Ξανά στο προσκήνιο ήρθε το ζήτημα της ανάληψης της ευθύνης για το θέμα της εμπορίας προσώπων, μίας σοβαρής μορφής οργανωμένου εγκλήματος, μετά τη συζήτηση που έχει πραγματοποιηθεί εκ νέου στη Βουλή, όταν ο εθνικός συντονιστής, που είναι το Υφυπουργείο Μετανάστευσης, με τη στάση του άφησε να νοηθεί ότι αδυνατεί να το διαχειριστεί, την ώρα που το Υπουργείο Δικαιοσύνης, που είναι και ο πολιτικός προϊστάμενος της Αστυνομίας, η οποία διερευνά τις υποθέσεις, δεν εξέφρασε οποιαδήποτε πρόθεση για να προωθήσει το θέμα ανάληψης της ευθύνης. Ουσιαστικά, για μία ακόμη φορά, διαπιστώθηκε ότι το ζήτημα παραμένει στάσιμο εδώ και χρόνια, αφού μετά την αποχώρηση του Ιωνά Νικολάου από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, κατά την υπουργία του οποίου ετοιμάστηκε σχετικό νομοσχέδιο, κανένας υπουργός δεν ανακίνησε το θέμα, με τους βουλευτές να χαρακτηρίζουν το ζήτημα «υποβαθμισμένο».
Η εμπορία προσώπων έχει αναγνωριστεί παγκοσμίως ότι είναι μία μορφή του οργανωμένου εγκλήματος. Κι ενώ στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες το συντονισμό έχει αναλάβει το Υπουργείο που είναι αρμόδιο και για την Αστυνομία, στην Κύπρο εξακολουθεί να βρίσκεται η διαχείριση σε ένα νεοσύστατο Υφυπουργείο, αυτό της μετανάστευσης, το οποίο καλείται να συντονίσει υπηρεσίες, ώστε να πατάξουν αυτήν την μορφή του οργανωμένου εγκλήματος.
Το ζήτημα ποιος φέρει την ευθύνη για το θέμα της εμπορίας προσώπων ήρθε ξανά στην επιφάνεια, μετά από τη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Δευτέρα στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής, κατά την οποία οι Αρχές κλήθηκαν να δώσουν απαντήσεις για τα όσα καταγράφονται στο βίντεο του Channel 4 και τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στην Αγία Νάπα. Αυτό που διαφάνηκε από τη συζήτηση είναι πως για ακόμη μία φορά, επικρατεί αλαλούμ για το ποιο Υπουργείο είναι αρμόδιο να διαχειρίζεται την εμπορία προσώπων.
«Οι αξιολογήσεις μας από την επιτροπή εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης, την GRETA, αναφέρονται στο θέμα του συντονισμού, ότι το θέμα θα έπρεπε να ήταν στο αρμόδιο Υπουργείο που αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και το οργανωμένο έγκλημα. Δίνεται πολλή μεγάλη σημασία στο πώς θα ορίσουμε την εμπορία προσώπων. Είναι πολλά πράγματα η εμπορία προσώπων. Το πρώτο είναι κατάφορη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το δεύτερο είναι μορφή οργανωμένου εγκλήματος. Έχει διάκριση φύλου, έχει θέματα μετανάστευσης, έχει διάφορα, είναι ένα ευρύ φερόμενο. Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να το αντιμετωπίζουν ως κατάφορη παραβίαση ανθρώπινων δικαιωμάτων και ως μορφή οργανωμένου εγκλήματος», εξήγησε στον REPORTER η βουλεύτρια του Δημοκρατικού Συναγερμού, Ρίτα Θεοδώρου-Σούπερμαν, η οποία είναι και εκείνη που είχε εγγράψει το θέμα για το βίντεο του Channel 4.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Καυτή πατάτα η εμπορία προσώπων στο μεταναστευτικό-Μπαλάκι οι ευθύνες, φωνές για πρόχειρες αποφάσεις
Το παράδειγμα άλλων χωρών και η αδράνεια χρόνων
Η Κύπρος αναγνώρισε νομοθετικά το αδίκημα της εμπορίας προσώπων την δεκαετία 2000, όταν ήρθε αντιμέτωπη με τη σοκαριστική υπόθεση της Οξάνα Ράντσεβα, η οποία ήρθε στην Κύπρο για να εργαστεί ως «καλλιτέχνιδα» και κατέληξε να εργάζεται σε καμπαρέ και να διαμένει σε ένα διαμέρισμα με άλλες γυναίκες που εργάζονταν στο καμπαρέ. Όταν προσπάθησε να διαφύγει, ο ιδιοκτήτης του καμπαρέ την κατήγγειλε στην Αστυνομία, η οποία όταν την εντόπισε, την επέστρεψε στον ιδιοκτήτη και στην κόλαση που ζούσε. Η Οξάνα έκανε βουτιά θανάτου από μπαλκόνι διαμερίσματος, για να ξεφύγει.
«Τότε για μας δεν υπήρχε ούτε γνώση, ούτε εξειδίκευση και πιστεύω ότι πιθανότατα να αντιγράψαμε τις άλλες χώρες, που ο συντονισμός ήταν στο Υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο ήταν και αρμόδιο για την Αστυνομία. Όμως, με την πάροδο του χρόνου, με τη γνώση που αποκτήθηκε και την εμπλοκή της χώρας μας σε πανευρωπαϊκό πεδίο σε αυτό το θέμα, με την εξέλιξη και αναγνώριση του ζητήματος, αρχίσαμε να μαθαίνουμε», σημείωσε η κα. Σούπερμαν.
Η πρώτη φορά που έγινε κίνηση από πλευράς Υπουργείου Δικαιοσύνης να αναλάβει αυτές τις ευθύνες ήταν επί υπουργίας Ιωνά Νικολάου. «Κινήθηκε αυτή η διαδικασία, ώστε με την βελτίωσή μας να αλλάξουμε και αυτό το ‘κακώς έχων’, για να δείξουμε ότι αντιμετωπίζουμε αυτό το θέμα στη φιλοσοφία του ορθά. Ζητήθηκε μελέτη από τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης, τον Ιωνά Νικολάου, που έδωσε πολλή σημασία σε αυτό το θέμα, για να κάνουμε τη μεταφορά από το Υπουργείο Εσωτερικών στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Ήταν έτοιμο και το νομοσχέδιο τότε για να γίνει η μεταφορά. Με την αλλαγή του υπουργού, το θέμα τούμπαρε. Ακόμη και το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού είχε παραχωρήσει ένα επιπρόσθετο λειτουργό για να συνεργαστεί με το πρόσωπο που ασχολείτο με την εμπορία προσώπων στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, για να βελτιωθεί και δομή και να διεκπεραιώνεται καλύτερα η δουλειά».
Η κα. Σούπερμαν ξεκαθάρισε πως «όταν λέμε συντονισμό, δεν σήμαινε ότι θα το έκανε η Αστυνομία. Το Υπουργείο θα είχε δική του δομή, που θα το συντόνιζε. Θα ήταν πιο εύκολο, επειδή η Αστυνομία έχει και όλα τα αρχεία. Γνωρίζει όλες τις υποθέσεις, χειρίζεται τα θύματα, ήταν η υπεύθυνη υπηρεσία. Θα υπήρχε καλύτερη συνεννόηση με το Υπουργείο Δικαιοσύνης και θα εντοπίζονταν πιο εύκολα και τα διάφορα προβλήματα και θέματα. Γι’ αυτό επιβαλλόταν να πάει στο Υπουργείο Δικαιοσύνης».
Ο Ιωνάς Νικολάου αποχώρησε και η διαδικασία πάγωσε
Κι ενώ είχε ετοιμαστεί το νομοσχέδιο από τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης, ο διάδοχός του, που είναι ο νυν Γενικός Εισαγγελέας, Γιώργος Σαββίδης, φαίνεται ότι αποφάσισε να μην προχωρήσουν οι διαδικασίες, αλλά και οι επόμενοι από τον κ. Σαββίδη δεν προώθησαν το ζήτημα. Και το θέμα παρέμεινε στο Υπουργείο Εσωτερικών.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν γινόταν δουλειά, όμως καταλήξαμε σε αυτό το σημείο. Δεν πήγε στο Υπουργείο που έπρεπε και καταλήξαμε να είναι ένα υποβαθμισμένο θέμα, χωρίς κανείς να αξιολογήσει και να σκεφτεί να πει ότι είναι σημαντικό θέμα και δεν πρέπει να πάει στο Υφυπουργείο Μετανάστευσης. Το μήνυμα που περνά είναι ότι πρόκειται για ένα θέμα μετανάστευσης και ότι είναι εντελώς υποβαθμισμένο. Αυτό αποδείχθηκε από τη συνεδρία όταν μας είπε η λειτουργός ότι δεν μπορούν να κάνουν κάτι και δεν ξέρουν, επειδή είναι τέσσερις λειτουργοί. Το Υφυπουργείο εκείνο που έχει να κάνει είναι να συντονίζει τους υπόλοιπους. Αυτό σημαίνει ότι καταρτίζει ένα συγκεκριμένο σχέδιο δράσεις και κατά καιρούς εξετάζει αν αυτό το σχέδιο δράσης εφαρμόζεται».
Πάντως, αυτό που διαπιστώνεται είναι πως λόγω των λανθασμένων χειρισμών, παρουσιάζεται και μία φθίνουσα πορεία για τους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς που ασχολούνται με το ζήτημα της εμπορίας προσώπων, καθώς όταν δεν υπάρχει κάποιος να τους στηρίξει, είναι δύσκολο το έργο του.
«Αυτή είναι η δουλειά του συντονιστή και όντως να συγκαλεί την πολυθεματική, να συντονίζονται, να ξέρουν σε ποιο στάδιο βρίσκεται αυτό το φαινόμενο στην χώρα μας κατά καιρούς και να υπάρχει μία συνεργασία. Είναι απόλυτη ευθύνη του συντονιστή αυτό και όταν δεν υπάρχουν ΜΚΟ για την εμπορία, η απόδοση των Κυβερνητικών Υπηρεσιών μειώνεται σε πολύ μεγάλο βαθμό. Είναι πολύτιμη η συνεργασία τους».
Πάντως, στόχος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι να συνεχίσει τις συζητήσεις για το θέμα και να φέρει ενώπιον της τον υφυπουργό Μετανάστευσης, Νικόλα Ιωαννίδη και τον υπουργό Δικαιοσύνης, Κωνσταντίνο Φυτιρή, ώστε να ανοίξουν τα χαρτιά τους. «Δεν θα αφήσουμε το θέμα να μείνει όπως είναι. Είδαμε και την αδράνεια της Αστυνομίας κατά τη διάρκεια της συζήτησης».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Οι προφάσεις εν αμαρτίαις για την εμπορία προσώπων και οι δυσανάλογες ευθύνες στο Υφ. Μετανάστευσης
