powered by inbusiness-news-logo cbn omada-logo celebrity-logo LOGO-PNG-108

Το στίγμα πορείας που έδινε για οικονομία και επιχειρείν στη δίνη της πανδημίας ο Γιώργος Βασιλείου

O Γιώργος Βασιλείου υπήρξε ένας διορατικός και προνοητικός πολιτικός και επιχειρηματικός ηγέτης, με αντιλήψεις και φιλοσοφία που ίσως και να βρίσκονταν σε κάποιες των περιπτώσεων πολύ πιο μπροστά από την εκάστοτε εποχή στις οποίες τις κατέθετε.

Αλλά που όμως, συνήθως, η πορεία του χρόνου επιβεβαίωνε την ορθότητά τους και τον δικαίωνε για τις προσεγγίσεις του.

Στην δίνη της πανδημίας, που ταρακούνησε συνθέμελα όχι μόνο την οικονομία της Κύπρου, αλλά και τις οικονομίες όλου του κόσμου, ο Γιώργος Βασιλείου έβγαινε μπροστά και καταθέτοντας την δική τεκμηριωμένη ανάγνωση των πραγμάτων, παρουσίαζε συγκεκριμένες προτάσεις για το πώς η Κύπρος θα έπρεπε να πορευθεί μέσα στο πρωτόγνωρα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον που είχε διαμορφωθεί.

«Πιστεύω στις ικανότητες και, ειδικότερα, στη δημιουργικότητα του κυπριακού λαού που έχει επίγνωση του γεγονότος ότι το νησί μπορεί να είναι μικρό αλλά οι πολίτες του είναι μεγάλοι. Μαζί τους θα χτίσουμε με επιτυχία το μέλλον που οφείλουμε στα παιδιά και τα εγγόνια μας», κατέληγε σε άρθρο του υπό τον τίτλο «Αντιμετώπιση των επιπτώσεων του COVID-19 για ένα σίγουρο και ασφαλές μέλλον», που φιλοξενήθηκε στο περιοδικό GOLD το 2020.

Ήταν η κατάληξη του άρθρου του, ίσως η αποτύπωση της προσωπικότητάς του, η συνταγή της πολυεπίπεδης επιτυχίας του...

Ακολουθεί πιο κάτω αυτούσιο το άρθρο του Γιώργου Βασιλείου, όπως δημοσιεύθηκε στο τεύχος Μαίου του περιοδικού GOLD, το 2020:

Ο Γάλλος υπουργός Ευρώπης και Εξωτερικών, Jean-Yves Le Drian, δήλωσε στη Le Monde στις 20 Απριλίου, «Ο φόβος μου είναι ότι ο κόσμος μετά θα είναι σαν τον προηγούμενο, μόνο πολύ χειρότερος». Με άλλα λόγια, ο κορωνοϊός δεν είναι μια συνηθισμένη ασθένεια που έρχεται και φεύγει χωρίς πραγματικό αντίκτυπο, αλλά μια ασθένεια της οποίας τον αντίκτυπο βλέπουμε σταδιακά όσο περνάει ο καιρός.

Η πανδημία μας έπιασε όλους απροετοίμαστους. Ευτυχώς, η Κυβέρνηση ενήργησε άμεσα για να ορίσει μια επιστημονική επιτροπή και της ανέθεσε την υπευθυνότητα να παρακολουθεί την κατάσταση και να παρέχει συμβουλές για το τι έπρεπε να γίνει. Η ετοιμότητά μας να αποδεχτούμε την αυστηρή εφαρμογή των μέτρων για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού ήταν, σε μεγάλο βαθμό, επιτυχής γιατί όλοι κατάλαβαν ότι ήταν στη σωστή πορεία, βασισμένη σε επιστημονικά κριτήρια και όχι πολιτικά.

Το ερώτημα που ευνόητα τίθεται τώρα από πολλούς είναι «Ποιος θα είναι ο αντίκτυπος της κρίσης;». Το πιο δύσκολο κομμάτι δεν έχει έρθει ακόμη, αφού το 2021 θα είναι χειρότερο από το 2020. Φέτος, εν μέσω μέτρων περιορισμού, μπορέσαμε να δικαιολογήσουμε το κλείσιμο επιχειρήσεων, κέντρων αναψυχής και διαφόρων ειδών καταστημάτων, περιορισμούς μετακίνησης για αρκετές εβδομάδες, κι άλλα. Όλα αυτά έχουν προκαλέσει απρόβλεπτα προβλήματα και, το 2021, περιμένω τα πράγματα να γίνουν πολύ χειρότερα.

(α) Φυσικό Αέριο

Όλοι πιστεύαμε ότι η Κύπρος θα γινόταν εξαιρετικά πλούσια από την ανακάλυψη μεγάλων αποθεμάτων φυσικού αερίου και την εισροή τεράστιων εσόδων. Δυστυχώς, η κρίση του COVID-19 έχει αλλάξει δραστικά αυτή την προοπτική. Όλοι γνωρίζουμε ότι η ζήτηση για φυσικό αέριο και πετρέλαιο έχει μειωθεί σημαντικά, ενώ την ίδια στιγμή, η προσφορά έχει αυξηθεί σημαντικά λόγω των προσπαθειών άλλων χωρών να ανακαλύψουν και να εκμεταλλευτούν τα δικά τους κοιτάσματα φυσικού αερίου.

Ως αποτέλεσμα, η τιμή του φυσικού αερίου έχει πέσει (από 10 δολάρια τον Ιανουάριο του 2019 σε 6 δολάρια τον Ιανουάριο του 2020 και σε 2 δολάρια τώρα) και δεν αναμένεται να αυξηθεί, τουλάχιστον όχι στο εγγύς μέλλον.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ξεχάσουμε τα όνειρά μας για μελλοντικό πλούτο από φυσικό αέριο. Η κρίση έχει ήδη αναγκάσει τις μεγάλες εταιρείες ενέργειας να αλλάξουν τα σχέδιά τους. Καθυστερούν όλες τις δραστηριότητές τους, ενώ η ExxonMobil μίλησε για γεωτρήσεις προς τα τέλη του 2021. Κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος εάν, μόλις πλησιάσει αυτή η ώρα, οι εργασίες δεν θα αναβληθούν ξανά.

(β) Τουρισμός

Το 2019 ήταν μια χρυσή χρονιά για τον τουρισμό στην Κύπρο και υπήρχαν ελπίδες ότι η σημαντικότητα του κλάδου θα αυξανόταν εξαιρετικά γρήγορα κατά τη νέα δεκαετία. Πολλοί στην Κύπρο εξακολουθούν να μιλούν για την τουριστική περίοδο που ξεκινά τον Ιούλιο του 2020 και μπορεί να ονειρεύονται τα νούμερα της περσινής χρονιάς, όταν έφτασαν περίπου 500.000 επισκέπτες σε καθέναν από τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο.

Το γεγονός ότι, λόγω της κρίσης, ορισμένες από τις μεγαλύτερες αεροπορικές εταιρείες του κόσμου είτε αναγκάστηκαν να κλείσουν είτε να μειώσουν σημαντικά τον αριθμό των πτήσεων που εκτελούν και, ταυτόχρονα, κάνουν έκκληση για κρατική βοήθεια, είναι αρκετό για να μας πείσει ότι οποιαδήποτε ανάκαμψη στον κλάδο θα είναι αργή και σταδιακή. Και αυτό αφορά μόνο τις αεροπορικές μεταφορές.

Υπάρχουν πολλά άλλα θέματα:

  1. Οι σημαντικοί περιορισμοί που επιβάλλονται από διάφορες χώρες λόγω του COVID-19.

  2. Σε αντίθεση με άλλες μεσογειακές χώρες (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Τουρκία) που είναι προσβάσιμες στους τουρίστες μέσω ξηράς (με αυτοκίνητο ή τρένο), η Κύπρος εξαρτάται εξ ολοκλήρου από αεροπορικές εταιρείες.

  3. Δεν πρέπει να αγνοούμε το γεγονός ότι η χρηματοπιστωτική κρίση πλήττει ολόκληρη την Ευρώπη και, ως εκ τούτου, όσοι καταφέρνουν να ταξιδέψουν θα ξοδέψουν λιγότερα, κατά μέσο όρο, από τα προηγούμενα χρόνια.

Για αυτούς ακριβώς τους λόγους, αν σκεφτούμε ρεαλιστικά και σχεδιάζουμε το μέλλον της τουριστικής μας βιομηχανίας, θα πρέπει να περιμένουμε ότι θα είναι δύσκολο για τους αριθμούς των επισκεπτών και τα έσοδα από τουριστικά καταλύματα και δαπάνες να φτάσουν τα επίπεδα του 2019 έως το 2022 ή ακόμα και το 2023.

(γ) Προβλήματα ταμειακών ροών, ανεργίας και εισοδήματος

Πολλοί θέλουν να πιστεύουν ότι το 2021 θα είναι έτος ανάκαμψης και προόδου, αλλά υπάρχει ο κίνδυνος να συμβεί ακριβώς το αντίθετο. Η ανεργία είναι βέβαιο ότι θα αυξηθεί λόγω της τουριστικής κρίσης και του χαμηλότερου τζίρου σε διάφορους κλάδους όπως ένδυση, υπόδηση, έπιπλα, μηχανοκίνητα οχήματα, ηλεκτρικά είδη κ.λπ. Ταυτόχρονα, φοβάμαι τη στασιμότητα ή ακόμη και τη μείωση των εσόδων από το ξένους φοιτητές.

Η ύφεση του παγκόσμιου εμπορίου, λόγω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, είχε αρνητικές επιπτώσεις στον ναυτιλιακό τομέα. Συγκεκριμένα, ενώ τα έσοδα το 2019 ανήλθαν σε σχεδόν 1,3 δισ. ευρώ, αναμένεται να μειωθούν κατά 20-30% το 2020 και ακόμη περαιτέρω το 2021. Ανάμεσα σε τόσες επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες και σημειώνουν χαμηλότερο κύκλο εργασιών, η μόνη εξαίρεση μπορεί να είναι αυτές στον τομέα των ηλεκτρονικών τυχερών παιχνιδιών, λόγω του πολύ μεγαλύτερου χρόνου που περνούν στο σπίτι μικροί και μεγάλοι.

(δ) Υπηρεσίες

Για τον ίδιο λόγο, μπορούμε να περιμένουμε από όσους παρέχουν υπηρεσίες σε ξένες εταιρείες στην Κύπρο να έρθουν αντιμέτωποι με τη στασιμότητα ή μείωση πωλήσεων. Τα κυβερνητικά υπουργεία υπολειτουργούν και μεγάλος αριθμός δημοσίων υπαλλήλων εργάζεται από το σπίτι με μειωμένη παραγωγικότητα.

Αυτό επηρεάζει την εξυπηρέτηση πελατών. Για παράδειγμα, έχει αναφερθεί ότι τα τμήματα που προηγουμένως χρειάζονταν αρκετές ημέρες για να επεξεργαστούν μια εργασία μπορεί τώρα να χρειαστούν έναν μήνα ή περισσότερο.

Οι συναλλαγές με το Τμήμα Κτηματολογίου & Χωρομετρίας και το Γραφείο του Έφορου Εταιρειών, για τα οποία κάποτε ήμασταν περήφανοι χάρη στην πρόοδο και την ταχεία εξυπηρέτησή τους, αντιμετωπίζουν πλέον μεγάλες καθυστερήσεις.

Σε κάποιο στάδιο, θα πρέπει αναμφίβολα να κάνουν περισσότερα από το να επιστρέψουν απλώς στο προηγούμενο επίπεδο υπηρεσίας και να εξασφαλίσουν ότι θα το βελτιώσουν. Όσο περίεργο κι αν ακούγεται, η επικρατούσα άποψη είναι ότι η εισαγωγή της νέας τεχνολογίας, της μηχανογράφησης και των διαδικτυακών υπηρεσιών όσο το δυνατόν γρηγορότερα θα αποδώσει τελικά καρπούς, αλλά, στα αρχικά στάδια, θα οδηγήσει σε καθυστερήσεις και κανείς δεν ξέρει πόσο καιρό θα πάρτε για να τα ξεπεράσετε.

(ε) Απονομή Δικαιοσύνης

Οι καταγγελίες για καθυστερήσεις είναι τεκμηριωμένες και, δυστυχώς, λόγω της κρίσης, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί.

Αυτές είναι μόνο μερικές από τις επιπτώσεις. Θα μπορούσα να συνεχίσω, αλλά, από όσα ανέφερα παραπάνω, η εικόνα είναι ξεκάθαρη. Πρέπει να επικεντρώσουμε όλες τις προσπάθειές μας στην αντιμετώπιση των τεράστιων προβλημάτων και να βάλουμε τις βάσεις για μια νέα αρχή. Ξεκινώντας από τώρα, πρέπει να βάλουμε τις βάσεις για ανάπτυξη το 2021 και το 2022.

Παρακάτω είναι μερικές από τις προτάσεις μου.

Δημόσια Οικονομικά

Όπως προβλέπεται για τη Δυτική Ευρώπη και τις ΗΠΑ, η Κύπρος μπορεί επίσης να αναμένει σημαντική μείωση των εσόδων της και παράλληλη αύξηση των δαπανών λόγω των αναγκών που δημιούργησε η κρίση του COVID-19. Αναμένονται αυξημένες κρατικές δαπάνες στους ακόλουθους τομείς:

  1. Ποσά που απαιτούνται για τη διασφάλιση της ρευστότητας των ΜΜΕ.

  2. Η σημαντική αύξηση των κοινωνικών επιδομάτων και των επιδομάτων ανεργίας.

  3. Χρηματοδότηση Δήμων και Κοινοτήτων.

  4. Επένδυση σε έργα για την αναβάθμιση της διαδικτυακής πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες.

Τα έσοδα προβλέπεται να μειωθούν:

  1. Από την άμεση φορολογία, λόγω χαμηλότερου τζίρου πωλήσεων και μειωμένης κερδοφορίας.

  2. Από ΦΠΑ και άλλους έμμεσους φόρους.

  3. Από άλλες πηγές, π.χ. το Γραφείο του Έφορου Εταιρειών, το Τμήμα Κτηματολογίου & Χωρομετρίας κ.λπ.

Τα μειωμένα έσοδα έχουν ήδη αναγκάσει την κυβέρνηση να δανειστεί 2 δισ. ευρώ για να βοηθήσει εταιρείες που, υπό κανονικές συνθήκες, θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους, αλλά τώρα πρέπει να εξασφαλίσουν ρευστότητα με κρατικές εγγυήσεις. Αναμένεται ότι πολλές επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να κλείσουν και εκατοντάδες εργαζόμενοι θα βρεθούν χωρίς δουλειά.

Ωστόσο, εάν οι τράπεζες είχαν αναλάβει να χορηγήσουν δάνεια σε όλες τις επιχειρήσεις, γνωρίζοντας ότι ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς δεν θα αποπληρωνόταν, ολόκληρος ο τραπεζικός τομέας θα είχε κινδυνεύσει. Όλοι γνωρίζουμε ότι καμία οικονομία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς έναν υγιή τραπεζικό τομέα.

Την ευθύνη για τη στήριξη των ανέργων πρέπει λοιπόν να αναλάβει η κυβέρνηση, κάτι που δεν πρέπει να φοβάται, ακόμη κι αν ο δανεισμός οδηγεί σε μεγάλη αύξηση του δημόσιου χρέους, αφού τα δάνεια θα είναι σχετικά μακροπρόθεσμα (20-30 χρόνια ) με επιτόκιο γύρω στο 1% και όχι περισσότερο από 2%. Θα είμαστε τυχεροί αν καταφέρουμε να περιορίσουμε το δημόσιο χρέος στα 23-24 δισ. ευρώ.

Φυσικά και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεισφέρει, μέσω μιας σειράς μέτρων για την αντιμετώπιση των αυξημένων δαπανών λόγω της κρίσης, αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα μπορέσουν να καλύψουν το κενό που θα δημιουργηθεί.

Η ανάγκη για αυξημένα έσοδα

Έχω περιγράψει μια κατάσταση για την Κύπρο που χαρακτηρίζεται από σοβαρά οικονομικά/οικονομικά προβλήματα, τα οποία θα είναι αδύνατο να επιλυθούν χωρίς αυξημένα έσοδα. Πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να μειώσουμε την επιβάρυνση του κράτους στην οικονομία. Η μισθοδοσία του δημόσιου τομέα αντιπροσωπεύει ήδη ένα υπερβολικά υψηλό μερίδιο του ΑΕΠ.

Προτείνω λοιπόν:

(α) Πάγωμα μισθών για τα επόμενα 2 χρόνια.

(β) Αναβολή προσλήψεων στη δημόσια υπηρεσία και στους ημικρατικούς οργανισμούς για τα επόμενα 3-5 χρόνια.

(γ) Πάγωμα των προαγωγών ή, εάν πραγματοποιούνται, χωρίς αλλαγές στους μισθούς, προσωρινά.

Δεν έχουμε δικαίωμα να διατηρήσουμε μια διχασμένη κοινωνία: αφενός, προνομιούχοι δημόσιοι, ημικρατικοί και τραπεζικοί υπάλληλοι με μόνιμες θέσεις εργασίας και, αφετέρου, όλοι οι άλλοι που ελπίζουν να παραμείνουν απασχολημένοι, ακόμη και με μειωμένους μισθούς, εκτός και αν χάσουν τους θέσεις εργασίας και δεν έχουν προοπτικές εργασίας στο άμεσο μέλλον.

Πιστεύω ότι πρέπει να εισαγάγουμε ένα νέο είδος φόρου με τη μορφή προσωρινής περικοπής 5% σε όλους τους μηνιαίους μισθούς άνω των 2.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων αυτών στον ιδιωτικό τομέα, για τα επόμενα 2 χρόνια.

Τα έσοδα που λαμβάνονται θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για παραγωγικές επενδύσεις.

Τα πλεονεκτήματα αυτής της προσέγγισης είναι:

(α) Για να δείξουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση ότι αντιμετωπίζουμε σοβαρά την ανάπτυξη και τον δανεισμό, και

(β) να μην επιβαρύνει όλο το βάρος στο δημόσιο ταμείο.

Νέες επενδύσεις

Δημόσια Υγεία: Μπορεί να είμαστε περήφανοι για το γεγονός ότι αντιμετωπίσαμε επιτυχώς το COVID-19 και περιορίσαμε τον αριθμό των θανάτων λόγω του ιού, αλλά, δυστυχώς, το γεγονός παραμένει ότι οι δαπάνες για τη δημόσια υγεία στην Κύπρο υστερούν σε σχέση με το άλλο μέλος της ΕΕ πολιτείες.

Πριν από την εισαγωγή του Εθνικού Προγράμματος Υγείας, οι δαπάνες για την υγεία ήταν 2,7%, το χαμηλότερο στην ΕΕ. Ακόμη και τώρα, με 4%, παραμένει το χαμηλότερο στην Ευρώπη. Προκειμένου να διασφαλίσουμε το μέλλον μας, είναι σημαντικό λοιπόν να ενισχύσουμε σοβαρά το δημόσιο σύστημα υγείας και να αναβαθμίσουμε τα νοσοκομεία μας ώστε να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία κάθε μελλοντική κρίση.

Βιομηχανία: Πρέπει να υιοθετήσουμε μια πολιτική ενίσχυσης ορισμένων τομέων του μεταποιητικού τομέα, ιδίως της φαρμακοβιομηχανίας, που συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη και τις εξαγωγές της χώρας, με τεράστιες προοπτικές στο άμεσο μέλλον λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας.

Γεωργία: Οι δυνατότητες του αγροτικού τομέα είναι ακόμη μεγαλύτερες, χάρη στα πλεονεκτήματα του κλίματος της Κύπρου όσον αφορά την πρώιμη παραγωγή φρούτων και λαχανικών. Για το λόγο αυτό, πιστεύω ότι δικαιολογείται μεγαλύτερη κρατική παρέμβαση με τη μορφή χρηματοδότησης για τη βιολογική παραγωγή και την κτηνοτροφία και την ενθάρρυνση των νέων να εμπλακούν στον κλάδο.

Νέοι Τομείς: Για το μέλλον δεν αρκεί η σκληρή δουλειά. Απαιτείται επένδυση σε νέους καινοτόμους τομείς και θα πρέπει να ενθαρρύνουμε τους επιστήμονες και τα πανεπιστήμιά μας να μετατρέψουν την επιστημονική τους έρευνα σε επιχειρηματική δραστηριότητα.

Έχουμε καθήκον να μειώσουμε τα λειτουργικά έξοδα του δημόσιου τομέα και να αναβάλουμε επενδύσεις που δεν είναι απαραίτητες αυτή τη στιγμή. Σε αυτό το θέμα, θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σε αυτό που θεωρώ ότι είναι μια καθυστέρηση στον τρόπο με τον οποίο οι χαμηλότερες τιμές του πετρελαίου αντανακλώνται σε μειώσεις στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, κάτι που θα ωφελούσε τόσο τους καταναλωτές όσο και τις επιχειρήσεις.

Μεγαλύτερη ασφάλεια μέσω διακανονισμού

Ως αποτέλεσμα της κρίσης, υπήρξε σημαντική αύξηση τόσο της οικονομικής όσο και της πολιτικής ανασφάλειας. Εάν η Κύπρος δεν επανενωθεί, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί το μέλλον ή την ασφάλεια των ξένων επενδύσεων, δεν μπορεί να αναμένεται η ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ να παραμείνει εδώ επ' αόριστον.

Επομένως, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες, πρέπει να παίξουμε τον ρόλο μας (α) στο άνοιγμα των σημείων διέλευσης, (β) στη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων και (γ) στην ανάληψη πρωτοβουλιών για επανέναρξη των συνομιλιών για την επίλυση του Κυπριακού στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας και ενθαρρύνοντας τη διεθνή κοινότητα να συμβάλει στην προσπάθεια αυτή.

Ο ρόλος μας

Σε αυτό το άρθρο, προσπάθησα να περιγράψω τον αντίκτυπο που μπορεί να έχει η πανδημία, αλλά, σε καμία περίπτωση, δεν προτείνω ότι πρέπει να τρομοκρατηθούμε από το μέγεθος του καθήκοντος που πρέπει να αναλάβουμε.

Για να πετύχουμε, όμως, πρέπει να ξεκινήσουμε τώρα. Δεν πρέπει να δεχόμαστε την αδιαφορία και τη μετριότητα. Δεν πρέπει να δικαιολογούμε τη γραφειοκρατία ή να μην δεχόμαστε καμία απάντηση όταν καλούμε ένα τμήμα δημόσιας υπηρεσίας.

Όπως δήλωσε ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Λουίτζι ντι Μάιο τον Απρίλιο, «Χωρίς το παρόν, το μέλλον δεν υπάρχει. Το μέλλον χτίζεται τώρα».

Πιστεύω στις ικανότητες και, ειδικότερα, στη δημιουργικότητα του κυπριακού λαού που έχει επίγνωση του γεγονότος ότι το νησί μπορεί να είναι μικρό αλλά οι πολίτες του είναι μεγάλοι. Μαζί τους θα χτίσουμε με επιτυχία το μέλλον που οφείλουμε στα παιδιά και τα εγγόνια μας.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ
;