Την ώρα που το πρόβλημα των παράνομων σκυβαλότοπων αποτελεί διαχρονικό πρόβλημα για την Κύπρο, ειδικότερα στην επαρχία Πάφου, φαίνεται ότι το ύψος των εξώδικων προστίμων που επιβλήθηκαν από τις αρμόδιες αρχές τριπλασιάστηκε μέσα σε ένα χρόνο, ενώ ο συνολικός τους αριθμός έφτασε τα 171 μέσα σε δύο χρόνια.
Αυτά και άλλα πολλά στοιχεία σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί στην Κύπρο σε σχέση με τους σκυβαλότοπους έδωσε η υπουργός Γεωργίας, Μαρία Παναγιώτου στο πλαίσιο κοινοβουλευτικής ερώτησης της βουλεύτριας, Αλεξάνδρας Ατταλίδου, η οποία έθεσε το ζήτημα των παράνομων σκυβαλότοπων με αφορμή δηλώσεις της Βοηθού Επάρχου Πάφου, Έμιλυ Διονυσίου για την ύπαρξη περίπου 540 παράνομων σημείων απόρριψης αποβλήτων στην επαρχία τον περασμένο Αύγουστο. Η ερώτηση επικεντρωνόταν στον σχεδιασμό και το χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης των χώρων, στη χρήση του κονδυλίου του ενός εκατομμυρίου ευρώ που εγκρίθηκε για το 2024, καθώς και στους μηχανισμούς ελέγχου και επιβολής προστίμων, ζητώντας μάλιστα αναλυτικά στοιχεία για τους ελέγχους και τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Καταγράφηκαν περίπου 540 παράνομοι σκυβαλότοποι στην Πάφο-«Έγιναν ενέργειες αλλά δημιουργήθηκαν νέοι»
Σύμφωνα με τα δεδομένα που καταγράφονται στην απάντηση της υπουργού, το 2024 εκδόθηκαν συνολικά 68 εξώδικες ρυθμίσεις για παράνομες απορρίψεις αποβλήτων, εκ των οποίων οι 27 από το Τμήμα Περιβάλλοντος και οι 41 από τις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το συνολικό ποσό των προστίμων για το ίδιο έτος ανήλθε σε 40.850 ευρώ, με το Τμήμα Περιβάλλοντος να επιβάλλει πρόστιμα ύψους 30.300 ευρώ και τις Τοπικές Αρχές 10.550 ευρώ. Η εικόνα για το 2025 εμφανίζεται ακόμη πιο ενισχυμένη, καθώς μέχρι τις 10 Οκτωβρίου είχαν ήδη εκδοθεί 103 εξώδικα, 53 από το Τμήμα Περιβάλλοντος και 50 από τις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με το συνολικό ποσό να ανέρχεται σε 138.550 ευρώ. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι μόνο τα εξώδικα του Τμήματος Περιβάλλοντος για το 2025 ανήλθαν σε 121.800 ευρώ, καταγράφοντας τριπλασιασμό σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Υπουργός επισημαίνει ότι πρόσφατα εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο η αύξηση των ποσών της εξώδικης ρύθμισης σύμφωνα με τους περί Αποβλήτων Νόμους, με τα νέα όρια να κυμαίνονται πλέον από 8.000 ευρώ έως 40.000 ευρώ. Η σχετική τροποποίηση έχει ήδη κατατεθεί στη Βουλή, ενώ διευκρινίζεται ότι τα ποσά που εισπράττονται μέσω της πλατφόρμας των εξωδίκων κατατίθενται κάθε μήνα στο Γενικό Λογιστήριο, σε λογαριασμό εσόδων του Τμήματος Περιβάλλοντος. Παράλληλα, τα έσοδα από τα εξώδικα που εκδίδονται από επιθεωρητές των Τοπικών Αρχών δύνανται να επιστρέφονται στις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης υπό μορφή χορηγίας.
Σε ό,τι αφορά τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, η Υπουργός αναφέρει ότι στο πλαίσιο της πρόληψης και της αποφυγής επανάληψης του φαινομένου έχουν διοριστεί 177 επιθεωρητές, οι οποίοι προτάθηκαν από τις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης βάσει των περί Αποβλήτων Νόμων. Παράλληλα, παραχωρήθηκαν εξουσίες έκδοσης εξώδικης ρύθμισης σε διαφορετικά επίπεδα, με τις Τοπικές Αρχές να μπορούν να επιβάλλουν πρόστιμα έως 500 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και έως 1.000 ευρώ για νομικά πρόσωπα, τους επιθεωρητές του Τμήματος Περιβάλλοντος έως 4.000 ευρώ και τον Αρχιεπιθεωρητή έως 20.000 ευρώ, όρια που πλέον αυξάνονται με τη νέα νομοθετική ρύθμιση.
Η εκστρατεία καθαριότητας #WasteFreeCyprus
Πέραν της επιβολής προστίμων, η απάντηση της Υπουργού περιγράφει αναλυτικά τη δράση του Υπουργείου Γεωργίας μέσω του Τμήματος Περιβάλλοντος, το οποίο από τον Ιούνιο του 2024 υλοποιεί στοχευμένο πρόγραμμα καθαρισμού παράνομων σκυβαλότοπων με τίτλο «εκστρατεία καθαριότητας #WasteFreeCyprus». Ο σχεδιασμός του προγράμματος βασίστηκε στην καταγραφή σημείων από τις εμπλεκόμενες Τοπικές Αρχές, στην αξιολόγηση κινδύνου με έμφαση σε περιοχές Natura 2000 και δασικές εκτάσεις, καθώς και στην οικονομική στήριξη των Τοπικών Αρχών, υπό την προϋπόθεση εφαρμογής μέτρων αποτροπής επανάληψης του φαινομένου.
Κατά το 2024, στο πρόγραμμα συμμετείχαν 106 Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης και καθαρίστηκαν 269 σημεία, με εκτιμώμενο όγκο 21.500 κυβικών μέτρων αποβλήτων, που αντιστοιχούν σε περίπου 4.300 τόνους. Το συνολικό ποσό οικονομικής στήριξης ανήλθε σε περίπου ένα εκατομμύριο ευρώ, με την κατανομή να γίνεται ανά επαρχία και αριθμό συμμετεχουσών Αρχών, όπως παρουσιάζεται στους σχετικούς πίνακες που συνοδεύουν την απάντηση.
Για το 2025, η Εκστρατεία Καθαριότητας επεκτάθηκε με έμφαση σε σημεία αυξημένου κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιών, καλύπτοντας περισσότερα από 300 νέα σημεία μετά από αιτήματα 82 Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το εκτιμώμενο ύψος της οικονομικής στήριξης ανέρχεται σε περίπου ενάμιση εκατομμύριο ευρώ, ενώ έχουν ήδη υποβληθεί πρόσθετα αιτήματα για τα οποία καταβάλλεται προσπάθεια εξεύρεσης των αναγκαίων πιστώσεων. Στο ίδιο πλαίσιο, το Τμήμα Περιβάλλοντος χαρτογράφησε περισσότερα από 600 σημεία παράνομης απόρριψης αποβλήτων μέσω συστημάτων GIS και δορυφορικών εικόνων, τα οποία κοινοποιήθηκαν σε Δήμους και Κοινότητες για περαιτέρω ενέργειες.
Η υπουργός επισημαίνει επίσης ότι η ευθύνη για την καθαριότητα της υπαίθρου ανήκει πρωτίστως στις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, ωστόσο το Υπουργείο συνεχίζει να διαδραματίζει συντονιστικό ρόλο, παρέχοντας τεχνική και οικονομική στήριξη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συνεργασία με την Πυροσβεστική Υπηρεσία, το Τμήμα Δασών, τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης και εθελοντικές οργανώσεις, όπως η πρωτοβουλία Let’s Do It Cyprus 2025, η οποία έλαβε χρηματοδότηση 17.500 ευρώ για δράσεις καθαρισμού, μεταξύ άλλων και σε πυρόπληκτες περιοχές.
Συνολικά, από τα στοιχεία που καταγράφονται στην απάντηση της υπουργού Γεωργίας προκύπτει μια πιο συστηματική και εντατικοποιημένη προσέγγιση στην αντιμετώπιση της παράνομης απόρριψης αποβλήτων, με τα εξώδικα πρόστιμα να λειτουργούν πλέον όχι μόνο ως μέσο τιμωρίας, αλλά και ως βασικός πυλώνας πρόληψης, παρόλο που το πρόβλημα με τους σκυβαλότοπους στην Κύπρο δεν φαίνεται να κοπάζει.
