Τις προτεραιότητές της, σε περίπτωση εκλογής της και τις αλλαγές που θα προωθήσει, ανέλυσε σε μία εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στον REPORTER η Aριστίνδην υποψήφια του Δημοκρατικού Συναγερμού στη Λευκωσία, Τίνα Παύλου. Μέσα από το πολυετές έργο της στην Αγία Σκέπη, η Κλινική Διευθύντρια επιδιώκει να εστιάσει στις υπηρεσίες πρόνοιας και την έμπρακτη στήριξη των πολιτών.
Η κα. Παύλου έχει αποδεχτεί την πρόσκληση του Δημοκρατικού Συναγερμού να κατέλθει ως Aριστίνδην υποψήφια στη Λευκωσία για τις επικείμενες βουλευτικές εκλογές του Μαΐου και έχει ήδη ιεραρχήσει τους στόχους της σε περίπτωση εκλογής της.
Όπως τόνισε, η απόφασή της ωρίμασε μέσα από την 28ετή πορεία της στον τομέα της απεξάρτησης, όπου διαπιστώνει ότι «η κατάσταση αντί να καλυτερεύει, χειροτερεύει». Εξήγησε πως «αυτό οφείλεται στην απίστευτη διαθεσιμότητα ναρκωτικών, η οποία αναγκάζει την Αγία Σκέπη να λειτουργεί με λίστες αναμονής». Μάλιστα, ανέφερε το συγκλονιστικό γεγονός ότι «το Κέντρο Εφήβων που λειτουργεί εδώ και επτά χρόνια, βρίσκεται στη διαδικασία ένταξης ενός εντεκάχρονου αγοριού, κάτι πρωτοφανές για την Κύπρο».
«Ο δεύτερος λόγος που με ώθησε στην υποψηφιότητα», υπογράμμισε, είναι τα σοβαρά κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν διάφορες οικογένειες, οι οποίες παραμένουν αβοήθητες».
Η κα. Παύλου σημείωσε πως η άμεση προτεραιότητά της είναι η ενίσχυση των οικογενειών που υποφέρουν, θεωρώντας ότι η υφιστάμενη πολιτική επιδομάτων στην Κύπρο αποτελεί μία προσωρινή λύση στο πρόβλημα. Η Τίνα Παύλου προσδοκεί να δώσει έμφαση και στην ενίσχυση του ρόλου της γυναίκας στην κυπριακή κοινωνία, επισημαίνοντας πως πρέπει να ληφθούν πολλές ακόμη αποφάσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην Τρίτη Ηλικία, ένα άλλο κεφάλαιο που θεωρεί υποτιμημένο. Όπως επεσήμανε, «αρκετές γενιές στηρίχθηκαν στους ηλικιωμένους για να ανελιχθούν, ωστόσο, όταν έρχεται η ώρα η Πολιτεία να τους στηρίξει τούς αφήνει στο περιθώριο».
Η υποψηφιότητα
Αυτούσια η συνέντευξη της κας. Παύλου:
-Πώς πήρατε την απόφαση να κατέλθετε στη μάχη των βουλευτικών εκλογών;
Είναι η τρίτη φορά που μου προτείνεται από τον Δημοκρατικό Συναγερμό να κατέλθω ως υποψήφια. Αυτή τη φορά, όμως, τα δεδομένα ήταν διαφορετικά. Η συμμετοχή μου στο Συμβούλιο Παρακολούθησης του Κυβερνητικού Έργου τον τελευταίο ενάμισι χρόνο μού επέτρεψε να δω τα θέματα πρόνοιας από ένα άλλο επίπεδο. Συνολικά 28 χρόνια στη θεραπεία απεξάρτησης βλέπω την κατάσταση με τα ναρκωτικά να επιδεινώνεται. Σκέφτηκα, λοιπόν, ότι είναι μια ευκαιρία να μεταφέρω την προσπάθεια από το επίπεδο της θεραπείας σε εκείνο της πρόληψης σε μεγάλη κλίμακα. Αν δεν αγγίξουμε τη ρίζα του προβλήματος, θα τρέχουμε πάντα πίσω από αυτό.
Η διαθεσιμότητα των ναρκωτικών
-Είπατε ότι όσο περνούν τα χρόνια χειροτερεύει η κατάσταση και δεν βελτιώνεται. Θεωρείτε ότι φταίει το κράτος και η πολιτεία, λόγω των στερεοτύπων που υπάρχουν;
Υπάρχουν διαφορετικές ελλείψεις. Πρώτο, η διαθεσιμότητα των ναρκωτικών είναι απίστευτη. Η Αγία Σκέπη βρίσκεται με μόνιμες λίστες αναμονής, που δείχνουν ότι οι υπηρεσίες δεν επαρκούν ενώ η ηλικία χρήσης έχει μειωθεί δραματικά. Στο Κέντρο Εφήβων, που βρίσκεται στον έβδομο χρόνο λειτουργίας του, έχουμε πλέον ένα παιδί 13 ετών που ξεκίνησε στα 12, και είμαστε σε διαδικασία ένταξης ενός αγοριού, 11,5 ετών. Αυτό είναι πρωτοφανές για μας.
Δεύτερο, δεν υπάρχει έγκαιρη παρέμβαση από το κράτος για να στηρίξει οικογένειες με σοβαρά κοινωνικά προβλήματα. Αν δούμε το θέμα από κοινωνιολογικής άποψης η πανδημία μας στοίχισε, καθώς όξυνε αυτές τις καταστάσεις με κυριότερο σύμπτωμα τα ναρκωτικά.
Η Αστυνομία καταγράφει ότι το 2025 έχει κλείσει με 2,800 τροχαία με οδηγούς υπό την επήρεια ουσιών. Επίσης, το 2025 έγιναν κατασχέσεις της τάξης των 850 κιλών ναρκωτικών, που επίσης είναι πρωτοφανές για την Κύπρο. Η αίσθηση που έχω ως επαγγελματίας είναι ότι η κατάσταση είναι εκτός ελέγχου και αυτό επιβεβαιώνουν και συνάδελφοι, ότι τρέχουμε πίσω από μια τραγική κατάσταση, για την οποία έπρεπε να δράσουμε πολύ πιο νωρίς.
-Σε περίπτωση εκλογής σας, ποιες είναι οι άμεσες προτεραιότητές σας;
Η άμεση προτεραιότητά μου είναι η ενίσχυση των οικογενειών που υποφέρουν. Πώς γίνεται αυτό; Ενισχύουμε την οικογένεια μέσω υπηρεσιών στα σχολεία, ώστε να έχουμε πρόσβαση στα παιδιά μικρής ηλικίας. Τείνουμε ως κράτος να επιλύσουμε κοινωνικά προβλήματα με την εισαγωγή επιδομάτων. Η επιδοματική πολιτική, συνήθως, είναι προβληματική επειδή δεν επιλύνει ένα πρόβλημα, αλλά το διαχειρίζεται προσωρινά.
Έχουμε ένα μεγάλο θέμα στην Κύπρο. Όταν κάποιος αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας και πρέπει να τα σταματήσει όλα και να αρχίσει θεραπεία και αιτείται επίδομα. Εκείνο το επίδομα θα έρθει 6-8 μήνες μετά, στην καλύτερη περίπτωση. Έχουμε ένα ποσοστό του πληθυσμού, που νοσεί πολύ σοβαρά και την ίδια ώρα πολεμά για να επιβιώσει οικονομικά, λόγω καθυστέρησης του συστήματος. Παρόλο που έγιναν προσπάθειες, εντός 60 ημερών να επιλυθεί το πρόβλημα, δεν έχει λυθεί ακόμα.
Έχουμε μία τρομερή έλλειψη στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας. Οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας είναι υποτιμημένες, υποστελεχωμένες και εγκλωβισμένες σε μια κουλτούρα που αφορά τους λίγους. Η συναισθηματική υποστήριξη, όμως, αποτελεί υποχρέωση του κράτους προς κάθε πολίτη. Χρειαζόμαστε προσβάσιμη στήριξη, ώστε ο καθένας να μπορεί να ανταπεξέλθει στις δυσκολίες που προκύπτουν. Όσο κι αν στηρίξεις κάποιον οικονομικά, δεν θα βοηθηθεί ουσιαστικά αν παραμένει συναισθηματικά απροστάτευτος.
Το κεφάλαιο της ψυχικής υγείας είναι τεράστιο και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Θεωρώ καίριας σημασίας την παροχή υπηρεσιών εντός των σχολικών μονάδων από πολύ νωρίς, επεκτείνοντας στη συνέχεια τη δράση μας στην κοινότητα. Η πρωτοβουλία του «Κοινωνικού Λειτουργού της γειτονιάς» που ξεκίνησε από το κράτος είναι πολύ θετική, όμως η πρόσβαση παραμένει περιορισμένη. Τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να ενισχύονται παγκύπρια, με τους σωστούς αριθμούς προσωπικού και άμεσα αποτελέσματα, ώστε να μη μένουν απλώς καλές ιδέες με καλές προθέσεις.
Υπάρχουν κοινωνικά προβλήματα που απαιτούν λύσεις με βάθος χρόνου. Η αντιμετώπισή τους δεν είναι οικονομικά ανέφικτη, αρκεί να το πιστέψει το κράτος. Αν υπάρξει αυτή η πίστη, τότε όλα είναι εφαρμόσιμα.
-Θεωρείτε ότι η Πολιτεία, διαχρονικά, δεν ενδιαφέρεται πολύ γι’ αυτούς τους ουσιοεξαρτώμενους και δεν δίνει την απαραίτητη σημασία για να στηριχθούν;
Θεωρώ ότι πέραν του στίγματος, το οποίο παλεύουμε να αντιμετωπίσουμε εδώ και δεκαετίες, υπάρχει κάτι βαθύτερο, δεν έχουμε πιστέψει ακόμη στην ανάγκη εξεύρεσης ουσιαστικών λύσεων. Είτε υποτιμούμε το πρόβλημα είτε το στιγματίζουμε. Νομίζουμε ότι για να πατάξουμε τα ναρκωτικά αρκεί να διώξουμε τον έμπορο. Ας τον διώξουμε, όμως καμία χώρα δεν το πέτυχε μόνο έτσι. Γιατί πιστεύουμε ότι θα το καταφέρουμε εμείς;
Για παράδειγμα, μιλούμε για τη βία στα γήπεδα και ζητάμε ενίσχυση της αστυνόμευσης. Η βία αυτή έχει δύο άξονες, την ψυχική βία και τα ναρκωτικά. Αν δεν πας στη ρίζα του προβλήματος και δεν το πιστέψεις, δεν θα βρεθεί ποτέ η λύση του.
Να αναφερθώ και σε ένα άλλο θέμα, τον χώρο κράτησης ανηλίκων. Η νομοθεσία ψηφίστηκε το 2021 και έκτοτε παραπέμπεται σε συνεχείς αναβολές. Χωρίς έναν τέτοιο χώρο, δεν μπορούμε να είμαστε αποτελεσματικοί. Το ίδιο ισχύει και για τις Φυλακές. Όσα χρόνια κι αν φυλακίσεις κάποιον, η πόρτα θα παραμείνει «περιστρεφόμενη» αν δεν του παρέχεις τις υπηρεσίες για να ανατρέψει όσα τον οδήγησαν εκεί. Έχουμε μισές υπηρεσίες και μισές προσπάθειες, με αποτέλεσμα τα προβλήματα να διαιωνίζονται, να κληρονομούνται και τελικά να αυξάνονται.
Βία στα γήπεδα
-Αναφερθήκατε στο θέμα της βίας στα γήπεδα. Ο δημόσιος λόγος δεν επηρεάζει; Βλέπουμε αστυνομικούς να βγαίνουν στην τηλεόραση και να αναφέρονται σε «χασικλίες». Αυτός ο λόγος δεν χειροτερεύει την κατάσταση;
Σίγουρα τη χειροτερεύει ή, στην καλύτερη περίπτωση, την κρατά στάσιμη εκεί που βρισκόταν πριν από πολλά χρόνια. Για να είμαι δίκαιη, βέβαια, οφείλω να πω ότι στα τόσα χρόνια συνεργασίας μας με την Αστυνομία, υπήρξε εξέλιξη. Πολλές φορές βλέπουμε περισσότερο σεβασμό στο αντικείμενό μας από εκείνη, παρά από άλλες υπηρεσίες. Αποκτήσαμε σε μεγάλο βαθμό μια κοινή γλώσσα στο κομμάτι της θεραπείας. Ωστόσο, νομίζω ότι το σύστημα δεν έχει πειστεί ακόμη για τον σωστό τρόπο δράσης. Την ώρα της κρίσης οφείλεις να αστυνομεύσεις, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να μπορείς να καταφεύγεις στη ρίζα του προβλήματος.
-Μιλήσατε και για τις Φυλακές. Βλέπουμε ότι υπάρχει αύξηση της υποτροπής. Αυτό δεν έχει σχέση με το γεγονός ότι δεν υπάρχουν προγράμματα για τους κρατούμενους;
Άμεση. Δεν γίνεται η Φυλακή να έχει έναν ψυχολόγο με μερική απασχόληση. Τι να προλάβει να κάνει και πόσο τακτικά; Οι Φυλακές χρειάζονται προγράμματα που να αγγίζουν όλο τον πληθυσμό. Η διαχρονική μου εμπειρία με δίδαξε πως υπάρχει ένας έγκλειστος πληθυσμός με τον οποίο θα μπορούσαμε να κάνουμε πολλά. Όταν κάποιος είναι έγκλειστος, είναι η κατάλληλη στιγμή για να αναστρέψεις την πορεία του κατά 180 μοίρες.
-Δώσατε μάχες με τις Φυλακές για να σώσετε ζωές. Θυμόμαστε το θέατρο και τα προγράμματα. Το να αλλάζει κάτι που χτίζετε, σας απογοήτευσε;
Από τον ρόλο μου στην Αγία Σκέπη, πολέμησα σκληρά για χρόνια ώστε ο οργανισμός να αποκτήσει τις απαραίτητες σχέσεις για να φέρει αποτέλεσμα. Κανένας δεν μπορεί να πετύχει μόνος του αν δεν υπάρχει συλλογική προσπάθεια από όλους τους φορείς του κράτους πρόνοιας.
Πολλές φορές κάναμε τρία βήματα μπροστά και δύο πίσω, ή πέντε μπροστά και ένα πίσω. Ό,τι και να συμβαίνει, τίποτα δεν επιτυγχάνεται χωρίς συνεχή αγώνα. Η απογοήτευση είναι μέρος της προσπάθειας. Είχα την ευλογία για 28 χρόνια να βλέπω ανθρώπους να ξεκινούν επαγγελματικά από το απόλυτο μηδέν και να ξαναχτίζονται. Πιστεύω ακράδαντα ότι τα πάντα είναι δυνατά. Όταν βλέπεις έναν άνθρωπο 40 ετών, που πέρασε από τη φυλακή και την εξάρτηση, να καταφέρνει να φτιάξει τη ζωή του από την αρχή, τότε καταλαβαίνεις ότι δεν πρέπει ποτέ να εγκαταλείπεις τον αγώνα.
Περισσότερες υποδομές
-Εκτός από το Κέντρο Ανηλίκων, θα μπορούσαμε να έχουμε περισσότερες υποδομές, όπως η Αγία Σκέπη;
Ναι. Εμείς ξεκινάμε ήδη επέκταση, καθώς έχουμε λίστες αναμονής και στους ενήλικες και στους έφηβους. Χρειαζόμαστε περισσότερες υπηρεσίες απεξάρτησης. Τώρα ξεκινά στην ελεύθερη Αμμόχωστο ένα εντατικό, καθημερινό και ανοικτό κέντρο, κάτι που ζητούσαμε εδώ και χρόνια. Αυτό το μοντέλο πρέπει να εφαρμοστεί σε όλες τις πόλεις.
Εκεί όμως που υστερούμε δραματικά είναι στις μικρές ηλικίες και στις κρατικές δομές, όπως οι παιδικές στέγες και οι εφηβικοί ξενώνες. Στις στέγες, τα παιδιά μπορεί να μην παρουσιάζουν ακόμη έντονα προβλήματα λόγω ηλικίας, αλλά εκεί ακριβώς πρέπει να στοχεύσει η θεραπεία. Στα 16 ή 17 είναι ήδη αργά. Χρειαζόμαστε προγράμματα «θεραπευτικής κοινότητας» που λειτουργούν ως εναλλακτική οικογένεια. Οι στέγες θα έπρεπε να είναι θεραπευτικά σπίτια με 24ωρη επαγγελματική υποστήριξη. Οι φροντιστές κάνουν εξαιρετική δουλειά, αλλά τα προβλήματα αυτών των παιδιών είναι τόσο βαθιά που απαιτούν ενισχυμένη θεραπεία για να προλάβουμε τα χειρότερα.
Αποσπασματική λύση
-Ένα μεγάλο θέμα είναι η βία και η παραβατικότητα στα σχολεία. Γίνεται προσπάθεια από το Υπουργείο Παιδείας με το κέντρο εναλλακτικής φοίτησης. Τι πρέπει να γίνει για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο;
Κατά την άποψή μου, η αφαίρεση των δύσκολων περιστατικών από το σχολικό πλαίσιο είναι μια αποσπασματική λύση. Ο σχεδιασμός για τετράμηνη φοίτηση και μετά επιστροφή δεν εγγυάται την επιτυχία. Θεωρώ επιβεβλημένη την παρουσία ψυχολόγου και κοινωνικού λειτουργού σε κάθε σχολείο. Αν οι εκπαιδευτικοί υποστηριχθούν ώστε να μην χρειάζεται να παίζουν αυτούς τους ρόλους, η βία θα αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.
Στο Κέντρο Εφήβων της Αγίας Σκέπης έχουμε παιδιά 13-19 ετών με έντονη παραβατικότητα, όλα εκτός σχολείου. Στόχος μας είναι η εκπαίδευση και όλοι ξεκινούν κατ’ οίκον διδασκαλία. Στα επτά χρόνια λειτουργίας μας, κανένα παιδί δεν αρνήθηκε να εκπαιδευτεί. Είχαμε μάλιστα απόφοιτο Τεχνικής Σχολής που αρίστευσε και γύρισε τη ζωή του επειδή είχε 24ωρη στήριξη.
Τα παραβατικά παιδιά είναι παιδιά που υποφέρουν. Αν δεν τα στηρίξουμε επαγγελματικά, είτε στο σπίτι τους είτε σε μια δομή, δεν θα δούμε διαφορά. Πρέπει να καταλάβουμε ότι πίσω από κάθε αντίδραση κρύβεται πόνος, θυμός ή φόβος. Στην Αγία Σκέπη, με τον πιο «βίαιο» πληθυσμό, είχαμε ελάχιστα περιστατικά βίας σε 28 χρόνια. Είναι θέμα προσέγγισης. Το τραύμα στον ανήλικο επουλώνεται ευκολότερα γιατί είναι πρόσφατο, αρκεί να υπάρχει υποστήριξη. Δεν γίνεται ένας παιδοψυχίατρος του κράτους να έχει 300 περιστατικά στη λίστα του. Η ενίσχυση της ψυχικής υγείας στις μικρές ηλικίες είναι το «κλειδί» για τη μείωση της παραβατικότητας.
-Ποιος είναι ο ρόλος των γονιών σε αυτό το ζήτημα;
Οι γονείς συχνά καλούνται να αντιμετωπίσουν καταστάσεις πέρα από τις δυνάμεις τους. Σήμερα δεν μιλάμε απλώς για χάσμα γενεών. Η πρόσβαση των παιδιών στο διαδίκτυο και σε πληροφορίες που ο εγκέφαλός τους δεν μπορεί ακόμη να επεξεργαστεί είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα. Υπάρχει τεράστια εξοικείωση με τις ουσίες. Είναι θλιβερό η Κύπρος να είναι η τρίτη χώρα το 2025 στην προσβασιμότητα ανηλίκων στο αλκοόλ (το 2023 ήμασταν πρώτοι). Το κράτος οφείλει να στηρίξει τον γονιό, εφαρμόζοντας τις νομοθεσίες ώστε να μην παλεύει μόνος του σε αυτόν τον κυκεώνα.
Η γυναίκα και η Τρίτη Ηλικία
-Ποιοι άλλοι είναι οι στόχοι σας σε περίπτωση εκλογής; Με ποια άλλα θέματα θα θέλατε να ασχοληθείτε;
Πέραν των κοινωνικών θεμάτων, ένα μεγάλο κεφάλαιο είναι ο ρόλος της γυναίκας. Έχουμε δρόμο ακόμη, ειδικά στη στήριξη της μονογονιού ή της κακοποιημένης γυναίκας που υποφέρει μέσα σε μια κλειστή κουλτούρα. Χρειάζεται βελτίωση των νομοθεσιών για την προστασία τους.
Επίσης, ο τομέας της υγείας χρήζει βελτίωσης ώστε το ΓεΣΥ να είναι πιο προσβάσιμο. Ένα ακόμη κεφάλαιο είναι η ποιότητα ζωής στην Τρίτη Ηλικία. Είναι ανεπίτρεπτο άνθρωποι που αγωνίστηκαν για τον τόπο να βρίσκονται αντιμέτωποι με συντάξεις πείνας και άθλιες συνθήκες διαβίωσης.
-Τι θα αλλάζατε γι’ αυτούς, πέραν από τα επιδόματα που είναι αρκετά χαμηλά;
Εκτός από τα επιδόματα, το θέμα είναι οι χώροι φιλοξενίας. Χρειαζόμαστε ποιοτικές δομές αποκατάστασης για όλους, όχι μόνο για όσους έχουν υψηλές συντάξεις. Τέλος, είμαστε πίσω στα θέματα αναπηρίας. Δίπλα στην Αγία Σκέπη χτίζεται το Ίδρυμα «Αρχιεπισκόπου Λουκά» για νεαρούς ενήλικες που μετά το ειδικό σχολείο δεν έχουν πού να πάνε. Το 2026 δεν επιτρέπεται να υπάρχουν γονείς χωρίς ούτε μια μέρα ξεκούρασης. Πρέπει να δώσουμε φωνή σε αυτόν τον ξεχασμένο πληθυσμό.
