Ο καρκίνος αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου στην Κύπρο, την ώρα που κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται με διάφορες μορφές της νόσου πέραν των 4.500 προσώπων. Ένας αριθμός ο οποίος καταγράφει σταθερή αύξηση με την πάροδο του χρόνου. Η 4η Φεβρουαρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, υπενθυμίζει για ακόμη μία χρονιά πως πίσω από τα νούμερα και τα στατιστικά στοιχεία κρύβονται ανθρώπινες ιστορίες, οικογένειες που δοκιμάζονται και μια καθημερινή μάχη για επιβίωση και ποιότητα ζωής.
Παρά το γεγονός ότι η Κύπρος βρίσκεται κάτω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο σε συγκεκριμένες μορφές καρκίνου όπως του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat, η ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση των πολιτικών πρόληψης παραμένει επιτακτική. Η έγκαιρη διάγνωση, η συστηματική ενημέρωση του πληθυσμού και η οργανωμένη στρατηγική αντιμετώπισης αποτελούν βασικούς πυλώνες για τον περιορισμό της νόσου, την ώρα που σημαντικά νομοθετήματα παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το νομοσχέδιο για τη δημιουργία Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου, το οποίο εδώ και μήνες βρίσκεται στο τραπέζι χωρίς ωστόσο να έχει προχωρήσει η συζήτηση και η ψήφισή του από τη Βουλή. Αν και το συγκεκριμένο εγχείρημα συγκαταλέγεται στις προτεραιότητες του Υπουργείου Υγείας, η καθυστέρηση προκαλεί ανησυχία καθώς το Ινστιτούτο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κεντρικός συντονιστικός φορέας για την πρόληψη, την έρευνα, τη θεραπεία και τη συνολική στρατηγική αντιμετώπισης του καρκίνου στη χώρα.
Σύμφωνα με στοιχεία του Αρχείου Καρκίνου της Μονάδας Παρακολούθησης Υγείας, στην Κύπρο καταγράφονται κατά μέσο όρο 4.500 νέα περιστατικά καρκίνου ετησίως, με τον αριθμό αυτό να αυξάνεται σταθερά και να καθιστά τη νόσο τη δεύτερη κύρια αιτία θανάτου στη χώρα. Παράλληλα επισημαίνεται ότι ο καρκίνος εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες σε σύγκριση με τις γυναίκες. Οι πιο συχνοί τύποι καρκίνου στους άνδρες είναι του προστάτη, του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και της ουροδόχου κύστης, ενώ στις γυναίκες καταγράφονται συχνότερα ο καρκίνος του μαστού, του θυρεοειδούς αδένα, του παχέος εντέρου και της μήτρας.
Σε ό,τι αφορά την πρόληψη, από το Αρχείο Καρκίνου επισημαίνεται ότι στην Κύπρο εφαρμόζονται πληθυσμιακά προγράμματα για τον καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου, ενώ παράλληλα υλοποιείται ο εμβολιασμός κατά του ιού HPV τόσο σε αγόρια όσο και σε κορίτσια. Ωστόσο ειδικοί τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω ενίσχυση της συμμετοχής του πληθυσμού στα προγράμματα αυτά, καθώς και διεύρυνση των δράσεων ενημέρωσης ώστε να εμπεδωθεί η κουλτούρα της πρόληψης.
Την ίδια ώρα, σε εκκρεμότητα παραμένει και το νομοσχέδιο για την ανακουφιστική φροντίδα. Μια φροντίδα η οποία προσφέρεται ήδη από τον Αντικαρκινικό Σύνδεσμο Κύπρου σε άτομα που βρίσκονται σε διάφορα στάδια καρκίνου, ωστόσο η θεσμοθέτησή της κρίνεται αναγκαία ώστε αφενός να επεκταθεί και σε άλλους ασθενείς με χρόνιες ασθένειες και αφετέρου να ενισχυθούν και να αναβαθμιστούν οι υφιστάμενες υπηρεσίες προς όφελος των ασθενών και των οικογενειών τους.
Μιλώντας στον REPORTER, η Υπεύθυνη Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων του Αντικαρκινικού Συνδέσμου Κύπρου, Νικολέτα Αθανασιάδου, ανέφερε ότι «η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου αποτελεί κάθε χρόνο μια σημαντική υπενθύμιση ότι πίσω από τους αριθμούς και τις στατιστικές υπάρχουν άνθρωποι, οικογένειες, ιστορίες ζωής. Είναι μια ημέρα αφιερωμένη όχι μόνο στην πρόληψη και τη θεραπεία, αλλά και στη συνολική φροντίδα του ανθρώπου που ζει με τον καρκίνο».
Παράλληλα σημείωσε ότι «για τον Αντικαρκινικό Σύνδεσμο Κύπρου, η έννοια της φροντίδας δεν περιορίζεται στη διαχείριση της νόσου. Αφορά την ποιότητα ζωής, την αξιοπρέπεια, τη στήριξη και την ανακούφιση σε κάθε στάδιο της διαδρομής του ασθενή. Σε αυτό το πλαίσιο, η ένταξη των υπηρεσιών ανακουφιστικής φροντίδας από την πρώτη ημέρα της διάγνωσης αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα μιας σύγχρονης, ανθρωποκεντρικής προσέγγισης στον καρκίνο».
Επισημαίνοντας ότι η ανακουφιστική φροντίδα δεν είναι συνώνυμη με το τέλος της θεραπείας, η κ. Αθανασιάδου ανέφερε ότι «αντιθέτως, είναι μια ολιστική προσέγγιση που μπορεί και πρέπει να συνυπάρχει με τις ιατρικές θεραπείες από την αρχή της διάγνωσης. Στοχεύει στην ανακούφιση από τον πόνο και τα συμπτώματα, στη διαχείριση του άγχους και του φόβου, στη στήριξη της ψυχικής υγείας, καθώς και στην ενδυνάμωση τόσο του ασθενή όσο και της οικογένειάς του».
Όπως υπογράμμισε, «η έγκαιρη ένταξη της ανακουφιστικής φροντίδας έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλει ουσιαστικά στη συνολική πορεία της ασθένειας. Βοηθά τον ασθενή να αντιμετωπίσει τις σωματικές και συναισθηματικές προκλήσεις με μεγαλύτερη ασφάλεια, κατανόηση και εμπιστοσύνη, δημιουργώντας χώρο για ουσιαστική επικοινωνία και ενημερωμένες αποφάσεις που λαμβάνουν υπόψη τον άνθρωπο ως σύνολο».
Παράλληλα τόνισε ότι «η ανακουφιστική φροντίδα στηρίζει και τις οικογένειες και τους φροντιστές, οι οποίοι συχνά σηκώνουν μεγάλο βάρος κατά τη διάρκεια της ασθένειας. Η παροχή καθοδήγησης, ψυχοκοινωνικής στήριξης και πρακτικής βοήθειας ενισχύει την ανθεκτικότητα του οικογενειακού περιβάλλοντος και καλλιεργεί ένα ουσιαστικό δίκτυο φροντίδας γύρω από τον ασθενή».
Ο Αντικαρκινικός Σύνδεσμος Κύπρου, μέσα από τα προγράμματα και τις υπηρεσίες του, εργάζεται διαχρονικά για την προώθηση μιας κουλτούρας όπου η ανακουφιστική φροντίδα αναγνωρίζεται ως αναπόσπαστο μέρος της συνολικής αντιμετώπισης του καρκίνου. Μιας φροντίδας που ξεκινά από την πρώτη στιγμή της διάγνωσης και συνεχίζεται με συνέπεια, σεβασμό και επιστημονική επάρκεια.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, επαναβεβαιώνεται η δέσμευση για στήριξη κάθε ανθρώπου που βιώνει τη νόσο, προάγοντας μια προσέγγιση που δίνει αξία στη ζωή, στη φροντίδα και στην ανθρώπινη παρουσία, καθώς ο καρκίνος δεν αφορά μόνο την επιβίωση αλλά και το πώς ζει κανείς σε κάθε στάδιο της διαδρομής.
Μιλώντας επίσης στον REPORTER, ο πρόεδρος του Ιδρύματος ΕΛΠΙΔΑ για παιδιά με καρκίνο και λευχαιμία και Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Δρ Λοΐζος Λοΐζου, ανέφερε ότι «ο καρκίνος είναι από τις μεγαλύτερες απειλές για την υγεία μας. Σήμερα ένας στους δύο ανθρώπους θα προσβληθεί από κάποια μορφή καρκίνου, ενώ κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται παγκοσμίως πάνω από 20 εκατομμύρια νέα περιστατικά».
Όπως σημείωσε, «μέχρι το 2040 προβλέπεται ότι τα περιστατικά θα ξεπεράσουν τα 28 εκατομμύρια ετησίως. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται ζωές και οικογένειες. Ο καρκίνος δεν κάνει διακρίσεις και αφορά όλους μας. Ωστόσο δεν είμαστε αβοήθητοι, καθώς η επιστήμη αποδεικνύει ότι πολλοί τύποι καρκίνου και πολλοί θάνατοι μπορούν να προληφθούν».
Παραθέτοντας στοιχεία, ο Δρ Λοΐζου τόνισε ότι «42% όλων των περιστατικών καρκίνου θα μπορούσαν να αποφευχθούν με αλλαγές στον τρόπο ζωής, ενώ 45% των θανάτων από καρκίνο μπορούν να προληφθούν χάρη στην πρόληψη. Μπορούμε να προστατεύσουμε τη ζωή μας με απλές καθημερινές επιλογές».
Αναφερόμενος στις βασικές αυτές επιλογές σημείωσε ότι «η αποφυγή του καπνίσματος είναι καθοριστική, καθώς ευθύνεται για περίπου το 30% των θανάτων από καρκίνο. Εξίσου σημαντική είναι η υγιεινή διατροφή, με περιορισμό του κόκκινου κρέατος, των ζωικών λιπών και της ζάχαρης και με αύξηση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών, οσπρίων και δημητριακών ολικής άλεσης».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη σωματική άσκηση, επισημαίνοντας ότι «η καθιστική ζωή αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών μορφών καρκίνου, ιδιαίτερα του εντέρου και του μαστού. Μόλις τριάντα λεπτά άσκησης ημερησίως μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο». Παράλληλα υπογράμμισε τη σημασία του περιορισμού της κατανάλωσης αλκοόλ, τονίζοντας ότι «δεν υπάρχει ασφαλής ποσότητα και όσο λιγότερο τόσο το καλύτερο».
Όπως ανέφερε, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους είναι εξίσου κρίσιμη, καθώς η παχυσαρκία συνδέεται με τουλάχιστον 22 τύπους καρκίνου, ενώ η προστασία από τον ήλιο μπορεί να προλάβει τον καρκίνο του δέρματος και ιδιαίτερα το μελάνωμα μέσω της αντηλιακής προστασίας και της αποφυγής έντονης ηλιοθεραπείας.
Τέλος υπογράμμισε ότι «οι προσυμπτωματικοί έλεγχοι όπως η μαστογραφία, το τεστ Παπανικολάου, η κολονοσκόπηση, η μέτρηση PSA και η εξέταση δέρματος μπορούν να σώσουν ζωές, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι εμβολιασμοί κατά του HPV και της ηπατίτιδας Β, καθώς οι συγκεκριμένοι ιοί συνδέονται άμεσα με μορφές καρκίνου που μπορούν να προληφθούν».
Καταλήγοντας, ο Δρ Λοΐζου σημείωσε ότι «στο χέρι μας είναι να προστατεύουμε τον εαυτό μας, τα παιδιά μας και τους ανθρώπους γύρω μας. Η πρόληψη είναι επιλογή ζωής και η ζωή αξίζει κάθε προσπάθεια».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Βγαίνει από τον πάγο μετά από τρεις μήνες το νομοσχέδιο για την ανακουφιστική φροντίδα-Στην τελική ευθεία η συζήτηση στη Βουλή
- Προηγείται η ανακουφιστική φροντίδα πριν την ευθανασία-Η ανάγκη για θεσμοθέτηση και ισότιμη πρόσβαση
- Διιστάμενες απόψεις και εντάσεις στη συζήτηση για ευθανασία-Οι υπέρ, οι εναντίον και η θέση της εκκλησίας
