Η αποκάλυψη ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο Γιοάβ Γκάλαντ ( υπουργός Άμυνας) και ο Χέρτζι Χαλέβι (αρχηγός των IDF) δεν επικοινώνησαν μεταξύ τους για σχεδόν τέσσερις ώρες μετά την έναρξη της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη στοιχείο στο χρονικό της αποτυχίας. Αποτελεί δομική ένδειξη βαθύτερης δυσλειτουργίας.
Η συγκεκριμένη αποκάλυψη έγινε πριν από μερικές μόλις ώρες από το Ισραηλινό μέσο «Jerusalem Post» και φέρει την υπογραφή του Elliot Kaufman, επί χρόνια δημοσιογράφου και ανταποκριτή της Wall Street Journal.
Στις 6:29 π.μ., η Χαμάς ενεργοποίησε ένα πολυεπίπεδο σχέδιο - 3.700 ρουκέτες, 5.600 μαχητές και 119 σημεία διείσδυσης. Μέχρι τις 10:00 π.μ., εκατοντάδες Ισραηλινοί είχαν σκοτωθεί ή απαχθεί. Ωστόσο, οι τρεις κορυφαίοι θεσμικοί πυλώνες εθνικής ασφάλειας δεν είχαν ακόμη συντονιστεί μεταξύ τους.
Η επιχειρησιακή εικόνα: Αποσπασματική και ελλιπής
Το πρώτο πρόβλημα ήταν η εικόνα του πεδίου.
Στις 7:30 π.μ. η ανώτατη διοίκηση του στρατού γνώριζε μόλις το 40% των σημείων εισβολής της Χαμάς. Στις 10:00 π.μ. μόλις το 60%. Η Μεραρχία Γάζας είχε πρακτικά παραλύσει. Η ροή πληροφορίας ήταν χαοτική.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν υπήρχε άμεση τηλεφωνική επικοινωνία των τριών από τις 7:00 π.μ., η πληροφοριακή βάση για δραστικά διαφορετικές αποφάσεις θα ήταν περιορισμένη.
Το πρόβλημα, όμως, δεν ήταν μόνο τεχνικό.
Η στρατηγική υπόθεση που κατέρρευσε
Η ισραηλινή αποτροπή απέναντι στη Χαμάς βασιζόταν σε μία κεντρική υπόθεση - η οργάνωση είχε μετατραπεί σε «ορθολογικό δρώντα», απορροφημένο στη διακυβέρνηση της Γάζας και αποτρεπόμενο από το ισραηλινό τείχος.
Ακόμη και όταν εντοπίστηκε το σχέδιο «Τείχη της Ιεριχούς» το 2018, θεωρήθηκε μη ρεαλιστικό. Η πληροφορία υπήρχε. Η εκτίμηση ήταν λανθασμένη.
Το δόγμα είχε υπερισχύσει της ένδειξης.
Η προειδοποίηση του Αμίτ Σάαρ - ότι η εσωτερική πολιτική κρίση υπονομεύει την εικόνα ισχύος του Ισραήλ - κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση. Δεν προέβλεπε εισβολή. Υπογράμμιζε αποδυνάμωση αποτροπής.
Η αποτροπή όμως είναι ψυχολογική εξίσωση. Και εκεί ράγισε.
Το πολιτικό υπόβαθρο: Κρίση εμπιστοσύνης
Η τετράωρη σιωπή δεν μπορεί να αναλυθεί εκτός του πολιτικού περιβάλλοντος του 2023.
Η σύγκρουση για τη δικαστική μεταρρύθμιση είχε διαρρήξει την εμπιστοσύνη μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας. Ο Γκάλαντ είχε αποπεμφθεί και επανέλθει. Ο Χαλέβι δεχόταν πιέσεις για την πειθαρχία των εφέδρων. Το επιτελείο είχε βρεθεί στο επίκεντρο δημόσιας αντιπαράθεσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η επικοινωνία δεν είναι αυτονόητη. Γίνεται διαμεσολαβημένη. Θεσμικά ψυχρή. Προσεκτική. Σε κανονικές συνθήκες αυτό ίσως δεν έχει σημασία. Σε κρίση υψηλής έντασης, όμως, το κόστος είναι εκθετικό. Η απουσία άμεσης επικοινωνίας δεν σημαίνει απαραίτητα άγνοια. Σημαίνει έλλειψη θεσμικού συγχρονισμού.
Θα άλλαζε το αποτέλεσμα;
Είναι εύλογο το ερώτημα - αν οι βασικοί συντελεστές του ισραηλινού κράτους και της άμυνάς του είχαν μιλήσει στις 7:00 π.μ., θα είχε αλλάξει η έκβαση;
Πιθανότατα όχι δραστικά στο πεδίο των πρώτων ωρών. Η εισβολή είχε ήδη πραγματοποιηθεί. Οι τοπικές δυνάμεις είχαν αιφνιδιαστεί. Το σύστημα πληροφοριών δεν είχε πλήρη εικόνα.
Όμως σε επίπεδο πολιτικής ηγεσίας, η διαχείριση της κρίσης θα είχε διαφορετική αφετηρία.
Οι πρώτες ώρες καθορίζουν το πλαίσιο - την κινητοποίηση εφεδρειών, το μήνυμα προς τον πληθυσμό, τη διεθνή επικοινωνία, την εσωτερική συνοχή. Και εκεί υπήρξε κενό.
Η ευρύτερη σημασία
Η 7η Οκτωβρίου δεν ήταν μόνο αποτυχία πληροφοριών. Ήταν αποτυχία συστημικής ολοκλήρωσης.
Το Ισραήλ διέθετε τεχνολογική υπεροχή, στρατιωτική ισχύ και εκτεταμένο μηχανισμό συλλογής πληροφοριών. Δεν διέθετε όμως εκείνο το πρωινό ενοποιημένη ηγετική λειτουργία.
Η μεταγενέστερη επιθετική στρατηγική απέναντι στο Ιράν, τη Χεζμπολάχ και τη Συρία αποκατέστησε μέρος της αποτροπής. Δεν αναιρεί όμως τη θεσμική ρωγμή που αποκαλύφθηκε.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιος φέρει τη μεγαλύτερη ευθύνη. Είναι αν το σύστημα έχει αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην κορυφή.
Διότι σε ένα περιβάλλον πολλαπλών μετώπων - Γάζα, Λίβανος, Ιράν - η αποτροπή δεν μετριέται μόνο σε πυραύλους και drones. Μετριέται σε συνοχή. Και η συνοχή είναι πολιτικό κεφάλαιο ειδικά σε προεκλογική περίοδο… (Οι εκλογές στο Ισραήλ πρέπει να γίνουν πριν τον Οκτώβριο του 2026).
Πηγή: Πρώτο Θέμα
