Την ώρα που η καρδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης κτυπά στην Κύπρο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης επιβεβαιώνει στη συνέντευή του στο IN Business (τευχ. 239) – με αφορμή τα 20χρονα του περιοδικού - ότι η πολιτική της Κυβέρνησης και η οικονομική κατεύθυνση της χώρας θα συνεχίσουν να είναι εξωστρεφείς με έμφαση σε στοχευμένες αγορές. Κατά τον Πρόεδρο, η επιτυχημένη εξωτερική πολιτική είναι άμεσα συνυφασμένη με την εσωτερική. Από τη συζήτηση περνάμε στην άμεση υλοποίηση, υπογραμμίζει, με πρωτοβουλίες που προωθούν μεταρρυθμίσεις, ενισχύουν την εξωστρέφεια των κυπριακών επιχειρήσεων και αναδεικνύουν τον ρόλο της Κύπρου ως γέφυρας μεταξύ Ευρώπης και διεθνών αγορών.
Κύριε Πρόεδρε, ποια στοιχεία ενισχύουν σήμερα την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας σε σχέση και με την προσέλκυση επενδύσεων;
Η υπεύθυνη οικονομική μας πολιτική μακριά από λαϊκίστικες προσεγγίσεις και ανέξοδες υποσχέσεις που στοίχισαν στη χώρα μας στο πρόσφατο παρελθόν, φέρνει απτά αποτελέσματα. Καταγράφουμε έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, φτάσαμε σε επίπεδα πλήρους απασχόλησης, σχεδόν μηδενικό πληθωρισμό. Και όλα αυτά όχι μόνον αποτυπώνουν την ανθεκτικότητα και την αποτελεσματικότητα της οικονομικής μας πολιτικής, αλλά στέλνουν και ένα ξεκάθαρο μήνυμα στη διεθνή επενδυτική κοινότητα για την αξιοπιστία της χώρας μας και τις ευκαιρίες που προσφέρει η Κύπρος.
Την ίδια στιγμή, η συνετή δημοσιονομική μας πολιτική με υγιή πλεονάσματα και σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους στο 55% του ΑΕΠ το 2025, αποδεικνύουν τη σοβαρότητα της Κυβέρνησής μας, που αποτυπώνεται και στις συνεχείς αναβαθμίσεις από όλους τους οίκους αξιολόγησης που μας κατατάσσουν πλέον σε επενδυτική βαθμίδα Α΄, με θετικές προοπτικές, ενισχύοντας έτσι περαιτέρω την αξιοπιστία της χώρας μας με όλα τα θετικά συνεπακόλουθα για την προσέλκυση ποιοτικών επενδύσεων και τη δημιουργία καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας.
Τι πράττετε περαιτέρω;
Πέρα από τους μακροοικονομικούς δείκτες, ως αποτέλεσμα της υπευθυνότητάς μας, η Κυβέρνηση έχει προχωρήσει με συνέπεια σε τολμηρές μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν περαιτέρω το επενδυτικό περιβάλλον, δίνοντας έμφαση στην απλοποίηση διαδικασιών, στην ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης και στην προώθηση της καινοτομίας, με στόχο την ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεών μας. Και προς αυτή την κατεύθυνση θα συνεχίσουμε με στόχο να αλλάξουμε το Κράτος του 1960 και να το εκσυγχρονίσουμε.
Ταυτόχρονα, η ιδιότητά μας ως κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συνδυασμό με το υψηλό επίπεδο διπλωματικών σχέσεων που έχουμε αναπτύξει μέσα από μια εξωστρεφή εξωτερική πολιτική, με χώρες της περιοχής και ευρύτερα του Κόλπου, όπως και την Ινδία, ενισχύουν τον ρόλο της Κύπρου ως αξιόπιστης γέφυρας μεταξύ της Ευρώπης και των περιοχών αυτών με όλα τα θετικά συνεπακόλουθα σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Αναβαθμίζεται, λοιπόν, ο ρόλος της χώρας μας;
Σε μια συχνά ταραχώδη γεωπολιτική περιοχή, η Κύπρος, με πράξεις και όχι με λόγια, αναδεικνύεται ως χώρα ασφάλειας, θεσμικής σταθερότητας και προβλεψιμότητας, στοιχεία που καθορίζουν μεγάλο βαθμό την ελκυστικότητα και την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας. Όπως, εξάλλου, το έχω κατ’ επανάληψη αναφέρει, η εξωτερική και η εσωτερική πολιτική είναι άμεσα συνυφασμένες και σχετίζονται άμεσα η μια με την άλλη. Καθοριστικό επίσης ρόλο διαδραματίζει και η μεγάλη μας προσπάθεια για rebranding της χώρας μας, που πραγματικά χαίρομαι γιατί φέρνει θετικά αποτελέσματα, αφού στηρίζεται σε όλα αυτά που προανέφερα, όπως επίσης στη μηδενική ανοχή που επιδεικνύουμε στα όποια φαινόμενα διαφθοράς.
Αναφέρεστε συχνά στην ανάγκη μεγαλύτερης εξωστρέφειας στο κυπριακό επιχειρείν. Τι πράττει η Κυβέρνηση προς αυτή την κατεύθυνση;
Από την πρώτη μέρα ανάληψης της διακυβέρνησης του τόπου θέσαμε την ενίσχυση της εξωστρέφειας της κυπριακής οικονομίας και των κυπριακών επιχειρήσεων ως στρατηγική προτεραιότητα, αφού είναι και βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη των κυπριακών επιχειρήσεων και της οικονομίας γενικότερα. Κεντρικός άξονας της προσπάθειας αυτής που σχετίζεται και με το θέμα του rebranding της χώρας μας, που μόλις προανέφερα, είναι η επανατοποθέτηση της Κύπρου στον παγκόσμιο οικονομικό χάρτη μέσα από μια οργανωμένη διεθνή εκστρατεία ενίσχυσης της φήμης της χώρας, η οποία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και φέρνει θετικά αποτελέσματα. Ήταν και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, για παράδειγμα, που επισκέφθηκα τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρουσιάζοντας τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας μας, την υπεύθυνη δημοσιονομική μας πολιτική και τις επιτυχίες του κυπριακού επιχειρείν.
Ποιες περαιτέρω ενέργειες εντάσσονται στην προσπάθεια για ενίσχυση των εξωτερικών επιχειρηματικών σχέσεων της χώρας μας;
Μέσα από τις διπλωματικές μας αποστολές στο εξωτερικό, με έμφαση σε αγορές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς, αλλά και μέσα από ιστορικές επισκέψεις ηγετών στην Κύπρο, όπως του Πρωθυπουργού της Ινδίας και πιο πρόσφατα του Προέδρου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, εργαζόμαστε στοχευμένα για την εμβάθυνση των επιχειρηματικών σχέσεων και την προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων.
Οι στρατηγικές συμφωνίες που υπογράψαμε πρόσφατα με τα ΗΑΕ και τη Γαλλία, πέραν των θεμάτων εξωτερικής πολιτικής, άμυνας και ασφάλειας, αφορούν ακριβώς και τις εκατέρωθεν επενδυτικές ευκαιρίες και την εξωστρέφεια των κυπριακών επιχειρήσεων. Εξάλλου, όπως προανέφερα, στο σημερινό περιβάλλον και ειδικότερα για μια μικρή χώρα, η εξωτερική πολιτική είναι άμεσα συνυφασμένη με την εσωτερική και η μια δεν μπορεί να είναι πετυχημένη χωρίς η άλλη να μην είναι στοχευμένη και υπεύθυνη.
Τώρα που η Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ έχει επίσημα ξεκινήσει για το τρέχον εξάμηνο, ποιες πολιτικές και δράσεις θέτετε ως προτεραιότητες για ενίσχυση της ευρωπαϊκής επιχειρηματικότητας, της πρόσβασης σε αγορές και της ανταγωνιστικότητας;
Αναλαμβάνουμε την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη αντιμετωπίζει σημαντικό έλλειμμα ανταγωνιστικότητας και επενδύσεων. Σας παραπέμπω σχετικά στην έκθεση Ντράγκι. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δίνουμε προτεραιότητα σε πολιτικές που ενισχύουν την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε κεφάλαια και νέες αγορές, αλλά και σε όλες τις πρωτοβουλίες της ΕΕ για απλοποιήσεις κανονισμών και διαδικασιών. Συγκεκριμένα, ανάμεσα σε άλλα, στηρίζουμε τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας όπως και της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, με στόχο τη διευκόλυνση της ροής επενδύσεων σε ολόκληρη την ΕΕ και τη μείωση γραφειοκρατικών εμποδίων.
Κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μας θα προωθήσουμε επίσης την ολοκλήρωση των πακέτων Omnibus, που απλοποιούν στοχευμένα κανόνες, μειώνουν το διοικητικό άχθος για τις ΜμΕ και ενισχύουν την ενιαία ψηφιακή αγορά.
Ποιος είναι συνοπτικά ο στόχος σας;
Εργαζόμαστε για την προώθηση μιας νέας ευρωπαϊκής κουλτούρας, βελτιώνοντας το ρυθμιστικό πλαίσιο και, γιατί όχι, καταργώντας αχρείαστους κανονισμούς και διαδικασίες που πλήττουν σοβαρά την ανταγωνιστικότητά μας. Στόχος μας είναι ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις μπορούν να αναπτύσσονται απρόσκοπτα, έχοντας συγκριτικά πλεονεκτήματα. Ως Προεδρία, λοιπόν, προωθούμε λύσεις που διευκολύνουν τη χρηματοδότηση, ενισχύουν τη διασυνοριακή δραστηριότητα και στηρίζουν την πραγματική οικονομία.
Μιλώντας για την έκθεση Ντράγκι, φαίνεται να έχει περάσει απαρατήρητη, παρά το ότι ήταν ιδιαίτερα αναλυτική και καθοδηγητική σε σχέση με την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Δεν σας προβληματίζει ότι η ΕΕ χάνει διαρκώς δυναμική σε σχέση, για παράδειγμα, με ΗΠΑ, Κίνα και Ινδία;
Η έκθεση Ντράγκι κατέδειξε με σαφήνεια ότι η Ευρώπη δεν έχει προχωρήσει με την απαιτούμενη ταχύτητα στις μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητά της, γεγονός που έχει περιορίσει την ικανότητά της να συμβαδίζει με οικονομίες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ινδία.
Η ανάγκη για μια πιο φιλόδοξη και συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική είναι πλέον αδιαμφισβήτητη. Όπως προανέφερα, πρόκειται για ύψιστη προτεραιότητα της Κυπριακής Προεδρίας, που θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λαμβάνοντας υπόψη τα πολλαπλά οφέλη αλλά και την ισχύ της ενιαίας αγοράς, η οποία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς χώρους παγκοσμίως.
Τα μηνύματα Ντράγκι έχουν συζητηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και τώρα είμαστε στο στάδιο υλοποίησης όλων εκείνων των αλλαγών που πρέπει να γίνουν και εδώ αποσκοπεί ακριβώς ένας βασικός στόχος της Προεδρίας μας.
Θα αναπτύξουμε ταχύτητες προκειμένου να υλοποιήσουμε τους υπό αναφορά στόχους;
Αυτά που σας προανέφερα θα προωθηθούν αμέσως. Μόνο έτσι θα πετύχουμε ένα πραγματικά ανταγωνιστικό, δυναμικό και καινοτόμο ευρωπαϊκό οικοσύστημα και αυτή η πολιτική απόφαση αποτυπώνεται και στις προτάσεις για το επόμενο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής ένωσης για την περίοδο 2028–2034, δηλαδή τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επόμενη επταετία. Σε αυτό το πλαίσιο η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης λαμβάνει χώρα σε μια πολύ κρίσιμη συγκυρία και είναι έτοιμη να αναλάβει ενεργό ρόλο στην προώθηση των αναγκαίων αλλαγών.
Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση είναι κρίσιμο ζήτημα για τις ΜμΕ. Με την ίδρυση του Εθνικού Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ, πώς θα αλλάξει πρακτικά το περιβάλλον δανεισμού και επενδύσεων για τις κυπριακές επιχειρήσεις;
Η ίδρυση του Εθνικού Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, μια άλλη μεταρρύθμιση της διακυβέρνησής μας, θα αλλάξει ουσιαστικά το τοπίο για τις κυπριακές ΜμΕ. Συστήνουμε έναν ενιαίο εξειδικευμένο φορέα που λειτουργεί ως κεντρική πύλη πρόσβασης σε χρηματοδότηση με σύγχρονα εργαλεία εγγυήσεων, συνεπενδύσεων και υποστήριξης ωρίμανσης έργων. Η απουσία ενός τέτοιου οργανισμού στο παρελθόν μας στέρησε και σημαντικές ευκαιρίες αξιοποίησης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μέσων, αλλά και τη δυνατότητα να μειώσουμε ουσιαστικά το κόστος δανεισμού για τις επιχειρήσεις μας, σε μια εποχή που άλλες χώρες, ακριβώς λόγω των «εργαλείων» που είχαν συστήσει, αξιοποίησαν ευκαιρίες. Την ίδια στιγμή, με τα νέα, πιο ευέλικτα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία της επόμενης προγραμματικής περιόδου, 2028 - 2034, δημιουργείται πλέον ένα πιο προβλέψιμο, συνεκτικό και φιλικό πλαίσιο για επενδύσεις. Μειώνεται το ρίσκο για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ενισχύεται η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων και οι κυπριακές επιχειρήσεις αποκτούν περισσότερες επιλογές, μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και πραγματικές δυνατότητες ανάπτυξης.
Η ανεργία βρίσκεται στο 4,2%, παραμένοντας κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, βλέπουμε επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση προσωπικού και δη εξιδεικευμένου. Πώς σκοπεύει η Κυβέρνηση να τις στηρίξει;
Είναι πολύ σημαντικό το ότι έχουμε φτάσει σε επίπεδα ανεργίας του 2008 και το γεγονός αυτό είναι μια άλλη ένδειξη της υπεύθυνής μας πολιτικής. Τούτου λεχθέντος, η εξεύρεση εξειδικευμένου προσωπικού αποτελεί πλέον παγκόσμια πρόκληση και πεδίο έντονου ανταγωνισμού μεταξύ οικονομιών που διεκδικούν τα ίδια ταλέντα. Γι’ αυτό η Κυβέρνησή μας κινείται σε τρεις κατευθύνσεις.
Πρώτον, με την πρωτοβουλία επαναπατρισμού ταλέντου Minds in Cyprus θέλουμε να προσελκύσουμε Κύπριους του εξωτερικού με υψηλά προσόντα, δίνοντας άμεσες λύσεις σε τομείς όπου υπάρχει έλλειψη δεξιοτήτων. Ήδη, και χαίρομαι πραγματικά για την ανταπόκριση, πέραν των 150 συμπατριωτών μας υπέβαλαν αίτημα να κάνουν χρήση των κινήτρων για επαναπατρισμό τους. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, εντός του 2026 προγραμματίζουμε τη διοργάνωση και άλλων εκδηλώσεων στο εξωτερικό, όπως εκείνη που έγινε με απόλυτη επιτυχία στο Λονδίνο τον Μάιο του 2025.
Δεύτερον, ενισχύουμε με ειδικά αναβαθμισμένα κίνητρα τη στρατηγική προσέλκυσης εταιρειών και ταλέντου, ώστε η Κύπρος να λειτουργεί ως περιφερειακός κόμβος με θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας και ισχυρό ανθρώπινο κεφάλαιο.
Τρίτον, προωθούμε μια σύγχρονη στρατηγική για την ανώτερη εκπαίδευση, για να μειώσουμε το χάσμα δεξιοτήτων - το λεγόμενο skills mismatch - με προγράμματα σπουδών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς. Συνδέουμε, δηλαδή, την εκπαίδευσή μας με την αγορά εργασίας. Ήταν μέσα σε αυτό το πλαίσιο για παράδειγμα, που προχωρήσαμε με το Τεχνικό Γυμνάσιο. Και βέβαια, έχοντας ζήσει στο πρόσφατο παρελθόν την τραυματική εμπειρία της υψηλής ανεργίας, γνωρίζουμε ότι αυτός ο «ευχάριστος πονοκέφαλος», ας μου επιτραπεί ο ορός, απαιτεί σοβαρή, υπεύθυνη διαχείριση και ξεκάθαρο πλάνο και σχεδιασμό που ήδη υλοποιούμε.
Με αφορμή τα 20 χρόνια του IN Business ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στην κυπριακή επιχειρηματική κοινότητα;
Με αφορμή τα 20 χρόνια του IN Business θέλω να σας συγχαρώ θερμά για τη σταθερή και ουσιαστική στήριξή σας στην κυπριακή επιχειρηματική κοινότητα. Η επιχειρηματικότητα αποτελεί τον πυρήνα της ανάπτυξης της χώρας μας και η ικανότητα των ΜΜΕ να καινοτομούν, να προσαρμόζονται και να ενημερώνουν σωστά τις αγορές, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις αποφάσεις της επιχειρηματικής κοινότητας και της προσέλκυσης επενδύσεων. Και σε αυτόν τον τομέα το IN Business καινοτομεί. Σε μια περίοδο σημαντικών προκλήσεων αλλά και ευκαιριών, ειδικότερα για μια μικρή χώρα, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και η διεθνής ανταγωνιστικότητα είναι τα κλειδιά για την επιτυχία.
Είμαι σίγουρος ότι εργαζόμενοι συλλογικά, υπεύθυνα και με ξεκάθαρο ιδεολογικοπολιτικό πλαίσιο, η κυπριακή επιχειρηματική κοινότητα θα συνεχίσει να πρωτοπορεί, να αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες τόσο της ενιαίας όσο και των διεθνών αγορών, επεκτείνοντας τη δραστηριότητά της και πέρα από τα σύνορα της Κύπρου. Με όραμα, επιμονή και συνεργασία οι κυπριακές επιχειρήσεις μπορούν να μετατρέψουν κάθε πρόκληση σε ευκαιρία και να κατακτήσουν νέες κορυφές ανάπτυξης και διεθνούς επιρροής. Από πλευράς μας τους προσεγγίζουμε ως συνεργάτες και συνοδοιπόρους και, όπως πολύ συχνά αναφέρω, η δική τους επιτυχία είναι και δική μας.
Και μια ευχή για τα γενέθλιά μας…
Θέλω να ευχηθώ χρόνια πολλά στο IN Business και να συνεχίσει τη σημαντική δουλειά που κάνει εδώ και 20 χρόνια, δουλειά που το έχει δικαίως καθιερώσει ως ένα από τα πλέον αξιόπιστα ΜΜΕ για επιχειρηματικά και οικονομικά θέματα της χώρας μας, αλλά και για ενημέρωση όσων επένδυσαν ή θέλουν να επενδύσουν στην Κύπρο.
