Αναγνωρίστηκε η ανάγκη για την προώθηση της νομοθεσίας για αναπηρία, από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ωστόσο την ίδια ώρα παραμένουν κάποιες από τις ενστάσεις που έθεσαν οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις, με το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας να καλείται να δώσει ξεκάθαρες απαντήσεις, με στόχο να προχωρήσει η κατ’ άρθρο συζήτηση και να προωθηθεί το κείμενο ενώπιον της Ολομέλειας της Βουλής για ψήφιση. Σημειώνεται πως η Επιτροπή Εργασίας αναμένει τις απαντήσεις από πλευράς Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας για τα ζητήματα που έθεσαν οι φορείς.
Η Επιτροπή Εργασίας έθεσε εκ νέου προς συζήτηση, σε έκτακτη συνεδρία, το θέμα της νομοθεσίας για την αναπηρία, ώστε να ολοκληρωθεί η συζήτηση επί της αρχής και να προχωρήσει στην κατ’ άρθρο, ώστε πριν τη διάλυση της Βουλής, να τεθεί ενώπιον της Ολομέλειας για ψήφιση. Μία ανάγκη που αναγνωρίστηκε από όλους, δεδομένου ότι η υφιστάμενη κατάσταση δεν ικανοποιεί κανένα και πρέπει να υπάρξει μία αλλαγή.
Από πλευράς της, η υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, Κλέα Χατζηστεφάνου-Παπαέλληνα, αφού απολογήθηκε για την απουσία της στις προηγούμενες συνεδρίες της Επιτροπής, καθώς εκπροσωπούσε την Κυπριακή Δημοκρατία στο εξωτερικό λόγω της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημείωσε πως «αυτό το νομοσχέδιο είναι το μέσο για επίτευξη του κοινού μας στόχου, που δεν είναι άλλος από την πλήρη κατοχύρωση και πραγμάτωση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία. Επιτρέψετέ μου να εστιάσω στη μεγάλη εικόνα και τα κύρια οφέλη. Αποσυνδέει όλες τις παροχές αναπηρίας με τα εισοδηματικά κριτήρια. Πάνω από 10,000 άτομα με αναπηρία που σήμερα δεν λαμβάνουν καμία στήριξη από το κράτος, θα λάβουν στήριξη και προστίθενται στους δικαιούχους που απαριθμούν 15,000. Υποστηριχτικές υπηρεσίες, οι υφιστάμενες τέσσερις αναβαθμίζονται και γίνονται οκτώ. Δεν αφορούν μόνο δικαιούχους αλλά το σύνολο των ατόμων με αναπηρία. Κατάργηση του περιορισμού για φροντιστή και του άτυπου φροντιστή. Κάθε δικαιούχος επιδόματος φροντίδας θα δικαιούται να επιλέξει το άτομο ή τα άτομα που θα τον υποστηρίζουν στην ανεξάρτητη διαβούλευση».
Στη συνέχεια, η κα. Χατζηστεφάνου-Παπαέλληνα επεσήμανε ότι με την προωθούμενη νομοθεσία θα υπάρχει αύξηση των υφιστάμενων κονδυλίων. «Είναι σαφής απόδειξη της πολιτικής βούλησης της Κυβέρνησης αφού ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί τόσο ψηλό ποσό. Εισάγεται ετήσια αύξηση ενσωμάτωσης της ΑΤΑ σε όλα τα βασικά επιδόματα. Επιπλέον, για πρώτη φορά, παιδιά που έχουν αναγνωριστεί ως δικαιούχοι δεν θα επανεξετάζονται μέχρι τα 18 τους. Έχουμε μελετήσει τα υπομνήματα και τα ερωτήματα που τέθηκαν από τους εταίρους. Σεβόμαστε όλες τις απόψεις, που είναι ιδιαίτερα βοηθητικές. Έχουμε εντοπίσει ζητήματα που περιλαμβάνονται στα ερωτήματα, που μας έχουν υποβληθεί ή που τέθηκαν και προφορικά και τα αξιολογούμε. Εκτιμώ ότι με την έναρξη της κατ’ άρθρο συζήτησης, θα έχουμε την ευκαιρία σε περαιτέρω διευκρινίσεις».
Στη συνέχεια, σημείωσε πως «προωθείται διόρθωση για κατάργηση του άρθρου 34.1 του ΕΕΕ, ώστε άτομα άνω των 65 να συνεχίσουν λαμβάνουν όλα όσα δικαιούνται. Στην επέκταση του ορίου ηλικίας για αγορά αυτοκινήτου στα 77 έτη, που προβλέπει το νομοσχέδιο, θα αφαιρεθεί η προϋπόθεση για κατοχή άδειας οδήγησης του δικαιούχου. Ως πάροχοι υπηρεσιών σε κατοικίες, για ανεξάρτητη διαβίωση, θα δύνανται να αναλάβουν και φυσικά πρόσωπα και όχι μόνο νομικά. Επίσης, θα διορθωθεί στο νομοσχέδιο η ημερομηνία έναρξης δικαιώματος παροχής, ώστε να ξεκινά από την ημερομηνία αίτησης και όχι από την ημερομηνία έγκρισης. Με τις αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου θα ρυθμίζουμε σταδιακά τις ομάδες νέων δικαιούχων, που θα εντάσσονται στις παροχές, ώστε να μπορούμε σε εύλογο διάστημα να εξετάζουμε τις αιτήσεις που θα υποβάλλουν. Αφουγκραζόμαστε τα δίκαια αιτήματα των δικαιούχων για αυξήσεις στις παροχές και αυτός είναι ο στόχος του Υπουργικού Συμβουλίου που ενέκρινε τις πρόσθετες πιστώσεις στον κρατικό προϋπολογισμό στην επόμενη τριετία, να τις κατανέμει με τον πιο δίκαιο τρόπο, τόσο με την ένταξη νέων δικαιούχων, όσο και με τις αυξήσεις των υφιστάμενων και των νέων δικαιούχων».
Η υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, σε νέα της τοποθέτηση, σημείωσε πως «έχω εισπράξει από όλους ότι μπροστά στο να μείνουμε εκεί που ήμασταν ή να προχωρήσουμε με αυτή τη νομοθεσία, είναι ξεκάθαρο ότι βλέπουμε τη μεγάλη εικόνα. Όσον αφορά τα θέματα που έχουν τεθεί, έχουν ακουστεί και έχουν σταλεί, θα δώσω το λόγο στην Υπηρεσία, για να δούμε πώς θα προχωρήσουμε».
Οι θέσεις των οργανώσεων
Η εκπρόσωπος του γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στην τοποθέτησή της, σημείωσε πως «σχετικά με το νομοσχέδιο τα σχόλιά μας δεν ήταν πολλά. Θα πρέπει πριν από κάποια αναφορά, να γίνεται αναφορά στον γενικό κανονισμό για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Για τα φυσικά πρόσωπα που θα παρέχουν υπηρεσίες να προσκομίζουν ιατρικά πιστοποιητικά, να είναι με βάση το γενικό κανονισμό για τα προσωπικά δεδομένα».
Από πλευράς της, η εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Νευρολογίας επεσήμανε ότι «επιμείναμε στο θέμα των υπηρεσιών φροντίδας. Αρκετοί ασθενείς δεν μπορούν φροντιστές, επειδή είναι μεγάλο το κονδύλι. Έχουμε συγκεκριμένη πρόταση. Μερικές φορές βλέπουμε ότι αξιολογείται η αναπηρία και όχι το άτομο. Να βρούμε άλλους τρόπους να εντάξουμε κάποια εργαλεία αξιολόγησης».
Η πρόεδρος της ΚΥΣΟΑ, Θέμις Ανθοπούλου, σε δική της τοποθέτηση, επεσήμανε πως «είπαμε πολλές φορές τις απόψεις μας. Κάποιες από τις εισηγήσεις μας έχουν ενσωματωθεί. Θερμή παράκληση να προχωρήσετε στην κατ’ άρθρο και να ενσωματωθεί η εισήγησή μας για άτομα που είναι δικαιούχοι και τους έχουν αποκοπεί η παροχή λόγω εισοδηματικών κριτήριων, επειδή πέρασαν τα 65. Είναι στις τροποποιήσεις και είναι θετικό του Υφυπουργείο. Επομένως, παράκληση στην κατ’ άρθρο να τεθούν και τα θέματα των αυξήσεων που θα ξεκινήσουν με την ψήφιση της νομοθεσίας. Θα πω το εξής, παρόλο που κάποιοι μας λένε διαπλεκόμενους και εμπλεκόμενους, επειδή ακούστηκε, υπεύθυνα να πούμε ότι δεκάδες τηλέφωνα δεχόμαστε καθημερινά, από κόσμο που δεν παίρνει τίποτα. Αυτός είναι ο λόγος που η ΚΥΣΟΑ απευθύνει θερμή παράκληση για να προχωρήσουμε και να ξεκινήσουμε από κάπου επιτέλους».
Η κα. Ανθοπούλου, όταν ξαναπήρε το λόγο, σημείωσε πως «μέσα στη νομοθεσία και σήμερα, στα άτομα με νοητική αναπηρία και για οποιοδήποτε άτομο με αναπηρία, εκτός από εκείνους με τετραπληγία ή παραπληγία, που δικαιούνται τα ελλιπέστατα επιδόματα που δεν υπάρχουν εισοδηματικά κριτήρια, δικαιούνται να αιτηθούν και επίδομα φροντίδας μέσω του ΕΕΕ. Στο πλαίσιο αυτής της νομοθεσίας, τα άτομα με νοητική αναπηρία θα δικαιούνται τη φροντίδα τους και θα έχουν φροντίδα και τους καλοκαιρινούς μήνες».
Καταλήγοντας, σημείωσε πως υπάρχει αρκετή παραπληροφόρηση αναφορικά με κατάργηση παροχών, «είναι ντροπή να ισχυριζόμαστε ότι ο οποιοσδήποτε Πρόεδρος ή υπουργός θα καθόταν και θα σύμπραττε με το αναπηρικό κίνημα για να μειώσει παροχές και να καταργήσει παροχές. Ουδέποτε μας ζητήθηκε κάτι τέτοιο ή τέθηκε στο τραπέζι. Αυτό που έχουμε σήμερα, το σύστημα κρατικής πρόνοιας είναι στρεβλό και γίνονταν μπαλώματα μέχρι σήμερα. Οπωσδήποτε δεν φτάνουμε στο τέλειο με αυτό το νομοσχέδιο, αλλά ο πάτος είναι αυτός που έχουμε τώρα και αποκλείονται ένα στα δύο άτομα με σοβαρές αναπηρίες. Τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες καταπατώνται σήμερα».
Ο πρόεδρος της ΟΠΑΚ, Δημήτρης Λαμπριανίδης, σημείωσε πως «ως μία οργάνωση που δεν συμμετείχαμε στη διαβούλευση, κάτι που είχαμε τονίσει είναι ότι διαφωνούμε με την συνένωση των επιδομάτων βαριάς κινητικής αναπηρίας και των τετραπληγικών και παραπληγικών κάτω από τον τίτλο επίδομα βοήθειας κατ’ οίκον φροντίδας. Μέχρι σήμερα δεν έχουμε ακούσει καμία τοποθέτηση από το Υφυπουργείο στις διαφωνίες μας. Έχουμε τεκμηριώσει και περιμένουμε μία απάντηση αν λανθασμένα διαφωνούμε ή όχι».
Σε άλλη του τοποθέτηση, ο κ. Λαμπριανίδης τόνισε πως «όσον αφορά στο θέμα για το αυτοκίνητο, αυτό που ζητούμε είναι να φύγει η πρόνοια για τα 70 χρόνια, είτε οδηγεί, είτε όχι το άτομο. Πρέπει να υπάρχει και σχέδιο δανεισμού για να αγοράσουν αυτοκίνητο και άτομα με αναπηρία που είναι φτωχά. Τα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα είναι πιο ακριβά και οι ευάλωτοι έχουν δυσκολία να βρουν οχήματα. Θέλω να αναφέρω και κάτι άλλο. Με πήρε τηλέφωνο ένας φίλος που με ρώτησε που μπορεί να πάει η αδελφή του που είναι 76 ετών με νοητική αναπηρία και μένει με τη μητέρα του και την φροντίζει που είναι 90 ετών. Το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης έκανε ένα πρόγραμμα με κατοικίες για ανεξάρτητη διαβίωσης και λειτουργεί με επιτυχία. Περιμένουμε να γίνουν άλλες δύο, όμως πληροφορηθήκαμε πως δεν υπάρχει πρόνοια στον προϋπολογισμό. Πρέπει να ξέρουμε αν μπαίνει τέλος στην αύξηση αυτών των κατοικιών ανεξάρτητης διαβούλευσης».
Ο πρόεδρος της ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ, Χρίστος Αυγουστίνος, στην τοποθέτησή του, σημείωσε πως «όταν είχαμε τη νομοθεσία, το πρώτο που είπα ήταν ότι δεν θα περάσει από την ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ. Δεν μπορεί να στηριχθεί μία νέα νομοθεσία, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες του παιδιού και της οικογένειας. Ακολούθησε μία ανταπόκριση και δόθηκε το λεγόμενο ‘οικογενειακή στήριξη’ που είναι ψυχολόγος. Λέμε ότι πιστεύουμε στην πρόνοια. Ποια είναι η πρόνοια; Έβαλα το θέμα της πρώιμης παρέμβασης το 2009, επανήλθα το 2014 και έστειλα μία πολυσέλιδη επιστολή στον τότε γενικό διευθυντή του Υπουργείου Εργασίας και από τότε κάνουμε κάποιες συναντήσεις, κάθε λίγους μήνες και μέναμε μέχρι εκεί».
Στη συνέχεια, ο κ. Αυγουστίνος σημείωσε πως «δεν θέλουμε οι επόμενες οικογένειες να περπατούν σε δρόμο με αγκάθια και να βρουν μόνοι τους παροχές. Δέχθηκα κάποια τηλεφωνήματα, μία μητέρα πάλευε μόνη της να μάθει τι είναι αυτισμός και άλλη μητέρα πάλευε για να δει πώς θα στηρίξει το παιδί με οπτική αναπηρία. Εισηγούμαστε να περιληφθεί πρόνοια στο νομοσχέδιο και αν υπάρχει ζήτημα με το κόστος, έχουμε κάποιες εισηγήσεις επ’ αυτού. Δεν μπορούμε να λέμε ότι έχουμε ολιστική νομοθεσία για αναπηρία, όταν υπάρχουν άτομα που βγαίνουν από το εκπαιδευτικό σύστημα στα 22 και να πιστεύουμε ότι θα βοηθήσουν οι υπηρεσίες στήριξης».
Το δεύτερο θέμα που έθιξε ο πρόεδρος της ΠΟΣΥΓΟΠΕΑ ήταν τα κέντρα ημέρας. «Πιθανό να γνωρίζετε ότι το 2014 είχαμε κάνει μία έρευνα, που έδειξε ότι στην επόμενη δεκαετία θα ήταν σημαδιακή ημέρα, που τα κέντρα ημέρας που δημιουργήθηκαν από γονείς παιδιών με αναπηρία, θα κλείνουν το ένα μετά το άλλο, επειδή θα υπάρχει οικονομικό πρόβλημα και δεν θα μπορούν να τα διαχειριστούν οι ίδιοι. Αναδείξαμε ξανά το πρόβλημα και το καλοκαίρι του 2025 ο Πρόεδρος ανακοίνωσε πως πρέπει να βρεθούν λύσεις για τα κέντρα ημέρας, επειδή δεν μπορούσαν να δώσουν υπηρεσίες. Κάναμε μία καινούργια τροποποίηση για να μείνουν τα άτομα με αναπηρία στα ειδικά σχολεία και σήμερα ερχόμαστε να κάνουμε νομοθεσία που τα κέντρα ημέρας δεν είναι μέσα».
Ο κ. Αυγουστίνος τόνισε πως κάποια κέντρα ημέρας έχουν πρόβλημα και είναι στα πρόθυρα να κλείσουν. «Έχουμε το δικαίωμα να κάνουμε μία νέα νομοθεσία όταν ξέρουμε ότι 22 κέντρα ημέρας είναι έτοιμα να παραδώσουν τα κλειδιά; Το θέμα είναι πόσο όφελος θα έχουμε και τι χάνουμε. Την ώρα που 22 κέντρα ημέρας θα κλείσουν και θα παραδώσουν 1,000 θα μπορέσει η νομοθεσία που μιλά για αυτόνομη διαβίωση να καλύψει τον κόσμο; Η Βουλή τερματίζει τις εργασίες της. Δεν θέλω ευθύνη για την απόφαση που θα παρθεί. Θέλουμε να αφήσουμε πίσω μας πράγματα που δεν θα μας κατακρίνουν. Δεν συμφωνούμε με τη νομοθεσία».
Από πλευράς της, η Μαρίνα Γεωργίου, πρόεδρος του Συνδέσμου για ΔΕΠΥ χαιρέτησε το νομοσχέδιο και ανέφερε πως «είμαστε υπέρ για όλους τους λόγους που είπε η υπουργός, αλλά επισημάναμε ότι δεν περιλαμβάνει άτομα με ΔΕΠΥ. Όλες οι υπηρεσίες, για 7-10% του πληθυσμού που είναι απόν, να είναι και αύριο. Πρέπει να υπάρχουν ρητά πρόνοιες και για εκείνα τα άτομα».
Η πρόεδρος του Συνδέσμου «Αγκαλιά Ελπίδα», Γιούλα Πιτσιάλη, σημείωσε πως «η νομοθεσία πρέπει να θέσει σαφή χρονοδιαγράμματα για τις εξετάσεις κάποιων αιτήσεων και αν δεν εξετάζονται να υπάρχει λογοδοσία. Επίσης, για το θέμα προσωπικής βοήθειας και φροντίδας, είναι ένα θέμα που φέρουμε ένσταση. Όπως έχει διαμορφωθεί είναι όλα φροντίδα και βάζει ένα κατάλογο τι κάνει ο προσωπικός φροντιστής, που συγκρούεται με τον κοινωνικό συνοδό. Ακούστηκε πως ο κοινωνικός συνοδός απευθύνεται και στα παιδιά, όμως δεν υπάρχει διαδικασία πώς θα το αιτούμαστε. Θεωρούμε ότι αποκλείονται τα άτομα που παίρνουν κατ’ οίκον φροντίδα από την υπηρεσία της προσωπικής βοήθειας. Εμείς θεωρούμε ότι πρέπει να μπουν πρόνοιες, ώστε να μην αποκλείεται κανένας, με χρονοδιαγράμματα».
Από τη δική του πλευρά, ο εκπρόσωπος της ΠΑΣΥΓΟΑΝΑ, Σταύρος Βρόντης, τόνισε πως «μία τροπολογία στείλαμε χθες. Ζητούμε να μπει αναφορά στην ΕΠΑΝΑ. Η Επιτροπή είναι για να προστατεύει τα άτομα με νοητική αναπηρία και είναι πιο ευάλωτα από ό,τι άλλα άτομα με αναπηρία. Δεν έχουμε δει άτομο να έρθει μόνο του και να μπορεί να υπερασπιστεί τα δικαιώματά του. Αν μπει η αναφορά διασφαλίζει τις ιδιαιτερότητες. Να είναι easy to read. Αν δεν γίνει η πρόνοια θα μπορεί να γίνει μετάφραση όπως ο καθένας κρίνει σωστό και να έχουμε παραπληροφόρηση. Είναι πιο καλυπτικός ο νόμος που προωθείται, εμπερικλείει περισσότερα άτομα. Δεν μπορούμε να το αγνοήσουμε αυτό. Υπάρχει η πρόνοια ότι κανένας δεν θα χάσει αυτά που λάμβανε. Πρέπει να σκεφτούμε αυτές τις παραμέτρους».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Ένταση ανάμεσα σε Καυκαλιά και Νικολαΐδη, σε ρόλο πυροσβέστη η Παπαέλληνα-«Δεν θα ξανασχοληθώ» ο ένας, «απαράδεκτο» ο άλλος
