Άνω κάτω έχει γίνει για ακόμη μία φορά η κατάσταση γύρω από τον αφθώδη πυρετό, καθώς το ζήτημα της θανάτωσης των ζώων φαίνεται να φτάνει πλέον σε υψηλά επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συζήτηση μεταφέρεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο σε μία προσπάθεια της Κυπριακής Δημοκρατίας να εξασφαλίσει εξαίρεση από τη σχετική νομοθεσία αλλά και από τα ισχύοντα πρωτόκολλα, με στόχο να προστατευθεί ο πρωτογενής τομέας και να αποτραπούν ακόμη πιο σοβαρές οικονομικές και παραγωγικές συνέπειες. Το ζήτημα έχει λάβει διαστάσεις που ξεπερνούν τα στενά όρια της διαχείρισης μιας κτηνιατρικής κρίσης, καθώς αφορά άμεσα την επιβίωση δεκάδων κτηνοτροφικών μονάδων.
Ήδη από πλευράς του Υπουργείου Γεωργίας έχει υποβληθεί επίσημο αίτημα προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, με το οποίο ζητείται να εξεταστεί το ενδεχόμενο εξαίρεσης της Κύπρου από τα ευρωπαϊκά πρωτόκολλα που διέπουν τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού. Στόχος είναι να δοθεί η δυνατότητα στις αρμόδιες αρχές να προχωρήσουν σε διαφορετικές πρακτικές αντιμετώπισης της νόσου, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Κύπρου αλλά και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η αυστηρή εφαρμογή των κανονισμών στην ήδη πιεσμένη κτηνοτροφική δραστηριότητα.
Οι ανησυχίες των κτηνοτρόφων που επλήγησαν από τη νόσο βασίζονται κυρίως στο γεγονός ότι, σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο διαχείρισης του αφθώδους πυρετού, ακόμη και η επιβεβαίωση ενός και μόνο κρούσματος σε κτηνοτροφική μονάδα, οδηγεί στην υποχρεωτική θανάτωση όλων των ζώων που βρίσκονται σε αυτή. Για τους ίδιους τους παραγωγούς το ενδεχόμενο αυτό αποτελεί ένα ιδιαίτερα σκληρό πλήγμα, καθώς βλέπουν να αφανίζονται μέσα σε λίγες ώρες οι κόποι και οι επενδύσεις πολλών ετών. Πολλοί κτηνοτρόφοι περιγράφουν την κατάσταση ως ένα σοκ που δεν αφορά μόνο την οικονομική απώλεια αλλά και τη συναισθηματική διάσταση της εργασίας τους, καθώς η καθημερινή φροντίδα των ζώων αποτελεί βασικό μέρος της ζωής τους.
Την ίδια στιγμή, οι πληγέντες βρίσκονται σε αναμονή για το ολοκληρωμένο πακέτο αποζημιώσεων που αναμένεται να ανακοινωθεί από την κυβέρνηση. Το ζήτημα των αποζημιώσεων θεωρείται κρίσιμο, καθώς από την επάρκεια και την ταχύτητα καταβολής τους θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το κατά πόσο οι κτηνοτρόφοι θα μπορέσουν να επανεκκινήσουν τη δραστηριότητά τους μετά την κρίση. Πηγές επισημαίνουν στον REPORTER ότι οι οικονομικές απώλειες δεν περιορίζονται μόνο στα ζώα που θανατώνονται αλλά επεκτείνονται και στην απώλεια παραγωγής, στην ακύρωση συμβολαίων και στη γενικότερη αβεβαιότητα που δημιουργείται στην αγορά. Παρόλο που υπάρχει γενική ευχαρίστηση με την προκαταβολή ως πρώτο μέτρο, αναμένεται να παρθούν αποφάσεις στην αρμόδια επιτροπή που δημιουργήθηκε για τον σκοπό αυτό.
Ωστόσο, από πλευράς αρμόδιων αρχών έχει καταστεί σαφές ότι στο παρόν στάδιο εφαρμόζεται η ίδια πρακτική που ακολουθείται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαχείριση μεταδοτικών ζωονόσων είναι ιδιαίτερα αυστηροί και προβλέπουν συγκεκριμένες διαδικασίες σε περιπτώσεις εμφάνισης του ιού. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η υποχρεωτική θανάτωση όλων των ζώων σε μολυσμένες μονάδες, με στόχο τον άμεσο περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου. Η λογική πίσω από αυτή την πρακτική είναι ότι ο αφθώδης πυρετός μπορεί να μεταδοθεί με μεγάλη ταχύτητα μεταξύ ζώων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επηρεάσει ολόκληρες γεωγραφικές περιοχές μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα.
Οι ευρωπαϊκοί κανόνες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη της διασποράς της νόσου, ειδικά σε περιπτώσεις όπου υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης σε άλλες επαρχίες ή ακόμη και σε άλλες χώρες. Για τον λόγο αυτό οι διαδικασίες είναι αυστηρά καθορισμένες και περιλαμβάνουν μέτρα όπως η δημιουργία ζωνών προστασίας, η απαγόρευση μετακινήσεων ζώων και η αυστηρή επιτήρηση των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων.
Από πλευράς της κυπριακής νομοθεσίας, αυτό που προβλέπεται είναι ότι, ανεξάρτητα από τις διατάξεις του περί Ασκήσεως της Κτηνιατρικής Νόμου, οποιαδήποτε επέμβαση σε ζώο που εύλογα αναμένεται να προκαλέσει άγχος, αγωνία ή πόνο πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά από κτηνίατρο. Η πρόνοια αυτή έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι οι διαδικασίες που αφορούν την υγεία ή τη θανάτωση των ζώων πραγματοποιούνται με τον πλέον επιστημονικό και ελεγχόμενο τρόπο.
Η νομοθεσία προβλέπει επίσης ότι η σφαγή ζώων δεν επιτρέπεται να γίνεται αν πριν από την έναρξη της αφαίμαξης τα ζώα δεν έχουν αναισθητοποιηθεί επαρκώς με την εφαρμογή κατάλληλης μεθόδου αναισθησίας. Η πρόνοια αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο προστασίας της ευζωίας των ζώων και αποτελεί βασική αρχή της ευρωπαϊκής αλλά και της κυπριακής κτηνιατρικής πρακτικής.
Εφόσον είναι δυνατόν, οι χρησιμοποιούμενες μέθοδοι αναισθησίας πρέπει να επιφέρουν άμεσο αποτέλεσμα ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε παρατεταμένη ταλαιπωρία του ζώου. Σε περιπτώσεις όπου το αποτέλεσμα δεν είναι άμεσο, η μέθοδος που χρησιμοποιείται οφείλει να είναι όσο το δυνατόν πιο ανώδυνη. Παράλληλα, προβλέπεται ότι ειδικές μέθοδοι αναισθησίας μπορούν να καθορίζονται ανάλογα με το είδος του ζώου, καθώς διαφορετικές πρακτικές εφαρμόζονται για θηλαστικά, πουλερικά και ιχθύες.
Η επείγουσα θανάτωση ή σφαγή ζώων λόγω ασθένειας, τραυματισμού, γήρατος, εξαγρίωσης ή άλλων δικαιολογημένων περιστάσεων πρέπει να πραγματοποιείται με τρόπο που να προκαλεί τη μικρότερη δυνατή ταλαιπωρία ή καταπόνηση. Οι διαδικασίες αυτές οφείλουν να ακολουθούν τις ίδιες επιστημονικές αρχές που εφαρμόζονται και σε άλλες κτηνιατρικές επεμβάσεις, ώστε να διασφαλίζεται ότι η διαδικασία γίνεται με τον πιο ανθρώπινο τρόπο.
Την ίδια ώρα προκλήθηκε έντονη αναστάτωση και σε σχέση με τον τρόπο που πραγματοποιούνται οι θανατώσεις των ζώων αλλά και με πληροφορίες που αφορούσαν ενδεχόμενη έλλειψη του ειδικού φαρμάκου αναισθησίας. Η αναστάτωση αυτή προκλήθηκε μετά από μήνυμα που στάλθηκε το πρωί της Δευτέρας από τον Σύλλογο Κτηνιάτρων προς ιδιώτες κτηνιάτρους, μέσω του οποίου γινόταν έκκληση για προμήθεια του φαρμάκου Τ61. Στο μήνυμα γινόταν αναφορά ότι τα αποθέματα που διαθέτουν οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες είχαν εξαντληθεί, γεγονός που προκάλεσε ανησυχία και ερωτήματα για το κατά πόσο υπάρχει επάρκεια των απαραίτητων μέσων.
Λάδι στη φωτιά έριξαν και βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στα οποία παρουσιάζεται η διαδικασία θανάτωσης ζώων με τη χρήση πιστολιού κρούσης. Οι εικόνες αυτές προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις, τόσο από πολίτες όσο και από οργανώσεις που ασχολούνται με ζητήματα προστασίας των ζώων.
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, εμφανώς ενοχλημένες από τις διαστάσεις που έλαβε το θέμα, έσπευσαν να ξεκαθαρίσουν ότι το φάρμακο αναισθησίας δεν βρίσκεται σε πραγματική έλλειψη. Όπως ανέφεραν αρμόδιες πηγές, έχει ήδη γίνει παραγγελία μεγάλης ποσότητας του συγκεκριμένου φαρμάκου, η οποία αναμένεται να φτάσει στην Κύπρο εντός των επόμενων ημερών. Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε ότι ζητήθηκε προμήθεια και από ιδιώτες κτηνιάτρους, στο πλαίσιο της προσπάθειας να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει καμία καθυστέρηση στις διαδικασίες.
Πηγές του REPORTER αναφέρουν ότι οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες είναι έντονα ενοχλημένες από την αντιμετώπιση που δέχονται οι λειτουργοί τους αλλά και οι ιδιώτες κτηνίατροι που συμμετέχουν στις διαδικασίες θανατώσεων. Όπως επισημαίνεται, οι επαγγελματίες αυτοί βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της διαχείρισης της κρίσης και καλούνται να εφαρμόσουν δύσκολες αλλά αναγκαίες αποφάσεις. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι το ζήτημα έχει λάβει και περαιτέρω διαστάσεις, καθώς έχουν ήδη κατατεθεί καταγγελίες στην Αστυνομία για περιστατικά παρεμπόδισης του έργου των κτηνιατρικών συνεργείων από κτηνοτρόφους ή άλλους εμπλεκόμενους.
Την ίδια ώρα αναμένεται εντός των επόμενων ημερών να υπάρξουν και πολιτικές παρεμβάσεις σε ανώτατο επίπεδο. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, μετά τη συνάντηση που είχε με τους κτηνοτρόφους και τις αγροτικές οργανώσεις, αναμένεται να έχει επικοινωνία με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Στόχος της επικοινωνίας είναι να μεταφερθούν οι προβληματισμοί της κυπριακής πλευράς αλλά και να διερευνηθεί κατά πόσο μπορεί να υπάρξει κάποια διαφοροποίηση στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών πρωτοκόλλων στην περίπτωση της Κύπρου.
Στο επίκεντρο της συζήτησης αναμένεται να τεθεί και το αίτημα εξαίρεσης της Κυπριακής Δημοκρατίας από συγκεκριμένες διαδικασίες που προβλέπονται για τον αφθώδη πυρετό. Ο ίδιος ο Πρόεδρος έχει αναφέρει δημόσια ότι βρίσκεται ήδη σε επαφή με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το ζήτημα, επισημαίνοντας ότι απαιτείται μια λύση που να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες του νησιωτικού χαρακτήρα της χώρας αλλά και τη σημασία του κτηνοτροφικού τομέα για την τοπική οικονομία.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, η νόσος έχει εντοπιστεί συνολικά σε 34 κτηνοτροφικές μονάδες που βρίσκονται στις περιοχές Λιβάδια, Ορόκλινη, Τρούλλοι, Δρομολαξιά και Αραδίππου. Οι αρμόδιες υπηρεσίες συνεχίζουν τις επιθεωρήσεις και τους ελέγχους σε κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών νέων περιστατικών.
Παράλληλα, το πρόγραμμα εμβολιασμών προχωρεί με εντατικούς ρυθμούς. Μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί περισσότεροι από 238 χιλιάδες εμβολιασμοί σε βοοειδή και αιγοπρόβατα, ενώ οι αρχές εκτιμούν ότι ο αριθμός αυτός θα συνεχίσει να αυξάνεται τις επόμενες ημέρες. Την ίδια ώρα αναμένεται να φτάσουν στην Κύπρο και τα εμβόλια που προορίζονται για τους χοίρους, ώστε να επεκταθεί η προστασία και σε αυτό το τμήμα του ζωικού πληθυσμού.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την προσπάθεια περιορισμού της νόσου, καθώς οι εμβολιασμοί αποτελούν ένα από τα βασικά εργαλεία για τη δημιουργία ενός προστατευτικού φραγμού απέναντι στην περαιτέρω εξάπλωση του αφθώδους πυρετού. Οι αρμόδιες υπηρεσίες υπογραμμίζουν ότι η συνεργασία των κτηνοτρόφων με τις αρχές παραμένει καθοριστική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κρίσης και για την όσο το δυνατόν ταχύτερη επιστροφή στην κανονικότητα για τον κυπριακό κτηνοτροφικό τομέα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Απαντούν στις επικρίσεις για τον τρόπο θανάτωσης ζώων οι Κτηνιατρικές-Καταγγελίες στην Αστυνομία για παρεμπόδιση του έργου των κτηνιάτρων
- Απογοήτευση Κτηνιατρικού Συλλόγου για αντιμετώπισή των μελών του που συνδράμουν για τον αφθώδη πυρετό-«Απλοί εκτελεστές διαδικασιών»
- Μήνυμα στήριξης Προέδρου στους επηρεαζόμενους από τον αφθώδη πυρετό-«Ο στόχος μας είναι ο ίδιος, είναι κοινός και προχωρούμε μαζί»
- Επικοινωνεί με Φον ντερ Λάιεν ο Πρόεδρος για τον αφθώδη πυρετό-Συνεχίζονται κανονικά οι θανατώσεις ζώων
