O τουρισμός επαναπροσδιορίζεται διεθνώς με την Κύπρο να ακολουθεί. O Υφυπουργός Τουρισμού, Κώστας Κουμής μιλά στο περιοδικό IN Business για στρατηγικές επιλογές, ευθύνη και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό πέρα από αριθμούς με το βλέμμα στα επόμενα δέκα χρόνια. Δεν παραλείπει να αναφερθεί και στην Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., την οποία χαρακτηρίζει ως πρώτης τάξεως ευκαιρία να αναδειχθεί ο προορισμός Κύπρος.
Κύριε Υφυπουργέ, ας κάνουμε αρχή με την εθνική στρατηγική τουρισμού 2035; Τι περιλαμβάνει και πού στοχεύει;
Η εθνική στρατηγική τουρισμού 2035 αποτελεί στην ουσία τον οδικό χάρτη για την επόμενη μέρα, την επόμενη δεκαετία του τομέα μας. Αποτελεί αποτέλεσμα διαβούλευσης με το σύνολο του τουριστικού οικοσυστήματος και άλλων εμπλεκόμενων υπουργείων και στόχο έχει να καταστήσει τη χώρα μας σταδιακά έναν ολόχρονο τουριστικό προορισμό, προσβάσιμο σε όλους, με τα οφέλη που προκύπτουν να διασπείρονται στις τοπικές κοινωνίες. Είναι η αποτύπωση, με συγκεκριμένους στόχους και βήματα, του οράματός μας για τον τουρισμό, που επιδιώκουμε να διατηρήσει τον ρόλο του ως κεντρικού πυλώνα της οικονομίας και βεβαίως να συνεχίσει να αποτελεί κινητήριο δύναμη για δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και ανάπτυξης. Μιας ανάπτυξης που θα σέβεται το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον της χώρας μας και θα έχει ως βάση, όπως έχω ήδη αναφέρει, τις τοπικές κοινωνίες και τους ανθρώπους που είτε επιχειρούν είτε εργάζονται στον τομέα. Μέσα από τη νέα επικαιροποιημένη στρατηγική αναλαμβάνουμε ουσιαστικά την ευθύνη για τον σχεδιασμό του τομέα για την επόμενη δεκαετία.
Ποιο ρόλο έρχεται να διαδραματίσει η ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ; Πόσο κερδισμένοι σε αριθμούς και προβολή βγαίνουμε ως χώρα;
Η ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί σαφώς τη μεγαλύτερη πρόκληση για το 2026 σε επίπεδο όχι μόνο τουριστικό αλλά σε όλους τους τομείς. Τα οφέλη είναι πολλά και σημαντικά, αφού τα φώτα ολόκληρης της Ευρώπης στρέφονται προς τη χώρα μας και αποτελεί σίγουρα μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να αναδείξουμε τον προορισμό Κύπρος.
Σε επίπεδο φιλοξενίας είμαστε έτοιμοι να εξυπηρετήσουμε τις αυξημένες ανάγκες που προκύπτουν, με την κάθοδο 30.000 συνέδρων που θα συμμετάσχουν στις συναντήσεις όλων των επιπέδων που έχουν προγραμματιστεί στην περίοδο της Προεδρίας.
Τι σημαντικό να αναμένουμε σε θέματα που άπτονται της τουριστικής πολιτικής;
Σε ό,τι αφορά ζητήματα τουριστικής πολιτικής πολύ σημαντική κρίνεται η διεξαγωγή της Άτυπης Συνόδου των Υπουργών Τουρισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον ερχόμενο Απρίλιο, στην οποία αναμένεται να γίνει η τελική διαβούλευση για τη διαμόρφωση της πρώτης ευρωπαϊκής στρατηγικής τουρισμού. Μια στρατηγική που αποτελεί πρωτοβουλία του αρμόδιου Επιτρόπου για τις Βιώσιμες Μεταφορές και τον Τουρισμό, Απόστολου Τζιτζικώστα, και στοχεύει στην ευθυγράμμιση του τουριστικού οικοσυστήματος σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ. Σκοπός είναι να επιτευχθεί περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα σε όλα τα μήκη και πλάτης της Ένωσης με σεβασμό στις αρχές της αειφορίας.
Η Λευκωσία έχει να κερδίσει πολλά από την παρουσία των Ευρωπαίων, ωστόσο διαχρονικά δεν αποτελεί μία από τις πρώτες επιλογές για τους ξένους επισκέπτες. Έχετε κάποιες εισηγήσεις για να αλλάξουν τα δεδομένα;
Αποτελεί γεγονός πως η Λευκωσία δεν έχει ακόμη εξελιχθεί σε έναν δημοφιλή τουριστικό προορισμό και αυτό σαφώς δεν είναι προς το συμφέρον του τουρισμού της χώρας μας. Οφείλω όμως να πω ότι το τελευταίο διάστημα λαμβάνουν χώρα εξελίξεις προς τη σωστή κατεύθυνση. Ιδιαίτερα ο διπλασιασμός των κλινών σε ορίζοντα διετίας με τη δημιουργία τουλάχιστον τεσσάρων νέων μονάδων, θα συμβάλει καθοριστικά στην ανάδειξη της πόλης ως τουριστικού προορισμού.
Σε ποιους ξένους επισκέπτες μπορεί η πρωτεύουσα να στοχεύσει;
Η πρωτεύουσα έχει την προοπτική να μετεξελιχθεί σ’ έναν ελκυστικό εναλλακτικό προορισμό για τουρισμό πόλεων αλλά και για MICE (meetings, incentives, conferences, exhibitions). Μπορεί κάλλιστα να δώσει έμφαση στη γαστρονομία, καθώς έχει κιόλας βραβευθεί ως Γαστρονομική Πρωτεύουσα 2024 (Culinary Capital 2024) από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Γαστρονομικού Τουρισμού (World Food Travel Association). Μέσα από τη συνεργασία με τις τοπικές Αρχές και τον ιδιωτικό τομέα θεωρώ ότι η Λευκωσία μπορεί να έχει το δικό της μερίδιο από τις αυξημένες ροές επισκεπτών.
Το Airports Council International ανακοίνωσε ότι η Κύπρος ήταν δεύτερη στην Ευρώπη σε βελτίωση της αεροπορικής συνδεσιμότητας από το 2019 στο 2025. Πώς ενεργούμε ώστε να συνεχιστεί η πορεία αυτή;
Αρχικά επιτρέψτε μου να αναφέρω πως η συγκεκριμένη διάκριση αφορά ειδικά στην απευθείας αεροπορική συνδεσιμότητα κι όχι στη γενική. Μάλιστα η Κύπρος κατατάσσεται στην πρώτη θέση σε επίπεδο χωρών EU+ στη σύγκριση των ετών 2024-2025 με αύξηση της τάξης του 18%. Έχουν γίνει σημαντικά βήματα σ’ αυτό τον τομέα και είμαστε συνεχώς σε επαφή με τις αεροπορικές εταιρείες, ώστε να ενισχύεται το πτητικό τους πρόγραμμα με την Κύπρο.
Τι κάνει το Υφυπουργείο Τουρισμού στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του και τι θα δούμε να αλλάζει το 2026;
Αξίζει να σημειώσουμε τη σημαντική εξέλιξη που προκύπτει από την αύξηση των πτήσεων από τη Γερμανία - Βερολίνο, Κολωνία, Ντίσελντορφ και Μόναχο - που ανακοίνωσαν οι εταιρείες Lufthansa και Ryanair. Μια αγορά η Γερμανική που αποτελεί διαχρονικό στόχο μας το να την κερδίσουμε και το 2025 κατέγραψε ρεκόρ επισκεπτών μετά από 28 χρόνια με 277.905 επισκέπτες. Με τα υφιστάμενα δεδομένα και την ήδη αυξημένη συνδεσιμότητα, υπάρχουν προοπτικές περαιτέρω αύξησης. Βελτιωμένες, όπως έχει ήδη ανακοινωθεί, θα είναι και οι πτήσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελβετία προς την χώρα μας, αλλά και άλλες χώρες.
Μιλώντας για επαγγελματικά ταξίδια, πέραν της επισκεψιμότητας για λόγους αναψυχής, μπορεί η Κύπρος να διεκδικήσει και άλλο μέρος της πίτας;
Η ανάπτυξη των ειδικών μορφών Τουρισμού αποτελεί προτεραιότητα για το Υφυπουργείο καθώς είναι και η διεθνής τάση που επικρατεί στους επισκέπτες, οι οποίοι πλέον αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες στα ταξίδια τους. Επίσης, οι ειδικές μορφές Τουρισμού είναι το κλειδί για την σταδιακή μετεξέλιξη της Κύπρου σ’ ένα ολόχρονο τουριστικό προορισμό, επεκτείνοντας την τουριστική περίοδο πέρα από τον ήλιο και τη θάλασσα, ενισχύοντας την οικονομία και προσελκύοντας διαφορετικά κοινά.
Και πώς μπορεί η Κύπρος να γίνει ολόχρονος προορισμός;
Μέσα από στοχευμένα σχέδια κινήτρων, όπου δίδεται έμφαση στους χειμερινούς μήνες και στις ορεινές περιοχές της ενδοχώρας μας, προωθούμε μορφές τουρισμού όπως ο αθλητικός, με το σχετικό σχέδιο για κάθοδο ομάδων από το εξωτερικό για προετοιμασία να έχει αξιοποιηθεί από πέραν των 100 ομάδων και ομοσπονδιών, ο συνεδριακός (MICE), ο πολιτιστικός και ο τουρισμός γαστρονομίας. Προχωρήσαμε σε υποβολή νομοσχεδίου που ρυθμίζει τον καταδυτικό τουρισμό και παράλληλα παρουσιάσαμε μελέτη για την ανάπτυξη και προώθηση αυτής της μορφής τουρισμού, κάτι που θα γίνει εντός του έτους και για άλλες μορφές όπως ο Τουρισμός Υγείας και ο Τουρισμός Φύσης/Υπαίθρου.
Ένα διαχρονικό πρόβλημα για τη ξενοδοχειακή βιομηχανία είναι ότι μεγάλος αριθμός αφιχθέντων τουριστών δεν διαμένει σε αδειούχα καταλύματα. Τι έχετε να πείτε στον ξενοδοχειακό κόσμο γι’ αυτό;
Κοιτάξετε, ένα ποσοστό στην κάθε χώρα, στον κάθε προορισμό, επιλέγει να μην διαμένει σε τουριστικά καταλύματα. Επιλέγει να διαμένει σε συγγενείς ή φίλους, σε ιδιόκτητες κατοικίες. Στη χώρα μας είναι χιλιάδες ο κόσμος που έχει επενδύσει σε holiday homes, και σίγουρα κάποιοι διαμένουν σε αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα.
Στην Κύπρο, για χρόνια, μέχρι το 2023 το ποσοστό των προσώπων που δεν διέμεναν σε τουριστικά καταλύματα, ξεπερνούσε το 30% και σε κάποιες περιπτώσεις ανήλθε και στο 34%. Το 2024 για πρώτη φορά μειώθηκε στο 25%. Εδώ να αναφέρω ότι η Κύπρος, σύμφωνα με την Eurostat, το έτος 2024 ήταν η χώρα με τη μεγαλύτερη άνοδο στις διανυκτερεύσεις σε καταλύματα ανά την Ευρώπη και συγκεκριμένα κατέγραψε αύξηση σε ποσοστό 14,5%. Ενδεικτικά να αναφέρω πως ο ευρωπαϊκός μέσος για την ίδια περίοδο ήταν 2,7%.
Σε προηγούμενη συνέντευξή σας αναφέρατε ότι το Υφυπουργείο εστιάζει στη βελτίωση της τουριστικής υπηρεσίας. Τι κάνει μια υπηρεσία «βελτιωμένη» για εσάς;
Ο τουρισμός είναι ένας τομέας πολύ δυναμικός, με νέες τάσεις να αναδύονται πολύ συχνά και επηρεάζεται καθημερινά από εξωγενείς παράγοντες που πολλές φορές είναι δύσκολο να προβλεφθούν. Ως εκ τούτου, η επιτυχία του σήμερα και η απόλυτη ικανοποίηση στο σύνολο της τουριστικής βιομηχανίας για τα αποτελέσματα, δε διασφαλίζει την επιτυχία του αύριο.
Τι πρέπει να γίνει επί τούτου;
Οφείλει ο τομέας στο σύνολο του να εξελίσσεται και να επιδιώκει την αναβάθμιση του προϊόντος που παρέχει ώστε αυτό να παραμένει ελκυστικό για τον επισκέπτη. Η ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, η βελτίωση των υποδομών στους επιμέρους προορισμούς και η ενθάρρυνση για υιοθέτηση πρακτικών φιλικών προς το περιβάλλον, η ανάδειξη της αυθεντικής Κύπρου μέσα από τον πολιτισμό, την κουλτούρα και ειδικά την τοπική γαστρονομία, και ασφαλώς η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού είναι παράγοντες που συμβάλλουν στη βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών που είναι και το τελικό ζητούμενο.
Προσωπικά, θα ήθελα να δω το σύνολο του τουριστικού οικοσυστήματος της χώρας μας, να επενδύει σίγουρα σε βιώσιμες πρακτικές, αλλά και στην τοπική γαστρονομία.
Θεωρώ ότι η τοπική γαστρονομία συνεχίζει να κρύβει μέχρι και σήμερα θησαυρούς που ακόμη δεν προβλήθηκαν όσο τους άξιζε. Και προς αυτή την κατεύθυνση ετοιμάζουμε ξανά κάτι, που θα υλοποιηθεί εντός του 2026.
