφεί το 2025, έχει ήδη αποκατασταθεί και από τον Μάρτιο αύξησε την παραγωγή της από 15 σε 20 χιλιάδες κυβικά μέτρα ημερησίως, ενώ στην Κισσόνεργα λειτουργεί μονάδα 12 χιλιάδων κυβικών μέτρων ημερησίως. Άλλες 15 χιλιάδες κυβικά μέτρα νερού λαμβάνονται από τις μονάδες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, που θα βρίσκονται στην Κύπρο μέχρι το τέλος του έτους, χωρίς να αποκλείεται να παραχωρηθούν για επιπλέον χρονικό διάστημα, αναλόγως των συμφωνιών που θα γίνουν με τη χώρα. .
Σημειώνεται εξάλλου ότι υπάρχει απόφαση για δημιουργία δύο μεγάλων μονάδων, μία στη Δεκέλεια, δυναμικότητας 80 χιλιάδων κυβικών μέτρων ημερησίως, η οποία θα αντικαταστήσει υφιστάμενη μονάδα 30 ετών και αναμένεται να προκηρυχθεί στις αρχές του 2027 και μία στην ανατολική Λεμεσό, δυναμικότητας 60 χιλιάδων κυβικών μέτρων ημερησίως, με στόχο προκήρυξης μέχρι το τέλος του 2026.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται εξάλλου στη μονάδα του Μαζωτού, δυναμικότητας 40 χιλιάδων κυβικών μέτρων ημερησίως, η οποία βρίσκεται στο τελικό στάδιο κατακύρωσης. Ωστόσο, η υλοποίησή της τελεί υπό την αίρεση ολοκλήρωσης των περιβαλλοντικών μελετών, ενώ έχουν καταγραφεί και τοπικές αντιδράσεις, παρά την αναγνώριση της αναγκαιότητας του έργου.
Σε ό,τι αφορά άλλες νέες μονάδες, προωθούνται έργα στην Επισκοπή (15 χιλιάδες κυβικά μέτρα, με στόχο λειτουργίας τον Σεπτέμβριο 2026) και στο Βασιλικό (20 χιλιάδες κυβικά μέτρα, με ορίζοντα τον Νοέμβριο 2026). Παράλληλα, σχεδιάζεται νέα μονάδα στην Αγία Θέκλα, με διπλάσια δυναμικότητα από τον αρχικό σχεδιασμό, για κάλυψη των αναγκών της ελεύθερης επαρχίας Αμμοχώστου, ενώ εξετάζεται και η δημιουργία μονάδας στην Πόλη Χρυσοχούς.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Καθυστερήσεις στην υλοποίηση αφαλατώσεων, ανησυχία για το υδατικό-Οριακή η κάλυψη αναγκών σε περιοχές της Λευκωσίας
- Ευοίωνα μηνύματα από εισροές νερού στα φράγματα, κανένας εφησυχασμός ενόψει καλοκαιριού-Ξανά στο μικροσκόπιο της Επ. Γεωργίας το υδατικό
- Πολύ ευεργετικές οι βροχές, τέταρτη καλύτερη εισροή της δεκαετίας στα φράγματα-«Απέχουμε από συνθήκες υδατικής ασφάλειας»
