Ο Ανεξάρτητος Φορέας Κοινωνικής Στήριξης βρέθηκε αρκετές φορές στο επίκεντρο των συζητήσεων και της δημόσιας αντιπαράθεσης. Αποτέλεσμα των αντιδράσεων που υπήρξαν ανά διαστήματα, με τελευταίο το περιστατικό της παραίτησης της Πρώτης Κυρίας, Φιλίππας Καρσερά Χριστοδουλίδη, ήταν να οδηγηθούν δύο προτάσεις νόμου στη Βουλή, που αφορούν τόσο την κατάργησή του όσο και τη θέσπιση ασφαλιστικών δικλείδων για τη διαφάνεια των διαδικασιών του, ώστε να διασφαλιστεί πως οι λίστες με τις χορηγίες που παραχωρήθηκαν θα δοθούν αναλυτικά στη δημοσιότητα.
Το θέμα αναμένεται να συζητηθεί ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Θεσμών, μετά την κατάθεση δύο προτάσεων νόμου. Η πρώτη αφορά την κατάργηση του περί του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης Νόμου και την ανάληψη από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου κάθε περιουσιακού στοιχείου, δικαιώματος ή απαίτησης που αποκτήθηκε, καθώς και κάθε οφειλής ή υποχρέωσης προς δυσπραγούντες φοιτητές που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της ισχύος του εν λόγω νόμου. Η συγκεκριμένη πρόταση κατατέθηκε από τον γενικό γραμματέα του ΑΚΕΛ, Στέφανο Στεφάνου, εκ μέρους της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΑΚΕΛ, από τον βουλευτή του ΔΗΣΥ, Κυριάκο Χατζηγιάννη, καθώς και από την ανεξάρτητη βουλεύτρια, Αλεξάνδρα Ατταλίδου.
Η δεύτερη πρόταση νόμου, που κατέθεσε ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Νίκος Γεωργίου, από κοινού με τον ανεξάρτητο βουλευτή, Κωστή Ευσταθίου, τροποποιεί τον περί του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης Νόμο του 2014, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και του δημόσιου ελέγχου στη διαχείριση των εισφορών του Ειδικού Ταμείου. Κεντρικός άξονας της πρότασης είναι η ρύθμιση των ιδιωτικών χρηματικών εισφορών προς τον Φορέα, δεδομένου ότι τα έσοδά του προέρχονται αποκλειστικά από δωρεές φυσικών και νομικών προσώπων, τα οποία ενδέχεται να έχουν ή να αποκτήσουν συναλλαγές με το κράτος. Η πρόταση προβλέπει ότι ο Φορέας δεν θα μπορεί να αποδέχεται οποιαδήποτε εισφορά που υπερβαίνει τα πεντακόσια ευρώ, εκτός εάν ο δωρητής έχει δώσει εκ των προτέρων ρητή και έγγραφη συγκατάθεση για τη δημοσιοποίηση του ονόματός του, του ακριβούς ποσού, καθώς και της ημερομηνίας καταβολής.
Παράλληλα, τίθεται ανώτατο όριο στις ετήσιες εισφορές από το ίδιο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο καθορίζεται στις πενήντα χιλιάδες ευρώ. Στην περίπτωση που το ίδιο φυσικό πρόσωπο είναι τελικός δικαιούχος περισσότερων νομικών προσώπων, το συνολικό ποσό των εισφορών που συνδέεται με τον ίδιο τελικό δικαιούχο δεν μπορεί να υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο ανά έτος, με στόχο την αποτροπή καταστρατηγήσεων.
Σημαντική αλλαγή εισάγεται και στη σύνθεση της Επιτροπής Διαχείρισης του Φορέα, καθώς καταργείται η πρόνοια που προέβλεπε ότι πρόεδρος του οργάνου είναι η σύζυγος του εκάστοτε Προέδρου της Δημοκρατίας. Αντ’ αυτού, το Υπουργικό Συμβούλιο θα διορίζει πρόσωπο εγνωσμένου κύρους, ήθους και αξιοπιστίας, το οποίο δεν θα κατέχει ιδιότητα που το κατατάσσει ως πολιτικώς εκτεθειμένο πρόσωπο, σύμφωνα με την εθνική και ενωσιακή νομοθεσία.
Η πρόταση νόμου ενισχύει επίσης τις υποχρεώσεις τήρησης στοιχείων, καθώς προβλέπει τη δημιουργία μητρώου δωρητών, στο οποίο θα καταχωρίζονται, για τα φυσικά πρόσωπα, το ονοματεπώνυμο, ο αριθμός ταυτότητας, το καταβληθέν ποσό και η ημερομηνία καταβολής, ενώ για τα νομικά πρόσωπα, η επωνυμία, ο αριθμός εγγραφής, το ποσό και η ημερομηνία.
Επιπρόσθετα, καθιερώνεται υποχρέωση ετήσιας δημοσιοποίησης καταλόγου δωρητών στην επίσημη ιστοσελίδα του Φορέα έως τις 31 Δεκεμβρίου κάθε έτους. Ο κατάλογος θα περιλαμβάνει τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που κατέβαλαν ποσά άνω των πεντακοσίων ευρώ, καθώς και το συνολικό ποσό που κατέβαλε το κάθε πρόσωπο, με την ανάρτηση να παραμένει δημόσια προσβάσιμη για χρονικό διάστημα τριάντα ημερών.
Σύμφωνα με τους εισηγητές, η προτεινόμενη ρύθμιση κρίνεται αναγκαία για την αποτροπή σύγκρουσης συμφερόντων, την πρόληψη φαινομένων διαπλοκής και τη διασφάλιση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τον Ανεξάρτητο Φορέα Κοινωνικής Στήριξης και τους θεσμούς γενικότερα.
Μιλώντας στον REPORTER η ανεξάρτητη βουλεύτρια, Αλεξάνδρα Ατταλίδου, ανέφερε πως «ο Ανεξάρτητος Φορέας δεν μπορεί να συνεχίσει για τρεις λόγους. Πρώτον, δεν μπορεί πολιτικά εκτεθειμένο πρόσωπο και ειδικά στο πιο ψηλό επίπεδο, να χειρίζεται ένα ταμείο, έστω και αν έχει εκπροσώπους από διάφορα υπουργεία. Δεύτερο, σε ένα ευνοούμενο κράτος, οι ανάγκες των πολιτών θεσμοθετούνται και ικανοποιούνται με διαφανείς διαδικασίες μέσα από το θεσμικό κράτος. Τρίτο, η χορηγία των φοιτητών για κάποιο λόγο το ποσό που βάζαμε, δεν χρησιμοποιείτο και θεωρώ ότι θα πρέπει να ξαναδούμε το θέμα με την Ειδική Μέριμνα στο σύνολό της και να χωριστεί σε κατηγορίες».
Όπως εξήγησε αναφερόμενη στις κατηγορίες που προτείνει, μία κατηγορία θα πρέπει να είναι «οι άριστοι φοιτητές που δικαιούνται υποτροφία είναι ένα πράγμα. Θα πρέπει να πούμε ότι μέχρι ενός βαθμού, δεν θα πρέπει να είναι όλοι άριστοι, εφόσον αποδεδειγμένα έχουν οικονομική ανάγκη κάτι που διαφαίνεται μέσω ορισμένων κριτηρίων, να μπορούν να κάνουν έγκαιρα την αίτηση του και να λαμβάνουν την χορηγία η οποία να είναι για κάλυψη μέρους των διδάκτρων τους, ή της διαβίωσης τους. Θεωρώ ότι αυτό θα πρέπει όλα να τα αναλάβει ένας ολόκληρος οργανισμός, είτε είναι στην Κύπρο είτε είναι στο εξωτερικό, είτε ώστε μόλις γίνει εγγραφή ενός φοιτητή, να μπορεί να γίνει επίσης εγγραφή τους στον συγκεκριμένο οργανισμό και να συνδέεται με προγράμματα, με εκπτώσεις που ενδεχομένως μπορούν να παράσχουν εταιρίες».
Την ίδια ώρα η κ. Ατταλίδου διευκρίνισε πως «θα πρέπει να μπουν συμφωνημένα κριτήρια για την κάθε κατηγορία φοιτητών και για το όριο των χρημάτων που θα λαμβάνουν εάν σπουδάζουν στο εξωτερικό και άλλα στην Κύπρο. Για παράδειγμα, οι φοιτητές στην Ελλάδα έχουν αρκετά ωφελήματα. Θα πρέπει να υπάρχει μία ομάδα αξιολόγησης και να αποφασίζει. Για να γίνει σωστή Φοιτητική Μέριμνα θα πρέπει να γνωρίζουμε τι ωφελήματα λαμβάνουν οι κύπριοι φοιτητές που σπουδάζουν σε διάφορες χώρες του εξωτερικού και να καταγράφονται».
Ταυτόχρονα, υπογράμμισε πως «ο Γενικός Ελεγκτής είχε πει πως δεν υπήρχαν ξεκάθαρα κριτήρια για τις παροχές σε φοιτητές», ενώ επανέλαβε πως «δεν μπορούν πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα να χειρίζονται λίστες. Πρέπει να αναλάβει το θεσμικό κράτος και να αντιμετωπίσει τις ανάγκες που έχουν οι φοιτητές».
Καταλήγοντας σημείωσε πως «είναι όχημα το οποίο εξυπηρετεί την προεκλογική εκστρατεία του Προέδρου Χριστοδουλίδη, κάτι που το είχαμε δει και θα πρέπει να καταργηθεί».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Άμεση κατάργηση του Φορέα Κοινωνικής Στήριξης ζητά το Volt
- Κατατίθεται πρόταση νόμου για κατάργησή του Φορέα Κοινωνικής Στήριξης-Στόχος να τεθεί ως προτεραιότητα από πλευράς Βουλής
- Με πυρά κατά Κυβέρνησης απαντά στο Γενικό Λογιστή η Επιτροπή Θεσμών-«Αρνείται να αποδεχτεί τον κοινοβουλευτικό έλεγχο»
- Κατέθεσε την πρόταση νόμου στην Ολομέλεια για κατάργηση του Φορέα το ΑΚΕΛ-Συνυπέγραψαν Χατζηγιάννης και Ατταλίδου
