Υπερβάσεις δαπανών από υποψήφιους δημάρχους και αντιδημάρχους, κατά τις εκλογές της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που διεξήχθηκαν το 2024, εντόπισε η Ελεγκτική Υπηρεσία σε έλεγχο που διενήργησε, διαπιστώνοντας παράλληλα αδυναμίες και παραλείψεις, που αφορούσαν την μη κατάλληλη συμπλήρωση εκθέσεων από τα εν λόγω πρόσωπα, αλλά και από φορείς που προσέφεραν διαφημιστικές υπηρεσίες σε υποψήφιους.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, καταγράφονται συγκεκριμένοι υποψήφιοι δήμαρχοι και αντιδήμαρχοι, οι οποίοι υπερέβησαν τα ανώτατα όρια που τίθενται από τον Νόμο, τα οποία κυμαίνονται από 10.000 μέχρι 30.000 αναλόγως του δήμου που είναι υποψήφιοι.
Όπως αναφέρεται, ενώ όλοι οι υποψήφιοι δήμαρχοι και αντιδήμαρχοι υπέβαλαν την Έκθεση Εκλογικών Εξόδων (ΕΕΕ), εντούτοις το 51% «δεν υπέβαλαν ή υπέβαλαν ελλιπή παραστατικά για τα έξοδα τους, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα στον έλεγχο της ορθότητας και πληρότητας των εκλογικών δαπανών. Η νομοθεσία δεν προβλέπει υποχρέωση των υποψηφίων για υποβολή».
Η Ελεγκτική Υπηρεσία υπογραμμίζει πως τα «έξοδα διαφήμισης» για τα οποία υποβάλλονται στοιχεία προς έλεγχο αφορούν δαπάνες προβολής των υποψηφίων σε ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς οργανισμούς, εφημερίδες, περιοδικά και διαφημιστικές πινακίδες. «Τα υπόλοιπα έξοδα αφορούν έκδοση διαφημιστικών φυλλαδίων, διαφημίσεις στο διαδίκτυο, συμβουλευτικές υπηρεσίες και άλλα (π.χ. συγκεντρώσεις), και με βάση το Νόμο δεν προκύπτει υποχρέωση από τους υποψήφιους ή τις εταιρείες να υποβάλλουν παραστατικά».
Ως εκ τούτου, διαπιστώνεται σημαντικό κενό ελέγχου, καθότι οι «δαπάνες διαφήμισης» οι οποίες ελέγχονται ανέρχονται συνολικά σε €346.004 από τις συνολικές δαπάνες €1.207.144. Αναλυτικότερα τα «έξοδα διαφήμισης» τα οποία ελέγχονται αντιστοιχούν μόλις στο 31% των συνολικών εκλογικών εξόδων των υποψήφιων Δημάρχων και στο 23% στην περίπτωση των υποψήφιων Αντιδημάρχων.
Επίσης εντοπίζονται ασυνέπειες μεταξύ των στοιχείων που υποβλήθηκαν από διαφημιστικούς φορείς και υποψήφιους 50 φορείς οι οποίοι «πρόσφεραν διαφημιστικές υπηρεσίες, δεν απέστειλαν στην Υπηρεσία μας συγκεντρωτικές καταστάσεις ή/και δήλωσαν λιγότερα έσοδα για παροχή διαφημιστικών υπηρεσιών σε 73 περιπτώσεις υποψηφίων σε σχέση με τις αντίστοιχες ΕΕΕ που υπέβαλαν οι υποψήφιοι. Παράλληλα, 70 υποψήφιοι δεν δήλωσαν στην ΕΕΕ οποιαδήποτε έξοδα διαφημίσεων ή/και δήλωσαν λιγότερα έξοδα, σε σύγκριση με τα ποσά που δηλώθηκαν στην Υπηρεσία μας από τους διαφημιστικούς φορείς».
Η σύνοψη αποτελεσμάτων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας
«Ο έλεγχός μας επί των εκλογικών δαπανών των υποψήφιων Δημάρχων και Αντιδημάρχων για τις εκλογές που διεξήχθησαν στις 9 Ιουνίου 2024, διενεργήθηκε στη βάση του άρθρου 33 του περί Δήμων Νόμου του 2022 (Ν.52(Ι)/2022)1, που προβλέπει εφαρμογή των διατάξεων του περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου (Ν.72/1979).
Στη βάση των διατάξεων της πιο πάνω νομοθεσίας, στην Υπηρεσία μας υποβλήθηκαν για έλεγχο 337 Εκθέσεις Εκλογικών Εξόδων (ΕΕΕ) που αφορούσαν στα έξοδα των υποψήφιων Δημάρχων και Αντιδημάρχων. Σκοπός του ελέγχου ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσον υπήρχε συμμόρφωση με τις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας όσον αφορά τις «δαπάνες διαφήμισης» των υποψηφίων και συγκεκριμένα κατά πόσο:
• Το ύψος των εκλογικών εξόδων για κάθε υποψήφιο Δήμαρχο και Αντιδήμαρχο υπερέβηκε αυτό που καθορίζεται στον Ν.52(Ι)/2022, και συγκεκριμένα τις €10.000-€30.000 για κάθε υποψήφιο Δήμαρχο ανάλογα με τον αριθμό των εκλογέων του Δήμου και τις €10.000 για κάθε υποψήφιο Αντιδήμαρχο.
• Τα στοιχεία που υποβλήθηκαν στην παράγραφο 5 των ΕΕΕ των υποψηφίων (δηλαδή στοιχεία για τις «δαπάνες διαφήμισης» οι οποίες ορίζονται ως οι δαπάνες προβολής των υποψηφίων σε ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς οργανισμούς, εφημερίδες, περιοδικά και διαφημιστικές πινακίδες) συνάδουν με τις συγκεντρωτικές καταστάσεις που υπέβαλαν στην Υπηρεσία μας, με βάση τη νομοθεσία, οι φορείς που παρέχουν τις υπό αναφορά διαφημιστικές υπηρεσίες.
Επισημαίνεται ότι, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, ο έλεγχος επί των εκλογικών εξόδων των υποψήφιων Δημάρχων και Αντιδημάρχων περιορίζεται στα δύο πιο πάνω σημεία και δεν επεκτείνεται σε επιβεβαίωση ή έλεγχο του συνόλου των προεκλογικών δαπανών, πέραν εκείνων που ορίζονται ως «δαπάνες διαφήμισης».
Τα ευρήματα από τον έλεγχο της νομιμότητας των εσόδων και δαπανών της προεκλογικής εκστρατείας των πολιτικών κομμάτων για τις εκλογές ανάδειξης Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης του 2024 θα παρουσιαστούν σε ξεχωριστή έκθεση της Υπηρεσίας μας.
Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκαν διάφορες αδυναμίες και παραλείψεις, που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, στη μη κατάλληλη συμπλήρωση των εν λόγω Εκθέσεων από τους υποψήφιους, καθώς και στην ενημέρωση της Υπηρεσίας μας από τους φορείς που προσέφεραν διαφημιστικές υπηρεσίες σε υποψήφιους. Συγκεκριμένα, αναφέρονται τα ακόλουθα κύρια ευρήματα:
1.1 Υπερβάσεις ορίων συνολικών εξόδων
Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε η υπέρβαση των ανωτάτων ορίων των εκλογικών εξόδων, όπως ορίζονται στον Ν.52(Ι)/2022. Τα συνολικά έξοδα που δήλωσαν οι πιο κάτω υποψήφιοι Δήμαρχοι και Αντιδήμαρχος σύμφωνα με τις ΕΕΕ, υπερβαίνουν τα ανώτατα όρια που καθορίζονται από τον Ν.52(Ι)/2022.
1.2 Αδυναμία στην πιστοποίηση των εκλογικών δαπανών
Ενώ όλοι οι υποψήφιοι Δήμαρχοι και Αντιδήμαρχοι υπέβαλαν την ΕΕΕ, εντούτοις το 51% των υποψηφίων δεν υπέβαλαν ή υπέβαλαν ελλιπή παραστατικά για τα έξοδα τους, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα στον έλεγχο της ορθότητας και πληρότητας των εκλογικών δαπανών. Η νομοθεσία δεν προβλέπει υποχρέωση των υποψηφίων για υποβολή.
1.3 Συνολικές δαπάνες και διαφημιστικές δαπάνες υποψηφίων.
Από τις ΕΕΕ που υποβλήθηκαν από τους υποψηφίους, διαπιστώνεται η κατανομή που φαίνεται στα πιο κάτω γραφήματα:
Υπενθυμίζεται ότι τα «έξοδα διαφήμισης» για τα οποία υποβάλλονται στοιχεία προς έλεγχο αφορούν δαπάνες προβολής των υποψηφίων σε ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς οργανισμούς, εφημερίδες, περιοδικά και διαφημιστικές πινακίδες. Τα υπόλοιπα έξοδα αφορούν έκδοση διαφημιστικών φυλλαδίων, διαφημίσεις στο διαδίκτυο, συμβουλευτικές υπηρεσίες και άλλα (π.χ. συγκεντρώσεις), και με βάση το Νόμο δεν προκύπτει υποχρέωση από τους υποψήφιους ή τις εταιρείες να υποβάλλουν παραστατικά.
Από τα πιο πάνω, διαπιστώνεται σημαντικό κενό ελέγχου, καθότι οι «δαπάνες διαφήμισης» οι οποίες ελέγχονται ανέρχονται συνολικά σε €346.004 από τις συνολικές δαπάνες €1.207.144. Αναλυτικότερα τα «έξοδα διαφήμισης» τα οποία ελέγχονται αντιστοιχούν μόλις στο 31% των συνολικών εκλογικών εξόδων των υποψήφιων Δημάρχων και στο 23% στην περίπτωση των υποψήφιων Αντιδημάρχων.
Το γεγονός αυτό προκαλεί προβληματισμό ως προς την αποτελεσματικότητα των ελέγχων αφού το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών δεν ελέγχεται. Συναφώς αναφέρεται ότι ο σχετικός Κανονισμός (ΕΕ) 2024/900 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφημιστικής προβολής, ορίζει την πολιτική διαφήμιση ως «περίπτωση πολιτικής διαφημιστικής προβολής που δημοσιεύεται, παραδίδεται ή διαδίδεται με οποιονδήποτε τρόπο».
Βέβαια αναγνωρίζεται η δυσκολία ουσιαστικού ελέγχου δαπανών όπως οι εκδηλώσεις, οι οποίες ίσως είναι το μεγαλύτερο μερίδιο των συνολικών δαπανών. Η δυσκολία έγκειται στο γεγονός ότι αρκετές εκδηλώσεις γίνονται σε σπίτια, χώρους εστίασης και σωματεία όπου είναι δύσκολη η ελεγκτική πρόσβαση προς επιβεβαίωση των ποσών. Επίσης το κόστος των εν λόγω εκδηλώσεων συνήθως καλύπτεται από φίλους, συγγενείς ή/και δωρεές. Σχετικά αναφορά γίνεται και στο 1.5.
1.4 Ασυνέπειες μεταξύ των στοιχείων που υποβλήθηκαν από διαφημιστικούς φορείς και υποψήφιους 50 φορείς οι οποίοι πρόσφεραν διαφημιστικές υπηρεσίες, δεν απέστειλαν στην Υπηρεσία μας συγκεντρωτικές καταστάσεις ή/και δήλωσαν λιγότερα έσοδα για παροχή διαφημιστικών υπηρεσιών σε 73 περιπτώσεις υποψηφίων σε σχέση με τις αντίστοιχες ΕΕΕ που υπέβαλαν οι υποψήφιοι.
Παράλληλα, 70 υποψήφιοι δεν δήλωσαν στην ΕΕΕ οποιαδήποτε έξοδα διαφημίσεων ή/και δήλωσαν λιγότερα έξοδα, σε σύγκριση με τα ποσά που δηλώθηκαν στην Υπηρεσία μας από τους διαφημιστικούς φορείς.
Η Υπηρεσία μας υπέβαλε τα λεπτομερή ευρήματά της στον Γενικό Έφορο Εκλογής, ώστε να ληφθούν τα ενδεικνυόμενα μέτρα σε κάθε περίπτωση υποψηφίου ή φορέα διαφημιστικών υπηρεσιών που παρέλειψε να συμμορφωθεί με τις διατάξεις της νομοθεσίας.
1.5 Ενδεχόμενο περαιτέρω απόκλισης μεταξύ πραγματικών και δηλωθέντων ποσών Πέραν των υπερβάσεων στο όριο των εκλογικών εξόδων που περιγράφονται στην παρ. 1.1, πρακτικές που παρατηρούνται κατά τις προεκλογικές περιόδους, όπως η φιλοξενία προεκλογικών εκδηλώσεων μεγάλης κλίμακας από υποστηρικτές υποψηφίων χωρίς χρέωση, η έκδοση τιμολογίων από διαφημιστικούς φορείς σε τρίτα πρόσωπα (εκτός του υποψηφίου και εκλογικού αντιπροσώπου) καθώς και το ενδεχόμενο παράτυπης καταβολής πληρωμών προς παρόχους διαφημιστικών υπηρεσιών σε μετρητά χωρίς την ύπαρξη ελεγκτικού ίχνους, εγείρουν περαιτέρω εύλογες ανησυχίες ως προς την αποτελεσματική τήρηση των οροφών προεκλογικών δαπανών που προβλέπει η σχετική νομοθεσία.
Κατά τον έλεγχό μας διαπιστώθηκε αριθμός 55 περιπτώσεων έκδοσης τιμολογίων σε ονόματα εκτός του ονόματος του υποψηφίου ή του εκλογικού του αντιπροσώπου και άλλες 55 περιπτώσεις πληρωμών πέραν των €100 σε μετρητά (άρθρο 46(1) Ν.72/1979) κατά παράβαση των προνοιών της νομοθεσίας».
