Απαντά στο υπόμνημα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, αναφορικά με τα καταφύγια, όπου καταγράφηκαν κενά και αδυναμίες στο πρόγραμμα εντοπισμού και δημιουργίας τους, το Υπουργείο Εσωτερικών.
Σε ανακοίνωση του το Υπουργείο αναφέρει ότι, «έχοντας αναγνωρίσει τις δυσκολίες που προκαλούσε η πρακτική της δημιουργίας καταφυγίων σε υπόγειους χώρους ιδιωτικών κατοικιών που ακολουθείτο μέχρι το 2023, με οδηγίες του Υπουργού Εσωτερικών, υιοθετήθηκε νέα προσέγγιση που επικεντρώνεται στη δημιουργία καταφυγίων σε δημόσιους χώρους με μεγάλη χωρητικότητα, όπως οι υπόγειοι δημόσιοι χώροι στάθμευσης, τα υπόγεια υπεραγορών, ξενοδοχείων, εκκλησιών, κοκ. Με τη μέθοδο αυτή, παρόλο που ο απόλυτος αριθμός των καταφυγίων είναι μικρότερος, το ποσοστό κάλυψης του πληθυσμού αναμένεται να αυξηθεί. Παράλληλα, λόγω έλλειψης ενημέρωσης του κοινού για τα καταφύγια, αναπτύχθηκε η εφαρμογή SafeCY το 2024, η οποία χρήζει βελτίωσης, κάτι που διαφάνηκε στα πρόσφατα γεγονότα. Ήδη, σε συνεργασία με το Υφυπουργείο Καινοτομίας και το Κέντρο ''ΚΟΙΟΣ'', η εφαρμογή έχει διορθωθεί σημαντικά».
Παράλληλα, το Υπουργείο Εσωτερικών σημειώνει ότι, «τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας επιβεβαιώνουν τις διαπιστώσεις του Υπουργείου και την ανάγκη για αναδιοργάνωση και εκσυγχρονισμό του προγράμματος καταφυγίων, μια προσπάθεια που ξεκίνησε από το 2023, όπου ξεκίνησε μια προσπάθεια για σταδιακή βελτίωση του πλαισίου πολιτικής προστασίας. Στόχος είναι το συντομότερο δυνατό, με την υλοποίηση ενεργειών, να είμαστε σε θέση να ενισχύσουμε το επίπεδο ανταπόκρισής μας».
Αυτούσια η απάντηση του Υπουργείου Εσωτερικών στην Ελεγκτική Υπηρεσία
Διαχείριση και λειτουργία καταφυγίων Πολιτικής Άμυνας
Αναφορικά με το πιο πάνω θέμα και, σε συνέχεια της επιστολής σας με αρ. φακ.: 26.16.001.001.001, 26.16.013.001 ημερ. 16.03.2026, στην οποία επισυνάπτεται προσχέδιο Υπομνήματος, σας πληροφορώ τα ακόλουθα:
(α) Με την Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, αρ. 51.648 ημερ. 26.4.2000, το Υπουργείο Εσωτερικών ανέλαβε την ευθύνη για την εφαρμογή του προγράμματος δημιουργίας και βελτίωσης των καταφυγίων Πολιτικής Άμυνας, όπως καταγράφεται στην εισαγωγή του Υπομνήματός σας. Επιπρόσθετα, διευκρινίζεται ότι, με μετέπειτα Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, αρ. 75.441 ημερ. 10.07.2013, (Παράρτημα 1) το πρόγραμμα δημιουργίας καταφυγίων ανεστάλη, ενώ συνεχίστηκε μόνο το μέρος που αφορούσε τη συντήρηση των υφιστάμενων καταφυγίων. Ακολούθως, με την Απόφαση, αρ. 78.249 ημερ. 28.01.2015 (Παράρτημα 2), διαφοροποιήθηκε το Πρόγραμμα Δημιουργίας Καταφυγίων σε Πρόγραμμα Εντοπισμού και Δημιουργίας Καταφυγίων και Χώρων Προστασίας. Σύμφωνα με το αναθεωρημένο πρόγραμμα, το κόστος συντήρησης των νέων χώρων βαραίνει τους ιδιοκτήτες, καθότι οι υπόγειοι χώροι παραμένουν στην απόλυτη κυριότητά τους.
(β) Στο σημείο Γ1 του Υπομνήματος γίνεται αναφορά σε ευρήματα της Έκθεσης της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου, βάσει διαπιστώσεων που καταγράφηκαν στο πλαίσιο άσκησης σεναρίου χρήσης καταφυγίων στις 13.3.2025, για τη μη ύπαρξη καθορισμένου πρωτοκόλλου δράσης έκτακτης ανάγκης. Παρά το γεγονός ότι η διαδικασία και οι ενέργειες που θα πρέπει να ακολουθηθούν από τους πολίτες έχουν δημοσιοποιηθεί κατ' επανάληψη προς το κοινό, έχουν δοθεί σχετικές οδηγίες προς την Πολιτική Άμυνα για επικαιροποίηση των οδηγιών και εκπόνηση σχεδίων και πρωτοκόλλων, στα οποία να καταγράφονται με μεγαλύτερη σαφήνεια, όλες οι διαδικασίες για την ενεργοποίηση και χρήση των καταφυγίων σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
(γ) Σε σχέση με την απόκλιση μεταξύ της επιδιωκόμενης κάλυψης και της υφιστάμενης κάλυψης του πληθυσμού, σύμφωνα και πάλι με τα στοιχεία που καταγράφει στην Έκθεσή της η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου (σημείο Γ2 του Υπομνήματος), θεωρώ σκόπιμο να αναφέρω τις αντικειμενικές δυσκολίες που διαχρονικά υπήρχαν στην αύξηση του ποσοστού κάλυψης του πληθυσμού, αφενός, λόγω της δυστοκίας στην εξεύρεση νέων χώρων, ένεκα της άρνησης των ιδιοκτητών να εγγράψουν τα υπόγειά τους ως καταφύγια και, αφετέρου, επειδή τα ιδιωτικά υπόγεια μπορούν να καλύψουν σχετικά μικρό αριθμό ατόμων. Επιπλέον, παρατηρείται ότι τα τελευταία χρόνια έχει εγκαταλειφθεί η τάση δημιουργίας υπόγειων χώρων σε κατοικίες, γεγονός που δυσχεραίνει περισσότερο την προσπάθεια εξεύρεσης νέων χώρων σε ιδιωτικά υποστατικά.
Αναγνωρίζοντας τις εν λόγω αντικειμενικές δυσκολίες, τον τελευταίο ενάμιση χρόνο έχουν γίνει ενέργειες για την αύξηση του ποσοστού κάλυψης του πληθυσμού, μέσα από την αλλαγή προσέγγισης στην εξεύρεση νέων καταφυγίων. Συγκεκριμένα, πλέον δίδεται έμφαση σε αναπτύξεις που έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν μεγάλο αριθμό ατόμων, όπως δημοτικούς υπόγειους χώρους στάθμευσης, υπόγεια εκκλησιών, υπόγειους χώρους στάθμευσης υπεραγορών, ξενοδοχειακών μονάδων, γραφειακών χώρων, κ.ά. και οι οποίες διασφαλίζουν σε μεγαλύτερο ποσοστό και ζητήματα αναφορικά με την προσβασιμότητα και την καταλληλότητα χρήσης, σε αντίθεση με τους ιδιωτικούς χώρους σε κατοικίες πολιτών, όπου συχνά γίνονται τέτοιες αλλαγές που καθιστούν τους χώρους αυτούς μη αξιοποιήσιμους. Σε αυτό το πλαίσιο, είχε γίνει επικοινωνία με οργανωμένα σύνολα για διάθεση κατάλληλων χώρων για τη δημιουργία καταφυγίων, ενώ πρόσφατα κλήθηκαν εκ νέου σε σύσκεψη υπό τον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου εκπρόσωποι των πιο πάνω συνδέσμων, από τους οποίους ζητήθηκε να υποδειχθούν πρόσθετοι διαθέσιμοι χώροι.
Η συγκεκριμένη αλλαγή στην πρακτική εξεύρεσης χώρων οδήγησε σε μείωση στον απόλυτο αριθμό των καταφυγίων, αλλά ταυτόχρονα σε αύξηση στην κάλυψη του πληθυσμού, η οποία ανέρχεται αυτή τη στιγμή περίπου στο 45%. Σημειώνεται ότι στο υπό αναφορά ποσοστό κάλυψης δεν περιλαμβάνεται ο πληθυσμός που διαθέτει εσωτερικούς υπόγειους χώρους, τους οποίους δύναται να χρησιμοποιήσει ως ιδιωτικά καταφύγια σε περίπτωση ανάγκης, οι εργαζόμενοι σε κρίσιμες υπηρεσίες (π.χ. νοσηλευτήρια, Σώματα Ασφαλείας, κοκ), καθώς και οι στρατεύσιμοι. Συνεπώς, για σκοπούς ορθού υπολογισμού, πέραν των καταφυγίων δημόσιας χρήσης, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι χώροι, οι οποίοι έχουν υποδειχθεί για ιδιωτική χρήση είτε αυτοί αφορούν τους ίδιους τους ιδιοκτήτες, σε περιπτώσεις οικιών με υπόγεια, είτε εργαζόμενους και επισκέπτες, σε περιπτώσεις που αφορούν αντίστοιχα γραφεία μεγάλων επιχειρήσεων, νοσηλευτικά κέντρα, εμπορικά κέντρα, κλπ.
Σημειώνεται παράλληλα ότι το Υπουργείο Εσωτερικών σε συνέχεια έγκρισης από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 11.03.2026, του «Ειδικού Σχεδίου Παροχής Πολεοδομικών Κινήτρων για Ενίσχυση της Δυνατότητας Προστασίας του Πληθυσμού σε περίπτωση Συμφοράς ή Εχθρικής Επίθεσης», τροποποίησε την Εντολή 4/2024 για παροχή πολεοδομικών κινήτρων για τη δημιουργία καταφυγίων. Συγκεκριμένα, με εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία απεστάλη σε όλες τις Πολεοδομικές Αρχές, παρέχεται επιπρόσθετο πολεοδομικό κίνητρο για τη δημιουργία καταφυγίων σε νέες αναπτύξεις με αύξηση του συντελεστή δόμησης κατά 5% (με μέγιστο τα 50 τ.μ.) ανεξάρτητα αν προκύπτει υπέρβαση της τυχόν καθορισμένης οροφής συντελεστή δόμησης στο ισχύον Σχέδιο Ανάπτυξης. Το εν λόγω κίνητρο μπορεί να εφαρμοστεί σε νέες και υφιστάμενες οικιστικές, εμπορικές, γραφειακές και μεικτές αναπτύξεις.
(δ) Στο σημείο Γ3 του Υπομνήματός σας αναφέρετε ότι η δυνατότητα άμεσης χρήσης των καταφυγίων δεν διασφαλίζεται. Όπως έχει επεξηγηθεί ανωτέρω, το περιστατικό της 01.03.2026 ανέδειξε ότι η προηγούμενη πρακτική χρήσης ιδιωτικών καταφυγίων μικρής χωρητικότητας, δεν εξυπηρετεί τις σημερινές ανάγκες και δεν είναι πρακτικά εφαρμόσιμη. Ανάμεσα στα προβλήματα που αναδείχθηκαν ήταν η άρνηση των ιδιοκτητών να δώσουν πρόσβαση στα ήδη εγγεγραμμένα καταφύγια ή η επιθυμία τους να τα μετατρέψουν από δημόσια σε ιδιωτικά/κοινά ή το γεγονός ότι κάποιοι χώροι που ήταν καταχωρημένοι στον σχετικό κατάλογο της Πολιτικής Άμυνας δεν ήταν πλέον κατάλληλοι ή δεν υφίστανται πλέον οι οικοδομές. Ως εκ τούτου, με τη νέα προσέγγιση στην εξεύρεση καταφυγίων κρίνεται ότι το πρόβλημα αυτό θα αντιμετωπιστεί σε σημαντικό βαθμό, αφού οι δημόσιοι χώροι που εντοπίστηκαν είτε λειτουργούν σε 24ώρη βάση είτε έχουν σε επιφυλακή άτομο σε κοντινό σημείο, για να διασφαλίσει την πρόσβαση, ενώ δεν προβλέπεται η αλλαγή χρήσης τους. Σημειώνεται ότι, στο πλαίσιο της ετοιμασίας των πρωτοκόλλων, θα περιληφθούν αναφορές στα θέματα επικοινωνίας με τα σημεία επαφής που θα μεριμνούν για την διασφάλιση της πρόσβασης, εκεί και όπου θα απαιτηθεί.
(ε) Αναφορικά με τις ευάλωτες ομάδες (σημείο Γ4 του Υπομνήματος), σημειώνεται ότι με την εφαρμογή του Public Warning System (PWS) τον προσεχή Ιούνιο όλοι οι πολίτες θα έχουν ταυτόχρονη ενημέρωση για την ανάγκη χρήσης καταφυγίου μέσω του κινητού τους τηλεφώνου. Μέχρι την πλήρη λειτουργία του PWS, και για σκοπούς έγκαιρης ενημέρωσης όλων των πολιτών, η εφαρμογή SafeCY έχει αναβαθμιστεί, ώστε σε ενδεχόμενο περιστατικό ασφάλειας να αποστέλλεται ειδοποίηση συνοδευόμενη από έντονο ήχο, προς όλους τους πολίτες που την έχουν εγκατεστημένη στο κινητό τους τηλέφωνο. Η ενημέρωση θα αποστέλλεται στοχευμένα στα κινητά τηλέφωνα που διαθέτουν την εφαρμογή σε προκαθορισμένη ακτίνα περιμετρικά του περιστατικού, ενώ στους πολίτες εκτός της ακτίνας θα αποστέλλεται ειδοποίηση ώθησης (push notification) για σκοπούς ενημέρωσης. Σε ό,τι αφορά την πρόσβαση των ευάλωτων ομάδων στα καταφύγια, αυτό ήδη είναι εφικτό αφού στους όρους αδειοδότησης των αναπτύξεων περιλαμβάνονται πρόνοιες για ράμπες αναπήρων, κτλ. Πέραν αυτού, στην επικαιροποίηση των πρωτοκόλλων ενεργειών θα καταγραφούν με σαφήνεια οι τυχόν ενέργειες που θα απαιτηθούν από μέλη της Πολιτικής Άμυνας σε περίπτωση που ενημερωθεί για περιπτώσεις πολιτών που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες και θα χρειάζονται περαιτέρω υποστήριξη για μετάβαση στους χώρους καταφυγίων. Διευκρινίζεται ότι η παραμονή των πολιτών στα καταφύγια είναι ολιγόωρη και, ως εκ τούτου, δεν απαιτείται επιπρόσθετη ρύθμιση για την παραμονή των ευάλωτων ομάδων στα καταφύγια.
(στ) Σε σχέση με το θέμα της έλλειψης σαφών κριτηρίων καταλληλότητας των καταφυγίων, σημειώνεται ότι, στη βάση της προηγούμενης πρακτικής επιλογής καταφυγίων, τα κριτήρια ήταν πολύ γενικά, ένεκα και της ιδιομορφίας των ιδιωτικών κατοικιών και της παράλληλης χρήσης από τους ιδιοκτήτες τους. Για βελτίωση του πιο πάνω, έχουν καταρτιστεί ειδικά κριτήρια, τα οποία επισυνάπτονται (Παράρτημα 3), καθώς επίσης και ειδικός κατάλογος ελέγχου (checklist), ο οποίος χρησιμοποιείται ομοιόμορφα από όλα τα μέλη της Υπηρεσίας που ενεργούν προς εξεύρεση νέων χώρων. Τα εν λόγω υποστατικά, αφότου ελεγχθούν και κριθούν κατάλληλα, θα προστεθούν στην εφαρμογή SafeCY, η οποία αποτελεί τον πιο άμεσο τρόπο εξεύρεσης των πλησιέστερων καταφυγίων.
(ζ) Η χρήση της συγκεκριμένης εφαρμογής ανέδειξε το πρόβλημα της σωστής γεωγραφικής θέσης των καταφυγίων για αυτό από τις αρχές τρέχοντος Μαρτίου, 90 συνεργεία από τα διάφορα Τμήματα/Υπηρεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών προέβησαν σε επιτόπιους ελέγχους σε όλα τα καταφύγια που εμφανίζονται στην εφαρμογή, ώστε να καταγραφεί η σωστή γεωγραφική τους θέση (μέσω συντεταγμένων), η καταλληλότητά τους, η χωρητικότητά τους, εάν εξακολουθούν να υφίστανται ως οικοδομές, εάν οι ιδιοκτήτες είναι πρόθυμοι να συνεχίσουν τη διάθεσή τους, εάν υπάρχει σήμανση με πλήρη και ορθά στοιχεία, κ.ά.. Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται επικαιροποίηση της βάσης δεδομένων της εφαρμογής και αφαιρούνται τα καταφύγια που έχουν κριθεί ως ακατάλληλα ή δεν υφίστανται πλέον ή αποχαρακτηρίζονται από δημόσια και παραμένουν ιδιωτικά. Όταν ολοκληρωθεί η επικαιροποίηση της βάσης δεδομένων θα ενεργοποιηθεί και η διαδικασία πλοήγησης στην εφαρμογή. Σε κάθε περίπτωση, αξιολογώντας την εφαρμογή SafeCY, διαπιστώνεται ότι αποτελεί ένα εύχρηστο και φιλικό προς τον χρήστη εργαλείο.
Σε σχέση με τη χρήση κάποιων καταφυγίων στην εφαρμογή από άλλες υπηρεσίες είμαστε σε επικοινωνία με τους αρμόδιους, ώστε εκεί και όπου τις κρίνουν απαραίτητες για τις δικές τους αρμοδιότητες να αφαιρεθούν, ώστε να αποφεύγονται παρόμοια ζητήματα στο μέλλον.
(η) Στο σημείο ΓΒ του Υπομνήματος αναφέρετε ότι δόθηκαν αντιφατικές οδηγίες προς τους πολίτες. Οι εν λόγω οδηγίες δεν ήταν αντιφατικές, καθώς στην ανακοίνωση ημερομηνίας 03.03.2026 οι πολίτες προτρέπονταν να μεταβούν στα καταφύγια σε περίπτωση που ηχήσουν οι σειρήνες, δηλαδή σε περιπτώσεις σοβαρού ή/και γενικευμένου κινδύνου. Αντίθετα, στην ανακοίνωση ημερομηνίας 04.03.2026 οι πολίτες κλήθηκαν να λάβουν προληπτικά μέτρα αυτοπροστασίας σε περίπτωση λήψης μηνύματος στο κινητό τους τηλέφωνο, δηλαδή σε περιπτώσεις χαμηλού και όχι άμεσου κινδύνου. Συναφώς, για σκοπούς καλύτερης ενημέρωσης και εξοικείωσης των πολιτών, στο επόμενο διάστημα και ανά εξαμηνία θα αποστέλλεται μαζί με τους λογαριασμούς κοινής ωφελείας σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή ενημερωτικό υλικό για τα μέτρα που μπορούν να λάβουν οι πολίτες σε περίπτωση κρίσης ή φυσικών καταστροφών.
2. Πέραν των πιο πάνω επιμέρους σημείων, θέλω να τονίσω ότι το Υπουργείο Εσωτερικών αναγνωρίζει τα διαχρονικά προβλήματα σε σχέση με τα καταφύγια, καθώς και τα οποία προβλήματα αναδείχθηκαν από τα γεγονότα της 01.03.2026. Για αυτόν τον λόγο, αλλά και για σκοπούς συνολικής αναβάθμισης του συστήματος πολιτικής προστασίας στην Κύπρο, από το 2023 είναι σε εξέλιξη η προσπάθεια αναδιοργάνωσης και εκσυγχρονισμού της Πολιτικής Άμυνας, με τη συνδρομή του γαλλικού οργανισμού Expertise France. Σκοπός της προσπάθειάς μας σε συνδυασμό με τη θέσπιση του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, είναι η δημιουργία ενός ανθεκτικού πλαισίου προστασίας των πολιτών σε περίπτωση κρίσης και η μέγιστη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων (υλικών και ανθρώπινων) για την αποτελεσματικότερη διαχείριση φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Ελεγκτική Υπηρεσία για καταφύγια: Αναγκαία η βελτίωση της πληροφόρησης και συντονισμού αρμόδιων υπηρεσιών
«Αναγκαία η βελτίωση της πληροφόρησης και συντονισμού αρμόδιων υπηρεσιών»
Αναδεικνύονται αδυναμίες που επηρεάζουν την ετοιμότητα του κράτους για προστασία των πολιτών και καθιστούν αναγκαία τη βελτίωση της πληροφόρησης και του συντονισμού των αρμόδιων υπηρεσιών αναφέρει η Ελεγκτική Υπηρεσία, σε υπόμνημά της που δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή και αφορά περιορισμένης έκτασης έλεγχο σχετικά με ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση και λειτουργία των καταφυγίων Πολιτικής Άμυνας, με έμφαση στην εμπειρία των πολιτών κατά την αναζήτηση και χρήση τους.
Η διερεύνηση, αναφέρει η ΕΥ, επικεντρώθηκε στη σαφήνεια και αξιοπιστία της παρεχόμενης πληροφόρησης, στη δυνατότητα εντοπισμού των καταφυγίων και στην προσβασιμότητά τους σε περίπτωση ανάγκης.
Χρήση SafeCy και διαπιστώσεις
Πραγματοποιήθηκε δοκιμαστική χρήση της εφαρμογής «SafeCY» κατά την περίοδο 4–7 Μαρτίου 2026, καθώς και επιτόπιες επισκέψεις σε δείγμα 30 καταφυγίων στην επαρχία Λευκωσίας, εκ των οποίων 21 σε αστικές και 9 σε αγροτικές περιοχές.
Παράλληλα, εξετάστηκε η πληροφόρηση που παρέχεται μέσω του Κέντρου Ελέγχου Επιχειρήσεων της Πολιτικής Άμυνας.
Διευκρινίζεται ότι η ΕΥ είχε προγραμματίσει έλεγχο της Πολιτικής Άμυνας τον Ιούνιο 2025 αλλά επειδή την ίδια περίοδο διενεργείτο έλεγχος από την Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου της Δημοκρατίας για το ίδιο θέμα, για αποφυγή επικαλύψεων, ανέμενε την ολοκλήρωσή του ώστε να αξιολογήσει κατά πόσο απαιτείται περαιτέρω έλεγχος.
Η Έκθεση της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου, κάλυψε την περίοδο Οκτωβρίου 2024 – Ιουνίου 2025, κοινοποιήθηκε στην ΕΥ τον Ιανουάριο 2026. Κατά την αξιολόγησή της μεσολάβησαν τα πρόσφατα γεγονότα στις Βρετανικές Βάσεις, και ακολούθως το Υπουργείο Εσωτερικών εξήγγειλε διορθωτικά μέτρα και έτσι ο έλεγχος περιορίστηκε και επικεντρώθηκε στη λειτουργία της εφαρμογής «SafeCY».
Σύμφωνα με δοκιμαστική επικοινωνία της ΕΥ με το Κέντρο Επιχειρήσεων αναδείχθηκαν διαφοροποιήσεις στην παρεχόμενη πληροφόρηση σε σχέση με την εφαρμογή, δημιουργώντας αβεβαιότητα ως προς την ακρίβεια των δεδομένων. Επίσης εντοπίστηκαν ανακρίβειες σε διευθύνσεις, φωτογραφίες και στοιχεία καταφυγίων, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό τους. Παράλληλα η ΕΥ τονίζει ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν παρέχονται βασικά στοιχεία, όπως αριθμός πινακίδας ή χωρητικότητα, δυσχεραίνοντας την επιβεβαίωση των χώρων.
Η εφαρμογή SafeCY δεν παρέχει καθοδήγηση προς τα καταφύγια, απαιτώντας χρήση πρόσθετων εργαλείων, oi όροι «Δημόσιο» και «Κοινό» δεν επεξηγούνται, δημιουργώντας σύγχυση ως προς τη χρήση τους και ορισμένοι χώροι χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς, χωρίς διασφάλιση άμεσης διαθεσιμότητας. Η ΕΥ αναφέρει επίσης στο υπόμνημά της ότι διαφορετικές οδηγίες δημιουργούν ασάφεια ως προς τις ενέργειες των πολιτών σε περίπτωση ανάγκης.
Η ΕΥ στο υπόμνημά της αναφέρει ότι πραγματοποιήθηκε δοκιμαστική επικοινωνία με το Κέντρο Ελέγχου Επιχειρήσεων της Πολιτικής Άμυνας στα τηλέφωνα 22 403451 και 22 403452. Πραγματοποιήθηκαν οκτώ τηλεφωνικές κλήσεις, τόσο κατά τις πρωινές όσο και κατά τις βραδινές ώρες, από τις οποίες απαντήθηκαν οι επτά, ενώ μία πρωινή κλήση δεν απαντήθηκε.
Τι αναφέρθηκε σε μια κλήση
Κατά τη δοκιμαστική επικοινωνία με το Κέντρο Ελέγχου Επιχειρήσεων ζητήθηκαν πληροφορίες για εντοπισμό καταφυγίου, από «πολίτη» που διαμένει σε πολυκατοικία στην οδό Παναγιώτη Κάσπη 12, 1095 Λευκωσία.
Ο «πολίτης» ανέφερε ότι, σύμφωνα με την εφαρμογή «SafeCY», ο υπόγειος χώρος της πολυκατοικίας του εμφανίζεται ως καταφύγιο, ωστόσο, κατά την επιτόπια επίσκεψη δεν εντοπίστηκε σχετική σήμανση που να υποδεικνύει τον χώρο ως καταφύγιο. Από την επικοινωνία με το Κέντρο Ελέγχου Επιχειρήσεων προέκυψε διαφορετική πληροφόρηση, σύμφωνα με την οποία το πλησιέστερο καταφύγιο βρίσκεται στο κτίριο του Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου (ΧΑΚ), στην οδό Βύρωνος 71–73, Λευκωσία.
Σύμφωνα με την ΕΥ από αυτή την περίπτωση προκύπτουν ερωτήματα ως προς το κατά πόσο το μητρώο καταφυγίων που βρίσκεται στη διάθεση του τηλεφωνικού κέντρου, ταυτίζεται με το μητρώο που χρησιμοποιήθηκε ως πηγή πληροφόρησης για την εφαρμογή.
Κατά τη χρήση του SafeCY προέκυψε, σύμφωνα με την ΕΥ, αμφισβητούμενη αξιοπιστία της παρεχόμενης πληροφόρησης, ασυνέπεια μεταξύ φωτογραφίας και πραγματικού χώρου, δυσκολία εντοπισμού καταφυγίου, ασάφεια σήμανσης, μη αναφορά χωρητικότητας και έλλειψη πληροφόρησης και δυσκολία εκτίμησης της επάρκειας.
Σε καμία περίπτωση από τις 30 που εξετάστηκαν, δεν αναγράφεται ο Ταχυδρομικός Κώδικας, στις διευθύνσεις των καταφυγίων που εμφανίζονται στην εφαρμογή «SafeCY».
Επιτόπιες επισκέψεις
Επιπρόσθετα, κατά την επιτόπια επίσκεψη στο καταφύγιο στη λεωφόρο Γρίβα Διγενή 36, Λευκωσία, διαπιστώθηκε ότι στο γειτονικό του κτίριο «Lapithio Tower» υπάρχει χώρος με σήμανση καταφυγίου, ο οποίος δεν εμφανίζεται στην εφαρμογή. Διαπιστώθηκαν και μη σχετικές σημάνσεις σε σειρά καταφυγίων σε συγκεκριμένες διευθύνσεις που καταγράφονται.
Προβλήματα στην πλοήγηση
Όπως διαπιστώθηκε κατά τη χρήση της εφαρμογής, δεν υπάρχει δυνατότητα πλοήγησης προς το πλησιέστερο καταφύγιο, με αποτέλεσμα ο πολίτης να χρειάζεται να χρησιμοποιήσει πρόσθετη εφαρμογή πλοήγησης και να καταχωρίσει τη διεύθυνση του καταφυγίου ώστε να λάβει τις απαιτούμενες πληροφορίες πρόσβασης.
Επίσης, δεδομένου ότι στις διευθύνσεις καταφυγίων που εμφανίζονται στην εφαρμογή δεν αναγράφεται ο ταχυδρομικός κώδικας, κατά την χρήση της πρόσθετης εφαρμογής πλοήγησης, υπάρχει το ενδεχόμενο καθυστέρησης ή/και εντοπισμού λανθασμένης τοποθεσίας (ίδια διεύθυνση με διαφορετικό κώδικα).
Υπάρχει επίσης ασαφής κατηγοριοποίηση για το είδος καταφυγίου, δηλαδή αν είναι «Δημόσιο/Public» ή «Κοινό/Shared», κάτι που μπορεί να δημιουργεί σύγχυση στον πολίτη που χρησιμοποιεί την εφαρμογή, ως προς το αν μπορεί να χρησιμοποιήσει και τα δύο είδη καταφυγίων.
Αναφέρεται η περίπτωση ενός καταφυγίου που εμφανίζεται στην εφαρμογή, την ίδια ώρα αποτελεί χώρο που χρησιμοποιείται για συγκεκριμένους σκοπούς από το κράτος. Φαίνεται, σύμφωνα με την ΕΥ, ότι η Πολιτική Άμυνα δεν προέβη στην απαιτούμενη συνεννόηση με άλλα αρμόδια Υπουργεία με κίνδυνο συγκεκριμένα καταφύγια της Πολιτικής Άμυνας σε ώρα ανάγκης να μην είναι πραγματικά διαθέσιμα.
Αντιφατικές οδηγίες προς τους πολίτες
Παρατηρείται ότι σε πρόσφατες ανακοινώσεις του Υπουργείου Εσωτερικών παρέχονται διαφορετικές οδηγίες προς τους πολίτες σχετικά με τις ενέργειες που θα πρέπει να ακολουθήσουν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Συγκεκριμένα, σε ανακοίνωση ημερομηνίας 3.3.2026 («Οδηγίες αυτοπροστασίας σε περίπτωση κινδύνου από εχθρική ενέργεια») αναφέρεται ότι οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν την τοποθεσία του πλησιέστερου καταφυγίου ή χώρου προστασίας μέσω της εφαρμογής «SafeCY» ή μέσω του Κέντρου Ελέγχου Επιχειρήσεων της Πολιτικής Άμυνας και, εφόσον χρειαστεί, να μετακινηθούν σε καταφύγιο.
Σε μεταγενέστερη ανακοίνωση ημερομηνίας 4.3.2026 για προληπτικά μέτρα αυτοπροστασίας αναφέρεται ότι, σε περίπτωση λήψης σχετικού μηνύματος στα κινητά τηλέφωνα, οι πολίτες θα πρέπει να κατευθυνθούν σε υπόγειο χώρο της οικίας τους ή σε άλλο εσωτερικό χώρο του κτιρίου.
Η ΕΥ σημειώνει ότι κρίνεται σημαντικό όπως οι οδηγίες που παρέχονται προς τους πολίτες είναι σαφείς και εναρμονισμένες μεταξύ τους, ώστε να διασφαλίζεται ότι σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης οι πολίτες διαθέτουν ξεκάθαρη καθοδήγηση ως προς τις ενέργειες που θα πρέπει να ακολουθήσουν.
Συμπεράσματα
Η ΕΥ σημειώνει ότι όλες οι διαπιστώσεις καταδεικνύουν ζητήματα που αφορούν κυρίως την ανάγκη επικαιροποίησης και αξιοπιστίας των στοιχείων που περιλαμβάνονται στην εφαρμογή εντοπισμού καταφυγίων, τη ασυνέπεια μεταξύ των καταγεγραμμένων πληροφοριών και της πραγματικής κατάστασης επί τόπου, την έλλειψη βασικών στοιχείων ταυτοποίησης των καταφυγίων καθώς και την ανεπαρκή ενημέρωση των πολιτών.
Συνεπώς, καταλήγει, δημιουργείται προβληματισμός ως προς τον βαθμό ετοιμότητας για την προστασία του άμαχου πληθυσμού σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Πηγή: KΥΠΕ
