Μετέωρο έμεινε το νομοσχέδιο αναφορικά με τις παρακολουθήσεις, καθώς οι εξηγήσεις που έδωσε η Κυβέρνηση δεν έπεισαν τους βουλευτές, με αποτέλεσμα να μην είναι βέβαιο το μέλλον του, αφού δεν έχει ξεκαθαρίσει κατά πόσο θα λάβει τις απαιτούμενες ψήφους, ώστε να υπάρξει η συνταγματική τροποποίηση. Ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που εγείρουν οι βουλευτές είναι το ζήτημα των υπερξουσιών του Γενικού Εισαγγελέα, καθώς θεωρούν ότι με την έγκριση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου ο νομικός σύμβουλος του κράτους μπορεί να παρακολουθεί ένα άτομο, το οποίο στη συνέχεια θα κατηγορήσει ενώπιον Δικαστηρίου, δεδομένου του διττού ρόλου του Γενικού Εισαγγελέα και ως δημόσιος κατήγορος.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης κατέθεσε εντός Φεβρουαρίου το νομοσχέδιο για την 23 τροποποίηση του Συντάγματος, με σκοπό την τροποποίηση του Άρθρου 17 του Συντάγματος, το οποίο θεμελιώνει το δικαίωμα στο απόρρητο της αλληλογραφίας και κάθε άλλης μορφής επικοινωνίας, ώστε να ενισχυθεί το ρυθμιστικό πλαίσιο για τη διασφάλιση της ασφάλειας και της κυριαρχίας της Δημοκρατίας, καθώς και της καταπολέμησης σοβαρών ποινικών αδικημάτων και του οργανωμένου εγκλήματος.
Όπως αναφέρθηκε στην αιτιολογική έκθεση, σύμφωνα με τις πρόνοιες του νομοσχεδίου επιτρέπεται, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και εγγυήσεις, επέμβαση στο δικαίωμα του απορρήτου των επικοινωνιών προς αποτροπή, διερεύνηση ή δίωξη επιπρόσθετων από τα ήδη προβλεπόμενα αδικήματα, όπως η τρομοκρατία, η κατασκοπεία, η σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση παιδιών, η παράνομη διακίνηση μεταναστών τα αδικήματα που τελούνται μέσω διαδικτύου και η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Φυτιρής: Απάντηση σε εγκληματική δράση τα νομοσχέδια παρακολούθησης τηλεπικοινωνιών
Περαιτέρω, εισάγεται νέα πρόνοια με την οποία απαιτείται γραπτή έγκριση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας για την άρση του απορρήτου, εφόσον η επέμβαση αποτελεί μέτρο το οποίο σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναγκαίο μόνο προς το συμφέρον της πρόληψης και της αντιμετώπισης δραστηριοτήτων που συνιστούν απειλή κατά της ασφάλειας και της κυριαρχίας της Δημοκρατίας.
Οι βασικές πρόνοιες του νομοσχεδίου, όπως ακούστηκε στην Βουλή είναι οι ακόλουθες:
(α) Διεύρυνση των λόγων άρσης του απορρήτου, ώστε να περιλαμβάνονται πρόσθετες κατηγορίες σοβαρών ποινικών αδικημάτων, μεταξύ άλλων τρομοκρατία, κατασκοπεία, σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση παιδιών, παράνομη διακίνηση μεταναστών, αδικήματα που τελούνται μέσω διαδικτύου και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Περιλαμβάνεται επίσης η προσθήκη της κατοχής ναρκωτικών και ψυχοτρόπων ουσιών με σκοπό την προμήθεια ως αναγνωρισμένου λόγου άρσης του απορρήτου.
(β) Εισαγωγή γραπτής εξουσιοδότησης από τον Γενικό Εισαγγελέα, για άρση του απορρήτου εφόσον η επέμβαση κρίνεται αναγκαία σε μία δημοκρατική κοινωνία για την ασφάλεια ή/και την κυριαρχία της Δημοκρατίας.
Το νομοσχέδιο έτυχε νομοτεχνικού ελέγχου από τον Γενικό Εισαγγελέα και διαβούλευσης με την Αστυνομία Κύπρου και την Κυπριακή Υπηρεσία Πληροφοριών. Παράλληλα, στο πλαίσιο διαβούλευσης, το νομοσχέδιο διαβιβάστηκε και στους παρόχους υπηρεσιών επικοινωνίας, στο Γραφείο Επιτρόπου για τη Ρύθμιση Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και Ταχυδρομείων και στο Τμήμα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής.
Ζήτημα ξανά ο διττός ρόλος του Γενικού Εισαγγελέα
Μετά την κατάθεση του νομοσχεδίου, πραγματοποιήθηκαν συνολικά τρεις συνεδρίες, εκ των οποίων η μία έκτακτη, ώστε να μελετηθούν οι πρόνοιες και να οδηγηθεί στην Ολομέλεια πριν το κλείσιμο της Βουλής για το Πάσχα, καθώς με την επιστροφή, το σώμα θα διαλυθεί. Αυτό που αποφασίστηκε είναι όπως το νομοσχέδιο τεθεί προς ψήφιση σήμερα και κατά τη διάρκεια της Ολομέλειας θα αποφάσιζαν τα κόμματα το μέλλον της προσπάθειας που καταβάλλεται από την Κυβέρνηση. Ωστόσο, πληροφορίες αναφέρουν ότι υπάρχει πιθανότητα να ζητηθεί αναβολή, ώστε να καταβληθεί μία ύστατη προσπάθεια για να βρεθεί η χρυσή τομή. Σημειώνεται πως η Επιτροπή Νομικών αναμένεται να συνεδριάσει εκτάκτως την Παρασκευή και προς συζήτηση τα εφαρμοστικά νομοσχέδια. Πάντως, αρκετοί βουλευτές έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους, ειδικά με την πρόνοια για την έγκριση από το Γενικό Εισαγγελέα, χωρίς να ακολουθηθεί η διαδικασία μέσω Δικαστηρίου.
«Το ΑΚΕΛ είναι εναντίον του κομματιού που δίνει εξουσία στον Γενικό Εισαγγελέα, χωρίς διάταγμα να εγκρίνει την παρακολούθηση. Για μας είναι και το γεγονός ότι σε τέτοιες περιπτώσεις που υπάρχει περιορισμός συνταγματικών δικαιωμάτων, δεν μπορεί να μην υπάρχει δικλίδα ασφαλείας του να πειστεί ένα Δικαστήριο να επιτρέψει την παρακολούθηση. Ο Γενικός Εισαγγελέας πέραν του ότι δεν ελέγχονται οι εξουσίες του, είναι και ο κατήγορος και μπορεί να διατάξει την παρακολούθηση κάποιου που, μετά θα τον διώξει στο Δικαστήριο», ανέφερε στον REPORTER ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Πασιουρτίδης.
Ουσιαστικά, αυτό που διαμηνύεται από πλευράς ΑΚΕΛ είναι πως δεν μπορεί να συγκεντρώνει την εξουσία να παρακάμπτει το Δικαστήριο ένα πρόσωπο. «Υπάρχει δικαστική διαδικασία, υπάρχουν κανόνες που πρέπει να ακολουθηθούν, όπως τα εντάλματα σύλληψης, τα εντάλματα έρευνας. Με βάση νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων είναι η θέση μας».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Στην Ολομέλεια την Πέμπτη το νομοσχέδιο για αναθεώρηση του Συντάγματος για παρακολουθήσεις
Σημειώνεται πως η Κύπρος είναι από τις μοναδικές χώρες που έχουν συνταγματικά κατοχυρωμένο το απαραβίαστο της ιδιωτικής επικοινωνίας, την ώρα που σε άλλες χώρες δεν είναι τόσο αυστηρό το νομοθετικό πλαίσιο. Συγκεκριμένα, σε άλλες χώρες υπάρχει η αναφορά για το δικαίωμα των πολιτών στην ιδιωτική επικοινωνία, ωστόσο προστατεύεται μέσω του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
«Αυτό σημαίνει ότι όταν γίνεται τροποποίηση Συντάγματος πρέπει όλοι να έχουν υπόψη τους ότι αλλάζουν μία πολύ βασική παράμετρο του Συντάγματος, που είχε τροποποιηθεί πριν πέντε χρόνια. Άρα, τροποποιείται μία παράμετρος που είχε αλλάξει και δεν τους βγήκε», εξήγησε ο μεμονωμένος σοσιαλιστής βουλευτής, Κωστής Ευσταθίου, ο οποίος επίσης τάσσεται ενάντια στην προσπάθεια της Κυβέρνησης για αλλαγή.
Ο κ. Ευσταθίου και από πλευράς του, εγείρει ζήτημα με τις υπερεξουσίες του Γενικού Εισαγγελέα και τονίζει πως πρέπει να υπάρχουν ασφαλιστικές δικλίδες, στην προσπάθεια της Κυβέρνησης για παρακολούθηση των πολιτών, που κυρίως θα είναι μέσω Δικαστηρίου.
«Δεν μπορεί να αποφασίζει μόνο ο Γενικός Εισαγγελέας, ο οποίος ειρίσθω εν παρόδω είναι και Γενικός Κατήγορος του κράτους. Αν το σύστημα ήταν όπως της Αγγλίας που είναι διαφορετικός ο Γενικός Εισαγγελέας και διαφορετικός ο δημόσιος κατήγορος, θα το συζητούσα, αν υπήρχαν και ασφαλιστικές δικλίδες. Πώς γίνεται όμως να με παρακολουθεί ο κατήγορός μου; Είναι μεν υπερόπλο για αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, όμως τα υπερόπλα μπορούν και να σε σκοτώσουν. Εάν δώσω τέτοια υπερεξουσία σε αστυνομικούς να παρακολουθούν πολίτες, πώς μπορώ να ξέρω ότι δεν θα υπάρξει κατάχρηση; Δεν θα μπορώ να τους ελέγξω, δεν υπάρχει τρόπος».
Μάλιστα, ο μεμονωμένος σοσιαλιστής βουλευτής έφερε ως παράδειγμα το γεγονός ότι σε περίπτωση που ψηφιστεί το νομοσχέδιο, υπάρχει και κίνδυνος ο εκάστοτε Πρόεδρος της Δημοκρατίας, μαζί με τον εκάστοτε Γενικό Εισαγγελέα να παρακολουθούν κάποιο πρόσωπο που πιθανόν να ασκεί κριτική στην Κυβέρνηση.
«Ξέρω ότι υπάρχουν προβληματισμοί στην Κυβέρνηση, όπως η έγκριση να δίνεται από μία Επιτροπή, με αυστηρές προϋποθέσεις, πλήρως ανεξάρτητη από τον Πρόεδρο, με όριο θητειών, για να μην υπάρχει και ο πειρασμός της κατάχρησης, αφού δεν θέλουν τα Δικαστήρια. Δεν μπορούμε να δεχτούμε ότι δεν μπορούμε να ελέγχουμε ποιος θα μας παρακολουθεί. Στην Αμερική, που είναι υπερδύναμη, έχουν check and balances. Κανένας δεν έχει εξουσία, χωρίς να ελέγχεται. Δεν μπορούμε να δώσουμε ένα υπερόπλο σε κάποιο που έχει υπερεξουσίες. Όταν τροποποιούσαν το Σύνταγμα πριν από πέντε χρόνια, μας έλεγαν ότι θα πατάξουν το έγκλημα, αλλά δεν τα κατάφεραν και ήρθαν ξανά για να αλλάξουν το Σύνταγμα».
Η αντίθετη άποψη
Πάντως, ανάμεσα στους βουλευτές επικρατεί και η άποψη ότι με την ψήφιση του συγκεκριμένου νομοσχέδιου, θα δοθεί ακόμη ένα εργαλείο στην Αστυνομία για αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος.
«Θέση μας είναι ότι πρόκειται για ένα θέμα ύψιστης ασφαλείας και πλέον έχουμε και το οργανωμένο έγκλημα, που είναι πιο σύνθετο, υπάρχουν άλλα εργαλεία και όπλα και οφείλει η Δημοκρατία να είναι πιο μπροστά από αυτό για να το καταπολεμήσει. Δεν πρέπει να κατατρέχει τα απομεινάρια, τη σκιά του οργανωμένου εγκλήματος, αλλά να είναι κυνηγός η Αστυνομία και προληπτικά να προλαβαίνει τη διάπραξη οποιουδήποτε κακουργήματος του οργανωμένου εγκλήματος. Έτσι κατοχυρώνεις το καλό όνομα της πατρίδας σου και πάνω από όλα εφαρμόζεις το νόμο στην πράξη, για την ευημερία της κοινωνίας», επεσήμανε ο βουλευτής του Δημοκρατικού Συναγερμού, Νίκος Γεωργίου.
Ο κ. Γεωργίου, καταλήγοντας, εξήγησε πως «εμείς είμαστε υπέρ να μπουν κάποιες ασφαλιστικές δικλίδες, αλλά να δοθούν σύγχρονα εργαλεία στις διωκτικές Αρχές για καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος. Για παράδειγμα θα μπορούσε να είναι ο δικαστικός έλεγχος της απόφασης, μεταγενέστερα, για να διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχει κατάχρηση. Θα είναι ποινικό αδίκημα αν δούμε ότι υπάρχει κατάχρηση».
