Μετά από μήνες αναμονής και καθυστερήσεις επί καθυστερήσεων, οδηγείται σήμερα ενώπιον της Βουλής το σημαντικό νομοσχέδιο για την αναπηρία. Στοίχημα της Κοινοβουλευτικής Επιτροπή Εργασίας είναι να οδηγηθεί στην Ολομέλεια για ψήφιση, πριν την τελευταία νομοθετική εργασία η οποία είναι ορισμένη για τις 2 Απριλίου, λόγω των βουλευτικών εκλογών, με την προϋπόθεση ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι συμφωνήσουν με την μορφή του, όπως κατατέθηκε από το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας.
Το νομοσχέδιο εντάσσεται σε μία ευρύτερη μεταρρύθμιση της Κυβέρνησης, η οποία είχε ανακοινωθεί δια στόματος του ίδιου του Προέδρου Χριστοδουλίδου από τον Οκτώβριο του 2023 και στοχεύει κυρίως στη μετάβαση από το υφιστάμενο σύστημα επιδομάτων, σε ένα νέο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών στήριξης και ανεξάρτητης διαβίωσης, ένα αίτημα το οποίο προϋπήρχε εδώ και πάρα πολλά χρόνια από το αναπηρικό κίνημα. Μέσα από σειρά τροποποιήσεων και καταργητικών ρυθμίσεων, επιχειρείται η ενοποίηση διάσπαρτων νομοθεσιών και ενσωμάτωσής τους σε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που βασίζεται στην κοινωνική συμμετοχή, τη συμπερίληψη και την ενίσχυση της αυτονομίας των ατόμων με αναπηρίες.
Το νομοσχέδιο θα οδηγηθεί σήμερα ενώπιον της Επιτροπή Εργασίας, παρουσία δύο Υπουργείων καθώς και διάφορων οργανώσεων, ώστε να ακουστούν όλες οι πλευρές και να διαφανεί ποιοι συμφωνούν και ποιοι διαφωνούν, παρόλο που πρόθεση όλων είναι να τελειώσει όσο πιο σύντομα γίνεται.
Κεντρικός στόχος του νομοσχεδίου είναι να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα υπηρεσιών και παροχών το οποίο θα στηρίζει τα άτομα με αναπηρίες με βάση τις πραγματικές τους ανάγκεις και όχι μόνο μέσω οικονομικών επιδομάτων. Το νέο πλαίσιο συνδέεται με τον νόμο για την Κοινωνική Συμμετοχή, Συμπερίληψη και Ανεξάρτητη Διαβίωση Ατόμων με Αναπηρίες, ο οποίος θα ρυθμίζεται στο εξής μεγάλο μέρος των υπηρεσιών και παροχών προς τα άτομα αυτά.
Στο πλαίσιο αυτό το νομοσχέδιο προβλέπει τροποποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας που αφορά το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα και γενικότερα τις κοινωνικές παροχές. Συγκεκριμένα, καταργείται πρόνοια του βασικού νόμου που αφορά το αναπηρικό επίδομα και προβλέπεται ότι από την έναρξη του ισχύος του νέου πλαισίου, δεν θα επιβάλλονται νέες αιτήσεις για αναπηρικό επίδομα από άτομα ηλικίας κάτω των 65 ετών. Οι αιτήσεις που έχουν ήδη κατατεθεί πριν από την έναρξη εφαρμογής του νέου νόμου και εκκρεμούν, θα εξεταστούν με βάση τις διατάξεις του νομοθετικού πλαισίου που αφορά την κοινωνική συμμετοχή και την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρίες. Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι οποιονδήποτε επίδομα έχει ήδη παραχωρηθεί σε δικαιούχους δεν επηρεάζεται ούτε θα επηρεαστεί σε μεταγενέστερο στάδιο.
Την ίδια ώρα, προβλέπει την κατάργηση της νομοθεσίας που αφορά την ειδική χορηγία προς τυφλά άτομα. Συγκεκριμένα, με την εφαρμογή της νέας ρύθμισης, δεν θα γίνονται δεκτές νέες αιτήσεις με βάση το υφιστάμενο καθεστώς, ενώ οι εκκρεμούσες αιτήσεις θα εξεταστούν επίσης στο πλαίσιο του νέου νόμου για την κοινωνική συμμετοχή και ανεξάρτητη διαβίωση, τα άτομα που ήδη λαμβάνουν την συγκεκριμένη χορηγία θα συνεχίσουν να την λαμβάνουν, χωρίς να επηρεάζονται από την αλλαγή. Παράλληλα η ειδική χορηγία σε τυφλούς, δυνάμει του περί Παροχής Ειδικής Χορηγίας σε Τυφλούς Νόμου, ενσωματώνεται στο Επίδομα Προσωπικής Βοήθειας και κατοίκον φροντίδας ατόμων με αναπηρίες.
Ακόμη μία σημαντική αλλαγή αφορά την κατάργηση της νομοθεσίας που διέπει το επίδομα διακίνησης για άτομα με αναπηρίες. Με βάσει το νομοσχέδιο, καταργούνται όλοι οι σχετικοί νόμοι που ισχύουν από το 1980 μέχρι και το 2019 και από την στιγμή που θα τεθεί σε ισχύ, δεν θα υποβάλλονται νέες αιτήσεις για το συγκεκριμένο επίδομα, ενώ οι αιτήσεις που έχουν ήδη κατατεθεί και εκκρεμούν θα εξεταστούν με βάση το νέο σύστημα παροχών. Η αλλαγή αυτή εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια μεταφοράς των παροχών σε ένα ενιαίο σύστημα στήριξης που θα λειτουργεί στο πλαίσιο της πολιτικής ανεξάρτητης διαβίωσης.
Παράλληλα το νομοσχέδιο τροποποιεί και τη βασική νομοθεσία για τα άτομα με αναπηρίες. Στο πλαίσιο αυτό καταργείται συγκεκριμένο άρθρο του βασικού νόμου καθώς και σχετικό παράρτημα που συνδέεται με τη διαδικασία έκδοσης δελτίου στάθμευσης για άτομα με αναπηρίες. Μετά την έναρξη ισχύος της νέας νομοθεσίας δεν θα υποβάλλονται νέες αιτήσεις για δελτίο στάθμευσης με βάση το υφιστάμενο καθεστώς. Όσες αιτήσεις έχουν ήδη υποβληθεί και εκκρεμούν θα εξεταστούν με βάση τις πρόνοιες του νέου νόμου για την κοινωνική συμμετοχή και την ανεξάρτητη διαβίωση.
Σημαντικό μέρος του νέου πλαισίου αφορά την ανάπτυξη υπηρεσιών ανεξάρτητης διαβίωσης για τα άτομα με αναπηρίες. Οι υπηρεσίες αυτές αποσκοπούν στην ενδυνάμωση των ατόμων ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν τις εξατομικευμένες ανάγκες τους και να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή. Το σύστημα βασίζεται στην παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών από αδειοδοτημένους παρόχους οι οποίοι θα λειτουργούν υπό την εποπτεία της αρμόδιας αρχής.
Μεταξύ των υπηρεσιών που προβλέπονται περιλαμβάνεται η υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων. Πρόκειται για υπηρεσία μέσω της οποίας ειδικοί σύμβουλοι παρέχουν καθοδήγηση σε άτομα με αναπηρίες, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις για ζητήματα που αφορούν τη ζωή τους. Οι σύμβουλοι έχουν καθήκον να παρέχουν πληροφορίες, να διευκολύνουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και να ενισχύουν την αυτονομία του ατόμου.
Οι υπηρεσίες ανεξάρτητης διαβίωσης που προβλέπονται στο νομοσχέδιο στοχεύουν στη στήριξη των ατόμων με αναπηρίες, ώστε να μπορέσουν να ζουν με μεγαλύτερη αυτονομία και να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται υπηρεσίες συμβούλου στήριξης λήψης αποφάσεων, ο οποίος βοηθά τα άτομα με αναπηρίες να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις για ζητήματα που αφορούν τη ζωή τους, καθώς και υπηρεσίες στήριξης για ένταξη στην εργασία που περιλαμβάνουν καθοδήγηση για την επιλογή επαγγέλματος, δημιουργία επαγγελματικού προφίλ και αναζήτηση κατάλληλης θέσεις εργασίας.
Προβλέπονται επίσης προγράμματα κατάρτισης τα οποία σχεδιάζονται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, ώστε να ενισχύονται οι δεξιότητες και η επαγγελματική του ένταξη, ενώ παράλληλα παρέχονται υπηρεσίες προσωπικής βοήθειας και κατοίκον φροντίδας, ώστε τα άτομα με αναπηρίες να μπορούν να εξασφαλίζουν υποστήριξη στην καθημερινότητά τους. Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη επιχορηγήσεις για αγορά τεχνικών μέσων και βοηθημάτων υποστηρικτικής τεχνολογίας που διευκολύνουν την καθημερινή ζωή και την κινητικότητα των δικαιούχων.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης ρυθμίσεις για την παροχή υπηρεσιών που σχετίζονται με την εργασιακή ένταξη των ατόμων με αναπηρίες. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η παροχή καθοδήγησης για την επιλογή επαγγελματικής πορείας, η δημιουργία επαγγελματικού προφίλ και η υποστήριξη στη διαδικασία εξεύρεσης εργασίας. Προβλέπεται ακόμη η συνεργασία με το άτομο με αναπηρία για την κατάρτιση σχεδίου εργασιακής ενσωμάτωσης το οποίο θα καθορίζει τα βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν για την ένταξη του στην αγορά εργασίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην κατάρτιση των δικαιούχων αφού ταα άτομα με αναπηρίες θα μπορούν να συμμετέχουν σε προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που σχεδιάζονται με βάση τις ανάγκες και τις δυνατότητές τους. Ο δικαιούχος θα έχει τη δυνατότητα να προτείνει ο ίδιος πρόγραμμα κατάρτισης το οποίο επιθυμεί να παρακολουθήσει, εφόσον πληρούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις που καθορίζονται από την αρμόδια αρχή. Τα προγράμματα θα πρέπει να περιλαμβάνουν σαφείς στόχους και μετρήσιμα αποτελέσματα ώστε να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα τους.
Στο πλαίσιο των παροχών ανεξάρτητης διαβίωσης προβλέπεται επίσης επίδομα προσωπικής βοήθειας και κατοίκον φροντίδας. Το επίδομα αυτό αποσκοπεί στην κάλυψη του κόστους που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρίες για την εξασφάλιση βοήθειας στην καθημερινή τους ζωή. Μέσω της παροχής αυτής τα άτομα μπορούν να επιλέγουν τον τρόπο με τον οποίο θα λαμβάνουν υποστήριξη στο σπίτι ή στην κοινότητα, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτιμήσεις τους.
Επιπρόσθετα το νομοσχέδιο προβλέπει την επιχορήγηση για την αγορά τεχνικών μέσων και βοηθημάτων υποστηρικτικής τεχνολογίας. Τα βοηθήματα αυτά περιλαμβάνονται σε ειδικό κατάλογο που εκδίδεται από την αρμόδια αρχή και ανανεώνεται τακτικά. Στόχος είναι να διευκολύνεται η καθημερινή ζωή των ατόμων με αναπηρίες μέσω της πρόσβασης σε σύγχρονα τεχνολογικά μέσα που ενισχύουν την αυτονομία τους. Διευκρινίζεται ωστόσο ότι η επιχορήγηση δεν καλύπτει ιατρικό ή αποκαταστασιακό εξοπλισμό που παρέχεται ήδη μέσω άλλων κρατικών μηχανισμών όπως το Γενικό Σύστημα Υγείας.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης διαδικασίες αδειοδότησης για τους παρόχους υπηρεσιών ανεξάρτητης διαβίωσης. Φυσικά ή νομικά πρόσωπα που επιθυμούν να παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες θα πρέπει να εξασφαλίζουν σχετική άδεια από την αρμόδια αρχή και να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Μεταξύ άλλων θα πρέπει να διασφαλίζεται η αξιοπιστία και η επαγγελματική επάρκεια των παρόχων ώστε οι υπηρεσίες που προσφέρονται να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των δικαιούχων.
Η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων θα τεθεί σε ισχύ με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου και θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας. Η έναρξη ισχύος συνδέεται με την εφαρμογή του νόμου για την κοινωνική συμμετοχή και ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρίες, ώστε το νέο σύστημα να λειτουργήσει ενιαία και συντονισμένα.
Συνολικά το νομοσχέδιο επιχειρεί να μετατοπίσει το επίκεντρο της πολιτικής για τα άτομα με αναπηρίες από την παθητική οικονομική ενίσχυση προς ένα μοντέλο ενεργού υποστήριξης που δίνει έμφαση στην αυτονομία, την κοινωνική ένταξη και τη δυνατότητα των ατόμων να καθορίζουν τα ίδια τον τρόπο ζωής τους. Μέσα από την ενοποίηση των υφιστάμενων παροχών και την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών το κράτος επιδιώκει να δημιουργήσει ένα πιο ολοκληρωμένο και σύγχρονο σύστημα στήριξης για τα άτομα με αναπηρίες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Στο περίμενε οι ΑμεΑ για πάνω από ένα μήνα για την νομοθεσία της αναπηρίας-«Δεν μπορεί ο κόσμος να περιμένει ακόμη ένα χρόνο»
- Βελτίωση παροχών προς κόσμο με αναπηρία ζητά η Κοινωνική Συμμαχία για τον Πολίτη
- Ξεκινούν τα τετ α τετ Παπαέλληνα για την νομοθεσία για την αναπηρία-Επιστολή σε Χριστοδουλίδη από ΚΥΣΟΑ για συνάντηση
- Τη σύσταση της «Κοινωνικής Συμμαχίας για τον Πολίτη» ανακοίνωσαν ΚΥΣΟΑ, ΟΣΑΚ και Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας
- Ζητά αύξηση κονδυλίου για τη νομοθεσία για αναπηρία η ΚΥΣΟΑ, θεωρούν μη υλοποιήσιμη την Κυβερνητική εξαγγελία
- Καυτή πατάτα για την Παπαέλληνα η νομοθεσία για την αναπηρία-Ασφυκτικός κλοιός για συζήτηση στη Βουλή
