Ο αφθώδης πυρετός είναι μία από τις πιο μεταδοτικές ιογενείς ασθένειες που προσβάλλουν τα ζώα παραγωγής, προκαλώντας σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις στην κτηνοτροφία. Παρά το ανησυχητικό του όνομα, δεν αποτελεί συνήθως κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Τι ακριβώς είναι όμως και τι σημαίνει για τον άνθρωπο;
Τι είναι ο αφθώδης πυρετός
Ο αφθώδης πυρετός (Foot-and-Mouth Disease – FMD) είναι ιογενής νόσος που προσβάλλει κυρίως ζώα με διχαλωτές οπλές, όπως:
- βοοειδή
- αιγοπρόβατα
- χοίρους
- βουβάλια
- άγρια μηρυκαστικά
Προκαλεί υψηλό πυρετό και χαρακτηριστικές φουσκάλες (άφθες) στο στόμα, στη γλώσσα, στα χείλη και στις οπλές των ζώων. Τα ζώα δυσκολεύονται να φάνε και να περπατήσουν, χάνουν βάρος και μειώνεται δραματικά η παραγωγή γάλακτος.
Η νόσος δεν είναι συνήθως θανατηφόρα στα ενήλικα ζώα, αλλά είναι εξαιρετικά μεταδοτική και μπορεί να εξαπλωθεί ταχύτατα σε ολόκληρες περιοχές.
Πώς μεταδίδεται
Ο ιός του αφθώδους πυρετού θεωρείται από τους πιο μεταδοτικούς στον κόσμο της κτηνοτροφίας. Μεταδίδεται:
-
Με άμεση επαφή μεταξύ μολυσμένων και υγιών ζώων
-
Μέσω του αέρα, ακόμα και σε μεγάλες αποστάσεις υπό συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες
-
Μέσω αντικειμένων, οχημάτων, ρούχων ή υποδημάτων που έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό
-
Μέσω ζωοτροφών ή προϊόντων ζωικής προέλευσης που δεν έχουν υποστεί σωστή επεξεργασία
Αυτός είναι ο λόγος που, σε περίπτωση κρούσματος, επιβάλλονται αυστηρά μέτρα: απαγόρευση μετακινήσεων ζώων, απολυμάνσεις και –σε πολλές περιπτώσεις– μαζικές θανατώσεις κοπαδιών για να περιοριστεί η εξάπλωση.
Κινδυνεύει ο άνθρωπος;
Ο αφθώδης πυρετός δεν είναι το ίδιο με τη νόσο “χέρι-πόδι-στόμα” που εμφανίζεται στα παιδιά. Πρόκειται για διαφορετικούς ιούς.
Η μετάδοση στον άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια. Σε λίγες καταγεγραμμένες περιπτώσεις παγκοσμίως, τα συμπτώματα ήταν ήπια (πυρετός και άφθες στο στόμα) και η νόσος υποχώρησε χωρίς σοβαρές επιπλοκές.
Δεν υπάρχει κίνδυνος για τον καταναλωτή όταν:
- το γάλα είναι παστεριωμένο
- το κρέας έχει ελεγχθεί και μαγειρευτεί σωστά
- τηρούνται οι υγειονομικοί κανόνες
Οι υγειονομικές αρχές παρακολουθούν στενά κάθε περιστατικό για να διασφαλιστεί ότι η νόσος παραμένει περιορισμένη στα ζώα.
Τι σημαίνει για την οικονομία και την κοινωνία
Αν και δεν αποτελεί σοβαρή απειλή για τον άνθρωπο, ο αφθώδης πυρετός μπορεί να προκαλέσει:
- Τεράστιες οικονομικές ζημιές στους κτηνοτρόφους
- Απώλειες εισοδήματος και θέσεων εργασίας
- Περιορισμούς στο εμπόριο ζώων και προϊόντων
- Αύξηση τιμών σε γαλακτοκομικά και κρέας
Για τον λόγο αυτό, κάθε ύποπτο περιστατικό αντιμετωπίζεται ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Το βασικό μήνυμα
Ο αφθώδης πυρετός είναι σοβαρή ασθένεια για τα ζώα και την αγροτική οικονομία, όχι όμως –υπό κανονικές συνθήκες– για τη δημόσια υγεία. Η σωστή ενημέρωση και η τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας είναι το «κλειδί» για τον περιορισμό της εξάπλωσης.
