Ο θάνατος του διαβόητου βαρόνου ναρκωτικών Ελ Μέντσο, δεν σηματοδοτεί απαραίτητα και το τέλος της αυτοκρατορίας που έχτισε στο Μεξικό.
Αντιθέτως, ανοίγει ένα νέο, επικίνδυνο κεφάλαιο για το Jalisco New Generation Cartel (CJNG), το οποίο εξελίχθηκε μέσα σε λίγα χρόνια σε ένα από τα πιο ισχυρά καρτέλ του Μεξικού.
Μετά την επιχείρηση του μεξικανικού στρατού στην πολιτεία Jalisco, η χώρα βρέθηκε σε κατάσταση συναγερμού. Σχολεία έκλεισαν, αεροδρόμια παρέλυσαν, οδικοί άξονες μπλοκαρίστηκαν και βενζινάδικα παραδόθηκαν στις φλόγες, καθώς ένοπλες ομάδες πιστές στον «βαρόνο» τους εξαπέλυσαν κύμα εκδικητικών επιθέσεων.
Το σκηνικό θύμιζε εμφύλιο πόλεμο χαμηλής έντασης -μια επίδειξη ισχύος που έδειξε ότι, ακόμη και χωρίς τον ηγέτη του, το CJNG παραμένει οργανωμένο και επιχειρησιακά ικανό.
Η «La Jefa» στο προσκήνιο
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η Ροζαλίντα Γκονζάλες Βαλένσια, γνωστή στον υπόκοσμο ως «La Jefa» – η Αφεντικίνα. Χήρα ή πρώην σύζυγος, σύμφωνα με ορισμένες αναφορές του Μέντσο, η 63χρονη Ροζαλίντα δεν ήταν ποτέ μια απλή «σύζυγος του αρχηγού». Για τις αμερικανικές και μεξικανικές αρχές, αποτελούσε βασικό πυλώνα της οικονομικής δομής του καρτέλ, γράφει η Daily Mail.
Η ίδια συνελήφθη το 2018 και ξανά το 2021, κατηγορούμενη για ξέπλυμα χρήματος και συμμετοχή σε παράνομες χρηματοοικονομικές δραστηριότητες. Οι αρχές υποστήριξαν ότι διαχειριζόταν ένα πλέγμα επιχειρήσεων -από εστιατόρια και ξενοδοχεία έως εταιρείες ποτών και ινστιτούτα αισθητικής -που λειτουργούσαν ως βιτρίνα για τη νομιμοποίηση εσόδων από διακίνηση ναρκωτικών.
Καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση και αποφυλακίστηκε νωρίτερα για καλή συμπεριφορά. Από τότε, η τοποθεσία της παραμένει άγνωστη. Σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο όπου η ισχύς μετριέται σε όπλα και ένοπλες φατρίες, η πιθανότητα να αναλάβει μια γυναίκα την κορυφή της πυραμίδας θεωρείται μικρή -όχι όμως αδύνατη. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι πιο ομαλές διαδοχές στα καρτέλ συμβαίνουν συχνά όταν η εξουσία περνά σε συγγενή.
Η «ναρκοβασίλισσα» και η επόμενη γενιά
Η δυναστεία του Ελ Mέντσο δεν περιορίζεται στη Ροζαλίντα. Τα παιδιά του ζευγαριού βρέθηκαν στο στόχαστρο των αμερικανικών αρχών. Η κόρη τους, Τζέσικα Οσεγκέρα Γκονζάλες, γνωστή ως «La Negra», συνελήφθη το 2020 στις ΗΠΑ και καταδικάστηκε σε 30 μήνες φυλάκιση για συμμετοχή σε επιχειρήσεις που είχαν τεθεί υπό αμερικανικές κυρώσεις. Αποφυλακίστηκε το 2022.
Ο γιος τους, Ρούμπερν Οσεγκέρα Γκονζάλες, γνωστός ως «Menchito», θεωρούνταν ο δεύτερος στην ιεραρχία του CJNG. Εκδόθηκε στις ΗΠΑ, καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη και διατάχθηκε να καταβάλει 6 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς κατηγορήθηκε ότι συντόνιζε τη διακίνηση δεκάδων τόνων κοκαΐνης και μεθαμφεταμίνης.
Η άλλη κόρη, Λάισα, κρατά χαμηλό προφίλ. Ωστόσο, η σκιά της οικογένειας παραμένει βαριά. Η επιχείρηση του CJNG δεν ήταν απλώς εγκληματική αλλά μια πολυεπίπεδη «οικογενειακή εταιρεία» με διεθνές αποτύπωμα.
Από τα αβοκάντο στα δισεκατομμύρια
Η Ροζαλίντα προέρχεται από πολυμελή οικογένεια που συνδέθηκε με το καρτέλ Milenio τη δεκαετία του 1990. Αρχικά καλλιεργητές αβοκάντο, τα μέλη της φατρίας διαφοροποιήθηκαν μέσω της μαριχουάνας και στη συνέχεια εξελίχθηκαν σε δίκτυο ξεπλύματος χρήματος, γνωστό ως Los Cuinis.
Σύμφωνα με αμερικανικές αρχές, το δίκτυο αυτό χρηματοδότησε την ίδρυση και την ανάπτυξη του CJNG, δημιουργώντας ένα επιχειρηματικό δίκτυο που επεκτάθηκε σε πολλούς τομείς της οικονομίας. Τρεις από τους αδελφούς της Ροζαλίντα φέρονται να είχαν ενεργό ρόλο στη διαχείριση αυτού του πλέγματος, με έναν εξ αυτών να καταδικάζεται σε βαριά ποινή φυλάκισης στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το βρετανικό ΜΜΕ.
Το πιο βίαιο καρτέλ
Υπό την ηγεσία του Ελ Μέντσο, το CJNG απέκτησε φήμη για την ωμή βία και την επιχειρησιακή του τόλμη. Το 2015, ένοπλοι του καρτέλ κατέρριψαν στρατιωτικό ελικόπτερο με ρουκέτα, σκοτώνοντας στρατιώτες. Το καρτέλ έχει κατηγορηθεί για επιθέσεις με drones, ενέδρες σε δυνάμεις ασφαλείας και αιματηρές συγκρούσεις σε πολιτείες του Μεξικού.
Παράλληλα, επέκτεινε τις διαδρομές διακίνησης ναρκωτικών σε πέντε ηπείρους, με βασικό προορισμό τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η μεθαμφεταμίνη και η φεντανύλη αποτέλεσαν τους βασικούς πυλώνες των εσόδων του, ενώ η διακίνηση κοκαΐνης παρέμεινε κεντρική δραστηριότητα.
Ποιος θα διαδεχθεί τον Ελ Μέντσο
Η δομή του CJNG είναι πυραμιδική, με τον Ελ Μέντσο να ασκεί αδιαμφισβήτητη εξουσία. Μετά τον θάνατό του, αναμένεται είτε μια εσωτερική συμφωνία μεταξύ των ανώτερων διοικητών είτε ένας αιματηρός εσωτερικός πόλεμος.
Ως πιθανός διάδοχος αναφέρεται ο θετός γιος του Μέντσοo, Χουάν Κάρλος Βαλένσια Γκονζάλες. Άλλα ονόματα που ακούγονται είναι ο Αούντιας Φλόρες Σίλβα και ο Γκονζάλο Μεντόζα Γκαϊτάν, στελέχη με ισχυρό έλεγχο σε κρίσιμες περιοχές και λιμάνια. Ο Ρικάρντο Ρουίζ Βελάσκο, επικεφαλής ελίτ ένοπλης ομάδας, συγκαταλέγεται επίσης στους πιθανούς διεκδικητές, σύμφωνα με την Daily Mail.
Η ιστορία των καρτέλ δείχνει ότι η απουσία ισχυρής, ενιαίας ηγεσίας οδηγεί συχνά σε διασπάσεις.
Παρά τον θάνατο του «βασιλιά», η δυναστεία του επιβιώνει. Το CJNG διαθέτει οικονομικούς πόρους, διεθνείς διασυνδέσεις και ένοπλη ισχύ. Η Ροζαλίντα,ακόμη και αν δεν αναλάβει επίσημα την ηγεσία, παραμένει συμβολικό και πιθανώς στρατηγικό πρόσωπο-κλειδί.
Η επιχείρηση και ο θάνατος του «Ελ Μέντσο»
Ο 59χρονος Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, ο πλέον καταζητούμενος βαρόνος ναρκωτικών της χώρας και επικεφαλής του CJNG, εντοπίστηκε στην πολιτεία Χαλίσκο έπειτα από αξιοποίηση πληροφοριών για συνάντησή του με ερωτική σύντροφο. Σύμφωνα με τον υπουργό Άμυνας Ρικάρντο Τρεβίγια, η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε από τον μεξικανικό στρατό με τη συνδρομή της Εθνοφρουράς και της Πολεμικής Αεροπορίας.
Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης σημειώθηκε σφοδρή ανταλλαγή πυρών με τους σωματοφύλακές του. Ο «Ελ Μέντσο» τραυματίστηκε σοβαρά και υπέκυψε κατά τη μεταφορά του από την Ταπάλπα στην Πόλη του Μεξικού. Τουλάχιστον έξι άνδρες της προσωπικής του φρουράς σκοτώθηκαν, ενώ τρεις στρατιωτικοί τραυματίστηκαν.
Το μεξικανικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι «συμπληρωματικές πληροφορίες» από τις ΗΠΑ συνέβαλαν στον εντοπισμό του, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν συμμετείχαν αμερικανικές δυνάμεις στην επιχείρηση.
Κύμα βίας σε 20 πολιτείες
Η είδηση του θανάτου του ηγέτη του CJNG προκάλεσε άμεση και εκτεταμένη αντίδραση του καρτέλ. Σε πολλές πόλεις, μέλη της οργάνωσης απέκλεισαν δρόμους ρίχνοντας καρφιά και μεταλλικά αντικείμενα στην άσφαλτο, κατέλαβαν λεωφορεία και τα πυρπόλησαν, ενώ έβαλαν φωτιά σε τράπεζες και επιχειρήσεις.
Ο υπουργός Ασφαλείας Ομάρ Γκαρσία Αρφούτς δήλωσε ότι τουλάχιστον 25 μέλη της Εθνοφρουράς σκοτώθηκαν στο Χαλίσκο από την έναρξη των ταραχών. Επιπλέον, ένας σωφρονιστικός υπάλληλος, ένας εργαζόμενος στην εισαγγελία και 30 μέλη της εγκληματικής οργάνωσης έχασαν τη ζωή τους. Ο συνολικός απολογισμός ανέρχεται σε τουλάχιστον 60 νεκρούς.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την αποστολή επιπλέον 2.500 στρατιωτών στη δυτική χώρα, ανεβάζοντας σε περίπου 10.000 τον αριθμό των στρατιωτών που έχουν αναπτυχθεί από την Κυριακή στο Χαλίσκο.
Η πρόεδρος Κλαούντια Σεϊνμπάουμ χαρακτήρισε την επιχείρηση «αποφασιστική» και υποστήριξε ότι η κατάσταση εξομαλύνεται. «Υπάρχει ηρεμία, υπάρχει κυβέρνηση, υπάρχουν ένοπλες δυνάμεις και υπάρχει μεγάλος συντονισμός», δήλωσε.
«Εγγυόμαστε την ηρεμία και την γαλήνη του λαού», δεσμεύτηκε η πρόεδρος του Μεξικού.
Τουρισμός, πτήσεις και διεθνείς προειδοποιήσεις
Η ένταση επηρέασε και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπως το Πουέρτο Βαγιάρτα και η Γκουαδαλαχάρα. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες να παραμείνουν σε ασφαλή καταλύματα σε ορισμένες περιοχές, ενώ ενεργοποίησε 24ωρη γραμμή υποστήριξης.
Αρκετές αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες ανέστειλαν προσωρινά πτήσεις προς Πουέρτο Βαγιάρτα και Γκουαδαλαχάρα, με αποτέλεσμα να εγκλωβιστούν ταξιδιώτες.
Η κρίση έρχεται λίγους μήνες πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026, που θα συνδιοργανώσουν Μεξικό, ΗΠΑ και Καναδάς, με τη Γκουαδαλαχάρα να έχει οριστεί ως μία από τις πόλεις διεξαγωγής αγώνων.
Μαζικές εκδόσεις καρτέλ στις ΗΠΑ
Παράλληλα με την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στο εσωτερικό, η μεξικανική κυβέρνηση έχει μεταφέρει σχεδόν 100 φερόμενα μέλη καρτέλ στις ΗΠΑ για να δικαστούν. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, συνολικά 92 ύποπτοι παραδόθηκαν σε τρεις φάσεις από τον Φεβρουάριο.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο αδελφός του «Ελ Μέντσο», Αντόνιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστός ως «Τόνι Μοντάνα», ο οποίος κατηγορείται για διακίνηση κοκαΐνης και μεθαμφεταμίνης. Στις ΗΠΑ έχουν επίσης μεταφερθεί στελέχη του καρτέλ Σιναλόα, όπως ο Πέδρο Ινσούνσα Νοριέγα και ο γιος του, που φέρονται να διαχειρίζονταν εκτεταμένο δίκτυο παραγωγής και διακίνησης φαιντανύλης.
Οι υποθέσεις θα εκδικαστούν σε 13 πολιτείες και στην Περιφέρεια της Κολούμπια. Όσοι καταδικαστούν θα εκτίσουν τις ποινές τους στις ΗΠΑ, με αρκετούς να αντιμετωπίζουν ακόμη και ποινές ισόβιας κάθειρξης.
Η υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ Παμ Μπόντι δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον είναι αποφασισμένη «να καταστρέψει τα καρτέλ και τις διασυνοριακές εγκληματικές οργανώσεις», ενώ ο διευθυντής της Υπηρεσίας Ομοσπονδιακών Σερίφηδων Γκαντιασές Σεράλτα υπογράμμισε ότι «η δικαιοσύνη δεν σταματά στα σύνορα».
Πηγή: Πρώτο Θέμα-Iefimerida
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Ο ρόλος των ΗΠΑ στην εξόντωση του «Ελ Μέντσο» στο Μεξικό-Η μυστική συνεργασία πίσω από το χτύπημα στο καρτέλ
