Στρατηγικές συμφωνίες με τη NVIDIA, την Tenstorrent, την Plug & Play, κορυφαία πανεπιστήμια όπως το Columbia, αλλά και επαφές με κολοσσούς όπως η Amazon και η OpenAI, συνθέτουν το νέο τεχνολογικό αποτύπωμα της Κύπρου μετά το στοχευμένο roadshow του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Απρίλιο του 2025. Στον πυρήνα αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η απόφαση για δημιουργία εθνικής υποδομής υπερυπολογιστικής και τεχνητής νοημοσύνης, που φιλοδοξεί να καλύψει ένα κρίσιμο κενό στη χώρα.
Στο πλαίσιο αυτό, στην Κύπρο βρέθηκε ξανά –έστω και για μία μόνο ημέρα– ο Κύπριος απόδημος Γιάννης Ιωσηφάκης, Global Vice President της NVIDIA για High Performance Computing, AI και Supercomputing, με εμπλοκή σε εθνικά έργα υπερυπολογιστών και AI σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην αποκλειστική συνέντευξη που ακολουθεί, εξηγεί πώς η συνεργασία με τη NVIDIA εξελίχθηκε σε χρόνο-ρεκόρ, γιατί η υποδομή είναι προϋπόθεση για ουσιαστική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και πώς μικρά κράτη, όπως η Κύπρος, μπορούν να κινηθούν γρήγορα και στρατηγικά στη νέα ψηφιακή εποχή.
Τον συναντήσαμε στο Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, αφού εδώ και καιρό βρίσκεται σε στενή συνεργασία, τόσο με τον Υφυπουργό Νικόδημο Δαμιανού, όσο και με την Υφυπουργό παρά τω Προέδρω Ειρήνη Πική, η οποία πρωταγωνιστεί στις προσπάθειες της Κύπρου να καταστεί τεχνολογικός κόμβος.
Τον Απρίλιο του 2025 ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες με στόχο να προσελκύσει αμερικανικές επενδύσεις στην Κύπρο, κυρίως στον τομέα της τεχνολογίας. Από εκείνη την πρώτη επαφή μέχρι σήμερα, πώς εξελίχθηκε η σχέση της NVIDIA με την Κυπριακή Δημοκρατία και σε ποιο σημείο βρισκόμαστε πλέον;
Να δώσω πρώτα λίγο πλαίσιο για να καταλάβετε από πού έρχομαι και πώς βλέπω τέτοιες συνεργασίες. Είμαι περίπου έξι χρόνια στην NVIDIA και σήμερα έχω τον ρόλο του Global Vice President για High Performance Computing, AI και Supercomputing. Αυτό σημαίνει ότι ασχολούμαι με πρωτοβουλίες υπερυπολογιστών και εθνικών υποδομών AI σε όλο τον κόσμο, από πολύ μεγάλες χώρες μέχρι μικρότερα κράτη που θέλουν να «τρέξουν» πιο γρήγορα.
Με την Κύπρο, πριν από τη συνάντηση με τον Πρόεδρο, δεν υπήρχε ουσιαστική επαφή. Από τον Απρίλιο, όμως, και μετά, σε λιγότερο από έναν χρόνο, κινηθήκαμε με πολύ μεγάλη ταχύτητα. Είχαμε συνεχείς επαφές, έγιναν συναντήσεις στο Προεδρικό, ξεκίνησαν εκπαιδεύσεις με ακαδημαϊκούς, ενώ «στήθηκε» και ο οδικός χάρτης για την υποδομή υπερυπολογιστικής που τώρα μπαίνει σε φάση υλοποίησης. Αυτό δεν έγινε «ξαφνικά». Είναι αποτέλεσμα μιας διαδρομής μηνών με πολύ συστηματική δουλειά και συχνή επικοινωνία.
Πριν αναφερθούμε στον υπερυπολογιστή, πείτε μας πόσο σημαντική θεωρείτε τη συγκεκριμένη συνεργασία για την Κύπρο, αλλά και για τη NVIDIA;
Η Κύπρος έχει ένα πλεονέκτημα που συχνά υποτιμάται. Επειδή είναι μικρή χώρα, αν υπάρχει όραμα και σχέδιο εκτέλεσης, μπορείς να υλοποιήσεις πράγματα γρήγορα, χωρίς να σκοντάφτεις σε δεκάδες εμπόδια που μπορεί να συναντήσεις σε μεγάλα κράτη. Αυτό, ειδικά στην τεχνητή νοημοσύνη, είναι κρίσιμο. Ο κόσμος τρέχει. Αν δεν τρέξεις εσύ, θα τρέξει κάποιος άλλος.
Για τη NVIDIA, συνεργασίες αυτού του τύπου έχουν διπλή αξία. Πρώτον, γιατί δείχνουν πώς μπορεί να αναπτυχθεί και να λειτουργήσει σωστά ένα «εθνικό οικοσύστημα» και δεύτερον, γιατί καταδεικνύουν ότι μια χώρα που κινείται γρήγορα και αποτελεσματικά, μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις διεθνώς.
Αναφερθήκατε στον υπερυπολογιστή που θα αποκτήσει η Κύπρος χάρη στη συνεργασία με την NVIDIA. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό στην πράξη και γιατί είναι σημαντικό για ένα μικρό κράτος όπως η Κύπρος;
Δεν μιλάμε απλώς για «ένα μηχάνημα». Μιλάμε για μια εθνική υποδομή υπερυπολογιστικής (HPC) και AI, η οποία θα είναι ανοιχτή στο οικοσύστημα, δηλαδή σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, στο δημόσιο, αλλά και σε επιχειρήσεις, μέσα από κανόνες χρήσης και διακυβέρνησης.
Στην πράξη, σημαίνει ότι η Κύπρος αποκτά ένα «εργαλείο επιτάχυνσης» για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και προσομοιώσεων που μέχρι σήμερα, είτε δεν μπορούσαν να τρέξουν καθόλου, είτε έπρεπε να βρουν υπολογιστική ισχύ στο εξωτερικό. Χωρίς υποδομή, δεν μπορείς να περάσεις σε πραγματικές, λειτουργικές εφαρμογές. Μπορείς να έχεις ιδέες, ανθρώπους και δεδομένα, αλλά να μην έχεις πού να τα «τρέξεις». Με την υποδομή, ανοίγει ο δρόμος για πραγματική εξέλιξη.
Είναι κρίσιμο για μια μικρή χώρα, γιατί της δίνει τη δυνατότητα να δουλέψει με δικά της δεδομένα, δική της γνώση και δικό της ρυθμό και να αναπτύξει λύσεις που ταιριάζουν στις ανάγκες της.
Πού θα στεγαστεί ο υπερυπολογιστής; Έχει γίνει κάποια προεργασία;
Θα στεγαστεί στον χώρο όπου φιλοξενείται ήδη η υφιστάμενη υποδομή υψηλών επιδόσεων του Ινστιτούτου Κύπρου (Cyprus Institute) και το Εθνικό Κέντρο Ικανοτήτων για Υπερυπολογιστές. Πρόκειται για τον χώρο όπου υπάρχει ήδη data center για High Performance Computing, το οποίο αναβαθμίζεται ώστε να φιλοξενήσει το νέο σύστημα της NVIDIA. Έγινε επιτόπια αξιολόγηση του χώρου με τεχνικά κριτήρια και διαπιστώθηκε ότι μπορεί να φιλοξενήσει αυτό το έργο.
Τι απαιτείται για να υποστηριχθεί ένας υπερυπολογιστής; Έχει η Κύπρος αυτή τη δυνατότητα;
Οι υπερυπολογιστές απαιτούν δύο πράγματα: ρεύμα και ψύξη. Πέρα από αυτό, απαιτούνται άνθρωποι που γνωρίζουν πώς να λειτουργούν το σύστημα, να υποστηρίζουν τους χρήστες και να μετατρέπουν την υπολογιστική ισχύ σε πραγματικές εφαρμογές. Είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε ότι η νέα υποδομή που αφορά την Κύπρο, βασίζεται σε τελευταίας γενιάς τεχνολογία της NVIDIA, η οποία προσφέρει πολύ μεγάλο άλμα απόδοσης σε σχέση με παλαιότερα συστήματα και είναι πιο αποδοτική ενεργειακά. Με άλλα λόγια, η χώρα μας θα έχει πολλαπλάσια υπολογιστική ισχύ σε πλαίσιο λειτουργίας που έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι βιώσιμο μέσα στα όρια των διαθέσιμων εγκαταστάσεων.
Ποια η εμπλοκή του κράτους; Αντιλαμβάνομαι ότι έχετε και τις ευλογίες του Υπουργικού Συμβουλίου;
Η εμπλοκή του κράτους είναι ουσιαστική, τόσο σε επίπεδο απόφασης όσο και σε επίπεδο υλοποίησης και διακυβέρνησης. Το έργο προχωρά μέσα από ένα σχήμα χρηματοδότησης που περιλαμβάνει κρατική στήριξη και αξιοποίηση διαθέσιμων προγραμμάτων/εργαλείων. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι το κράτος συμμετέχει στον σχεδιασμό του πλαισίου διαχείρισης. Ποιος χρησιμοποιεί την υποδομή, με ποιους κανόνες, με ποιες προτεραιότητες, πώς διασφαλίζεται ότι η αξία επιστρέφει στην κοινωνία και στην οικονομία. Θέλουμε ένα σύστημα πάνω στο οποίο να χτίζεται συνεργασία και να παράγονται λύσεις.
Σε ποιους τομείς απευθύνεται αυτή η τεχνολογίας. Δηλαδή, πού θα αξιοποιηθεί στην Κύπρο;
Έχουμε ήδη εντοπίσει πεδία στα οποία η Κύπρος μπορεί να έχει πολύ ουσιαστικό όφελος. Ενδεικτικά:
- Κλίμα, περιβάλλον και μοντέλα πρόβλεψης (προσομοιώσεις, ανάλυση δεδομένων, μοντέλα κινδύνου).
- Ενέργεια και clean tech, με εφαρμογές βελτιστοποίησης, ανάλυσης φορτίων, πρόβλεψης αναγκών.
- Πρόληψη και διαχείριση φυσικών καταστροφών με μοντέλα πρόβλεψης και έγκαιρης προειδοποίησης.
- Υγεία, εξατομικευμένη ιατρική / βιοπληροφορική / βιοστατιστική, όπου οι ανάγκες υπολογιστικής ισχύος είναι πολύ μεγάλες.
- Και ευρύτερα: digital twins και σύνθετες προσομοιώσεις που σήμερα δεν είναι εύκολο να τρέξουν τοπικά.
- Στη ναυτιλία ειδικότερα μπορούν να ανοιχθούν μεγάλοι ορίζοντες.
Το σημαντικό είναι ότι η υποδομή δεν «κλειδώνει» σε ένα μόνο θέμα. Δημιουργεί μια εθνική βάση, πάνω στην οποία το οικοσύστημα θα μπορεί να προτείνει και να αναπτύσσει νέες πρακτικές εφαρμογές.
Πιο συγκεκριμένα, πώς θα μπορούσε να επωφεληθεί η ναυτιλία;
Η ναυτιλία είναι ένας από τους πυλώνες της κυπριακής οικονομίας και ένας τομέας όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά. Μπορούμε να δημιουργήσουμε Digital Twins ολόκληρων πλοίων, να προβλέπουμε θέματα συντήρησης, να βελτιστοποιούμε διαδρομές για εξοικονόμηση καυσίμων και άλλα. Όμως, οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν θέλουν τα δεδομένα τους να φεύγουν από τη χώρα. Τα πνευματικά τους δικαιώματα, τα λειτουργικά τους δεδομένα, είναι εθνικός πλούτος. Γι' αυτό χρειαζόμαστε ψηφιακή στρατηγική αυτονομία. Για να επεξεργαζόμαστε ευαίσθητα δεδομένα εδώ, με Κυπρίους που έχουν διαβάθμιση ασφαλείας.
Πριν τις επίσημες ανακοινώσεις, πραγματοποιήσατε workshop με πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα της Κύπρου. Ποιος ήταν ο στόχος αυτής της συνάντησης και τι συμπεράσματα αποκομίσατε;
Ο στόχος ήταν να κάνουμε κάτι πολύ πρακτικό. Να φέρουμε γύρω από ένα τραπέζι τους βασικούς παίκτες του οικοσυστήματος – πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα – και να μιλήσουμε συγκεκριμένα για πρακτικές εφαρμογές, για τις ανάγκες, την ετοιμότητα, αλλά και για το πώς θα στηθεί η διακυβέρνηση και η λειτουργία της υποδομής. Λειτουργούμε παράλληλα, έτσι ώστε όταν η υποδομή είναι έτοιμη να λειτουργήσει, να υπάρχει ήδη ώριμη δεξαμενή έργων και ανθρώπινου δυναμικού.
Πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος της ακαδημαϊκής κοινότητας για την επιτυχία ενός εθνικού σχεδίου τεχνητής νοημοσύνης;
Είναι καθοριστικός, γιατί η ακαδημαϊκή κοινότητα είναι ο φυσικός «παραγωγός» γνώσης και ταλέντου. Όμως, για να πετύχει ένα εθνικό σχέδιο AI, χρειάζεται να δημιουργηθεί μια γέφυρα από την έρευνα προς την εφαρμογή, δηλαδή προς λύσεις που μπορούν να αξιοποιηθούν από δημόσιους φορείς και από την αγορά. Γι’ αυτό είναι σημαντική η εκπαίδευση ανθρώπων που θα μπορούν να στηρίξουν το οικοσύστημα τοπικά. Η τεχνογνωσία πρέπει να μείνει στην Κύπρο και να αναπαράγεται εδώ.
Ποια είναι τα απτά αποτελέσματα που έχουν ήδη προκύψει από τη συνεργασία με την NVIDIA και τι θα μπορούσαν να δουν οι πολίτες και οι οργανισμοί στην πράξη το επόμενο διάστημα;
Ήδη έχουν ξεκινήσει εκπαιδεύσεις, τεχνικές συζητήσεις με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, και έχει γίνει ο σχεδιασμός για το πρώτο κύμα εφαρμογών που θα τρέξουν πάνω στην υποδομή. Το επόμενο διάστημα, αυτό που θα αρχίσει να φαίνεται «πρακτικά» είναι έργα σε τομείς όπως η πρόβλεψη κινδύνων, η ανάλυση σύνθετων δεδομένων, η βελτιστοποίηση διαδικασιών και η ανάπτυξη μοντέλων AI που μέχρι σήμερα ήταν απρόσιτα λόγω έλλειψης υπολογιστικής ισχύος. Παράλληλα, ένα μεγάλο όφελος θα είναι η δημιουργία μιας κοινότητας ανθρώπων – φοιτητών, ερευνητών, μηχανικών – που θα αποκτούν εμπειρία σε πραγματικές πλατφόρμες υπερυπολογιστικής και AI.
Ποια είναι τα πλάνα της NVIDIA για την Κύπρο σε βάθος χρόνου;
Το μακροπρόθεσμο πλάνο δεν είναι «να παραδώσουμε ένα σύστημα και να φύγουμε», αλλά να στηθεί ένα λειτουργικό οικοσύστημα, όπου η υποδομή γίνεται κόμβος για έρευνα, για εφαρμογές, για συνεργασία κράτους–ακαδημαϊκής κοινότητας–βιομηχανίας, και σταδιακά για εμπορική αξιοποίηση και ανάπτυξη νέων καινοτόμων λύσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, η υποδομή είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του παζλ, αλλά όχι το μοναδικό. Χρειάζεται συνέχεια, συνέπεια και «κατασκευές» που δείχνουν ότι η Κύπρος το εννοεί σοβαρά αυτό που θέλει να κάνει. Ότι είναι ένας τόπος όπου η τεχνολογία δεν είναι απλώς αφήγημα, αλλά πρακτική ικανότητα.
Ο CEO της NVIDIA παρουσίασε πρόσφατα νέες τεχνολογίες, όπως τα αυτοκίνητα χωρίς οδηγούς. Πόσο κοντά είμαστε στη μαζική υιοθέτηση αυτών των λύσεων και ποιος είναι ο ρόλος της υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων σε αυτή τη μετάβαση;
Η αυτόνομη οδήγηση προχωρά, αλλά η «μαζική υιοθέτηση» εξαρτάται από πολλές παράμετρους, όπως η τεχνική ωριμότητα, τα κανονιστικά πλαίσια, οι υποδομές και φυσικά η ασφάλεια. Εκεί, ο ρόλος της υπερυπολογιστικής είναι θεμελιώδης, γιατί τα μοντέλα που εκπαιδεύουν τα συστήματα αντίληψης και λήψης αποφάσεων χρειάζονται τεράστιο όγκο δεδομένων και υπολογιστικής ισχύος. Με άλλα λόγια, χωρίς HPC και AI υποδομές, αυτές οι τεχνολογίες δεν «κλιμακώνονται» με ασφάλεια.
Μπορούν χώρες μικρού μεγέθους, όπως η Κύπρος, να έχουν ρόλο σε αυτές τις τεχνολογίες αιχμής ή απαιτείται διαφορετική στρατηγική για να συμμετάσχουν σε τέτοιου επιπέδου εξελίξεις;
Μπορούν, ωστόσο χρειάζεται στρατηγική εστίαση. Ένα καλό παράδειγμα είναι το Λουξεμβούργο. Μια μικρή χώρα που επένδυσε σε υπερυπολογιστική, αλλά κυρίως εστίασε σε συγκεκριμένες εφαρμογές που «κουμπώνουν» στη δική της οικονομία και στα δυνατά της σημεία. Γιατί να μην ισχύει το ίδιο και για την Κύπρο; Το ζητούμενο είναι να βρεθούν συγκεκριμένα πεδία εφαρμογής, όπου η χώρα μπορεί να γίνει πραγματικά ανταγωνιστική – για παράδειγμα γύρω από κλάδους όπου έχει ήδη δραστηριότητα και διεθνή παρουσία – και να δημιουργηθεί σταθερότητα και συνέχεια που να πείθει ότι πρόκειται για επένδυση 20–30 ετών, όχι για ένα βραχύβιο έργο.
Ποια η σημασία των αποδήμων για χώρες όπως η Κύπρος, ιδιαίτερα στον τομέα της τεχνολογίας και της καινοτομίας, και πώς μπορούν να αξιοποιηθούν πιο αποτελεσματικά για τη χώρα;
Οι απόδημοι μπορούν να λειτουργήσουν ως επιταχυντές. Φέρνουν επαφές, εμπειρία, κουλτούρα εκτέλεσης και πρόσβαση σε δίκτυα που μια μικρή χώρα δύσκολα χτίζει γρήγορα μόνη της. Για να αξιοποιηθούν σωστά, χρειάζεται οργάνωση, πρωτοβουλίες, συστηματικές γέφυρες μεταξύ εξωτερικού και Κύπρου, ώστε η συνεισφορά να μην είναι περιστασιακή αλλά δομική.
Προσωπικά, το βλέπω και ως προσωπική υποχρέωση. Όταν μπορείς να βοηθήσεις τον τόπο σου με ουσία, πρέπει να το κάνεις.
