Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι μια εξάπλωση του αφθώδους πυρετού στην Κύπρο θα μπορούσε να κοστίσει από δεκάδες εκατομμύρια έως εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με τον βαθμό της εξάπλωσης, υπογραμμίζει ο οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Μάριος Χρίστου, εξηγώντας ότι το άμεσο κόστος και με την προϋπόθεση ότι η κρίση παραμείνει περιορισμένη ανέρχεται περίπου στα €20 εκατ., εκ των οποίων τα €10 εκατ. - 12 εκατ. αφορούν αποζημιώσεις κτηνοτρόφων, τα €5 εκατ. αφορούν εμβόλια, τεστ και εργαστηριακούς ελέγχους, ενώ περίπου €3 εκατ. σχετίζονται με διοικητικά κόστη και μέτρα βιοασφάλειας.
- Διαβάστε επίσης: Ιρανική Κρίση και Οικονομία: Πόσο μπορεί να κοστίσει;
Αναλύοντας τις οικονομικές επιπτώσεις που μπορεί να υπάρξουν από ενδεχόμενη μεγάλη εξάπλωση της νόσου, ο κ. Χρίστου τονίζει ότι το μεγαλύτερο οικονομικό πλήγμα αφορά τις εξαγωγές. Με την Κύπρο να εξάγει μεγάλες ποσότητες γαλακτοκομικών προϊόντων και ιδιαίτερα χαλλουμιού, επισημαίνει ότι σε περίπτωση επιβολής περιορισμών, είναι δυνατόν να διακοπεί η εξαγωγή ζωικών προϊόντων ή ακόμη και να χαθεί η πρόσβαση σε αγορές της Ε.Ε, ενώ σε ακραίο σενάριο, θα μπορούσε ακόμη να υπάρξει και αποκλεισμός από την ενιαία αγορά της Ε.Ε., κάτι που θα είχε τεράστιες οικονομικές συνέπειες.
Εξάλλου, με τους πρώτους υπολογισμούς, ο οικονομολόγος εξηγεί ότι πιθανόν να επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα περίπου 15.000 θέσεις εργασίας, ένα πολύ σημαντικό ποσοστό του εργατικού δυναμικού.
- Διαβάστε επίσης: Ανησυχία στην γαλακτοβιομηχανία για τον αφθώδη πυρετό - Δεν επηρεάστηκαν χαλλούμι και διαθεσιμότητα γάλακτος
- Διαβάστε επίσης: Τάσος Γιασεμίδης: Οι κίνδυνοι για τη διεθνή εμπορική εικόνα της Κύπρου, η αναγκαία διατήρηση εμπιστοσύνης και οι πιθανές ανατιμήσεις ενόψει Πάσχα
- Διαβάστε επίσης: Μαρία Παναγιώτου: Στα €28 εκατ. η στήριξη κτηνοτρόφων με τα νέα μέτρα
Πόσο σημαντικά είναι για την οικονομία τα δεδομένα που διαμορφώνονται από την επιδημία του αφθώδους πυρετού;
Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, ο αφθώδης πυρετός (Foot-and-Mouth Disease – FMD) είναι μια ιδιαίτερα μεταδοτική ιογενής ασθένεια που προσβάλλει ζώα με διχαλωτές οπλές (βοοειδή, πρόβατα, κατσίκες, χοίρους). Για την Κύπρο, δυνατόν να έχει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις, κυρίως στον αγροτικό και εξαγωγικό τομέα με συνεπακόλουθα στην οικονομία της χώρας γενικότερα. Πιο συγκεκριμένα θα υπάρξουν απώλειες στην κτηνοτροφία, περιορισμοί στις εξαγωγές, αύξηση των κρατικών δαπανών και διαταραχή στην αγροδιατροφική αλυσίδα.
Όλα τα πιθανά σενάρια και οι πιθανές επιπτώσεις βάσει ρεαλιστικών εκτιμήσεων
Πόσο θα μπορούσε να κοστίσει στην οικονομία της Κύπρου ένα μεγάλο ξέσπασμα με πραγματικές εκτιμήσεις;
Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι μια εξάπλωση του αφθώδους πυρετού στην Κύπρο θα μπορούσε να κοστίσει από δεκάδες εκατομμύρια έως εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με τον βαθμό της εξάπλωσης. Μια πιθανή ρεαλιστική εκτίμηση βασισμένη σε στοιχεία από τα μέχρι στιγμής δεδομένα αλλά και την εμπειρία άλλων χωρών, σε συνάρτηση με την δομή της κυπριακής οικονομίας, θα μπορούσε να εκτιμηθεί ως εξής:
Σε πρώτη φάση σύμφωνα με το τι υπάρχει μέχρι αυτή την στιγμή έχουμε περίπου €10 εκατ. – 12 εκατ. για τις αποζημιώσεις κτηνοτρόφων, περίπου €5 εκατ. για εμβόλια, τεστ και εργαστηριακούς ελέγχους και περίπου €3 εκατ. για διοικητικά κόστη και μέτρα βιοασφάλειας. Ένα σύνολο δηλαδή άμεσου κόστους περίπου €20 εκατ. κι αυτό, εάν η κρίση παραμείνει περιορισμένη. Ταυτόχρονα, έχουν ήδη θανατωθεί χιλιάδες ζώα και το κράτος έχει αρχίσει να πληρώνει αποζημιώσεις εκατομμυρίων ευρώ.
Εάν η ασθένεια επεκταθεί, σε περισσότερες περιοχές το άμεσο κόστος αποζημιώσεων και μέτρων δυνατόν να διπλασιαστεί ή ακόμη και να πολλαπλασιαστεί. Μια ρεαλιστική εκτίμηση ανεβάζει το κόστος σε €40 εκατ. – €80 εκατ. μόνο για αποζημιώσεις, καταστροφή ζώων, εμβολιασμούς και μέτρα καραντίνας.
- Διαβάστε επίσης: Έτσι μοιράστηκε η πίτα των κυπριακών εξαγωγών το 2025 – Η δυναμική του χαλλουμιού και των φαρμάκων
Το πλήγμα στις εξαγωγές, οι κίνδυνοι για χαλλούμι και το ακραίο σενάριο εξόδου από την ενιαία αγορά
Ποιες άλλες οικονομικές επιπτώσεις μπορούν να υπάρξουν;
Το μεγαλύτερο οικονομικό πλήγμα αφορά τις εξαγωγές. Η Κύπρος εξάγει μεγάλες ποσότητες γαλακτοκομικών προϊόντων και ιδιαίτερα χαλλουμιού. Αν επιβληθούν περιορισμοί, είναι δυνατόν να διακοπεί η εξαγωγή ζωικών προϊόντων ή ακόμη και να χαθεί η πρόσβαση σε αγορές της Ε.Ε. Σε ακραίο σενάριο, θα μπορούσε ακόμη να υπάρξει και αποκλεισμός από την ενιαία αγορά της Ε.Ε., κάτι που θα είχε τεράστιες οικονομικές συνέπειες.
Οι συνέπειες για την γαλακτοβιομηχανία θα είναι πολύ σοβαρές. Ιδιαίτερα, αναμένεται να πληγούν οι εξαγωγές χαλλουμιού. Το χαλλούμι είναι ένα από τα πιο σημαντικά εξαγώγιμα προϊόντα της Κύπρου και η πορεία των εξαγωγών του έχει τα τελευταία χρόνια αποκτήσει τεράστια δυναμική. Όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, οι εξαγωγές χαλλουμιού στα τελευταία 15 έτη έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί:
Έτος/Εξαγωγές χαλλουμιού
|
2010 |
~€120 εκατ. |
|
2015 |
~€210 εκατ. |
|
2020 |
~€270 εκατ. |
|
2024 |
~€320–330 εκατ. |
Αν υποθέσουμε ότι ο ίδιος ρυθμός συνεχιστεί, τότε μπορούμε να υπολογίσουμε, με μια γραμμική εκτίμηση, τις ετήσιες εξαγωγές μέχρι το 2035 να φτάνουν τα €700 – €900 εκατ.
Ήδη οι εξαγωγές χαλλουμιού υπολογίζονται περίπου στο 20% των συνολικών εξαγωγών της Κύπρου, με ένα σημαντικό ποσοστό συνεισφοράς (περίπου 3%-5%) στο ΑΕΠ της χώρας. Εδώ θα πρέπει να συνυπολογίσουμε όλες τις δραστηριότητες που συνυπάρχουν με την συγκεκριμένη βιομηχανία και πιο συγκεκριμένα τους κτηνοτρόφους και γενικά την κτηνοτροφία, τους παραγωγούς ζωοτροφών, τις γαλακτοβιομηχανίες, τις μεταφορικές και τις εξαγωγικές εταιρείες.
Πόσοι εργαζόμενοι επηρεάζονται;
Με τους πρώτους υπολογισμούς, πιθανόν να επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα περίπου 15.000 θέσεις εργασίας ένα πολύ σημαντικό ποσοστό του εργατικού δυναμικού.
Οι συνέπειες σε περίπτωση σοβαρής εξάπλωσης
Γενικά πόσο σοβαρή μπορεί να εξελιχθεί η κρίση;
Αναλόγως του πόσο θα εξαπλωθεί η ασθένεια, θα είναι και οι ανάλογες συνέπειες. Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2001 το κόστος ξεπέρασε €8 δισ., ενώ θανατώθηκαν εκατομμύρια ζώα. Επομένως δεν μπορούν να γίνουν ακριβείς εκτιμήσεις στο παρόν στάδιο. Είναι, όμως, δυνατόν να υπάρξουν πολύ σοβαρές συνέπειες όπως, η μείωση της παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων και η αύξηση στις αντίστοιχες τιμές, η μείωση ή στο ακραίο σενάριο η απαγόρευση των εξαγωγών, η μείωση στη διάθεση ή πιθανόν και στη ζήτηση κρέατος, η σοβαρή μείωση στις εξαγωγές και η μεσοπρόθεσμη απώλεια θέσεων εργασίας.
